Fizik Tedavi

 

Herhangi bir hastalık yada kaza sonrası vücudun fonksiyonu azalan, kısıtlanan veya kaybolan çeşitli bölgeleri yada organlarının tekrar eski işlevini kazanmasını sağlamak amacıyla çeşitli cihazlar yardımıyla ve egzersiz yaptırılarak uygulanan tedavi şeklidir.

Kas, eklem ve yumuşak dokuları dışarıdan etkileyen aletlerle bu tür rahatsızlıkları tedavi etmenin amacı ağrıyı azaltmak, eklem hareket açıklığını korumak-artırmak, kas gücünü artırmak ve böylelikle günlük yaşamı kolaylaştırılmaktır. Elektrik akımı, sıcak yada soğuk uygulamalar, egzersizler yada çeşitli ısıtıcı dalgalarla hastalar tedavi edilmektedir.

Fizik tedavide birçok sistem kullanılır. Bunlar ultrason, kas güçlendirici cihazlar, magnetoterapi, ozon tedavisi, traksiyon, mezoterapi gibi cihazlar ve yöntemlerdir. Fizik tedavi sadece ağrı tedavisinde değil, bozulan kas mekanizmasının düzeltilmesinde de kullanılır. Fizik tedavi gören bir hastada fizyoterapistin yaptığı uygulama ve egzersizler  başlangıçta sorunlu bölgede ağrı artışına neden olabilmektedir.

Fizik tedavi 1 yada 1.5 saatlik seanslar halinde yapılır ve hastanın tedaviye yanıtına bağlı olarak toplam 15-20 seans uygulanabilir. Rehabilitasyon dediğimiz engelli kişilerin yeniden topluma kazandırılması ise çok daha uzun bir süreçtir ve yıllar alabilir.

Omuz, kol, kalça ve diz gibi eklemlerinde dejenerasyona-artroza (kireçlenmeye) bağlı ağrıları olanlara,

Aktif döneminde olmayanlara romatizmal hastalıklara,

Ortopedik ameliyatlar yada alçı tespiti sonrasında kaslarında güçsüzlük, eklemlerinde ağrı ve hareket kısıtlılığı gelişenlere,  

Doğumsal, travmatik yada hastalıklar nedeniyle oluşan beyin, omurilik ve sinir hasarının yol açtığı kol ve bacak felci olanlarda,

Ameliyat gerektirmeyen bel ve boyun fıtıklarında,

Yaşlanmaya bağlı kemik erimeleri (osteoporoz) ve kas güçsüzlüklerinde,

Yoğun bakımda uzun süre hareketsiz yatan hastalarda,

Lenf dolaşımının bozulması sonucu kol ve bacaklarında ödem-şişme olanlara  uygulanabilmektedir.

 

 

Düzenli egzersiz osteoporozu önlemede çok önemlidir. Kemikleriniz uygulanan mekanik basınca karşı çok duyarlıdır. Dolayısıyla yük altındaki kemikler daha çok kalınlaşır ve güçlenir. Bu nedenle, vücut ağırlığı ile yapılan egzersizler kemiklerin üzerinde basınç yaratarak kemik yapımını artırdığı gibi, kas gücünü de arttırır. Egzersiz aynı zamanda kan dolaşımını da uyarır. Bu sayede kemiklerinize  ve kaslarınıza oksijen-kalsiyum gibi besin maddeleri daha fazla ulaşır. Düzenli egzersiz kasları güçlendirerek, dayanıklılık, elastikiyet ve denge yeteneğini arttırır. Hareketsizlik özellikle kalça-omurga gibi kemiklerin kırılma riskini arttırır. Egzersiz ile osteoporozdan kaynaklanan kemik kırığı riski azalır. Eklemleri ve kasları esneten hareketler de kemiklere hafifçe basınç uygular. Dolayısıyla, yoga ve yüzme gibi ağırlık etkisi olmayan egzersizler de son derece yararlı olmaktadır. Sağlıklı bir egzersiz için ideal olarak haftada beş kez, 20-30 dakika süreyle ölçülü egzersiz yapmayı hedeflemenizde fayda vardır.Yarım saatlik egzersizinizin bir defada tamamlanması gerekmez. Dilerseniz bunu günde iki veya üçe bölebilirsiniz. Yaptığınız egzersiz türünü zaman zaman değiştirerek kemikleriniz ve kaslarınızın farklı bölgelerde çalışmasını sağlayıp daha fazla fayda  sağlayabilirsiniz.

Sıcak madensel yeraltı sularının tedavi edici etkilerinden banyo veya kısmi banyo şeklinde doktor kontrolünde yararlanılmasına Kaplıca Tedavisi veya BALNEOTERAPİ denir.

 

Kaplıca tedavisinin amacı vücut direncini artırmak, genel durumu düzeltmek, hastanın şikayetlerini azaltmak, hastanın bulgularını ortadan kaldırmak, kalıcı hasarları önlemektir.

 

Kaplıcanın etkinliği suyun sıcaklığı, içerdiği kimyasal maddeler, kaynak bölgesinde bulunan mikroskobik organizmalar, havadaki nem oranı, havanın sıcaklığı, atmosfer basıncı, rüzgar gibi etkenlerle değişmektedir. Kaplıca tedavisi Fizik Tedavinin Hidroterapi (su ile yapılan tedavi) alt grubu içinde değerlendirilebilir.

 

Kireçlenmeler, romatizmalar, mekanik bel ve boyun problemleri, ortopedik problemler, spor yaralanmaları, kas hastalıkları ve nörolojik hastalıklara bağlı problemlerde kaplıca tedavisi uygulanabilmektedir.

 

Kesin olarak bilinmemekle beraber kaplıcanın tedavi edici etkisi iki ana mekanizma ile açıklanmaktadır. İlki Biyokimyasal etkidir; su içinde bulunan erimiş mineral ve gazların deri yoluyla emilmesi sonucu vücut metabolizmasında değişikliklere sebep olmaktadır. İkincisi ise  Termal etkidir; suyun sıcaklığı ve çevre faktörlerin etkisi ile kan dolaşımının artması, metabolizmanın hızlanması, sinir sisteminin ve hormonal sistemlerin uyarılmasıdır.

 

Kaplıca tedavisinin etkileri; Genel durumda düzelme, Kan dolaşımında artma, Solunum hızlanması, İç organ işlevlerinde artma, Vücut ısısında artma-terleme, Bozulmuş hormonal ve sinirsel dengelerde düzelme, Ağrılarda azalma ve kas spazmlarının çözülmesi, Hareket kapasitesinde artma, Eklem ve kaslardaki kalıcı hasarların önlenmesi, Psikolojik rahatlamadır.

 

Kas-İskelet Sistemi hastalıklarında genellikle tuzlu, kükürtlü, karbondioksitli, oligometalik ve radyoaktif sular etkili olmaktadır. Ancak dikkat edilecek noktalar; hastalığın kesin tanısı mutlaka konulmalı, hastalığın aktivasyon derecesi, yaptığı lokal ve sistemik hasarlar değerlendirilmeli, hastanın sistemik-dahiliye kontrolü mutlaka yapılmalı, hasta kaplıca kürü esnasında izlenmeli, yararlı ve zararlı etkileri dikkatle gözlenmelidir.

 

Ateşli hastalıklar, sistemik enfeksiyonlar, alevli dönemde iltihabı-romatizmal hastalıklar, ağır kansızlık, kanser ve benzeri habis hastalıklar, kanamalı hastalıklar ve kanamaya meyil, kadınlarda adet dönemleri, gebelik ve doğum sonrası dönemler, ağır kalp-akciğer-böbrek ve karaciğer hastalıkları ve yetmezlikleri, koroner arter hastalıkları ve kalp krizi geçirmiş hastalar, yakın zamanda kalp spazmı geçirmiş hastalar, değişken hipertansiyonu veya kan basıncı sürekli yüksek (150 mmHg) üzerinde seyreden hastalar, yaygın varisler, iltihabı ve/veya tıkayıcı damar hastalıkları, kontrol altına alınmamış ve insüline bağımlı şeker hastalığı, akut yada kronik üriner, bilier ve intestinal tıkanmalar (barsak ve safra kesesi hastalıkları), açık yaralar, yüksek risk grubundaki serebrovasküler hastalığa (inme) bağlı yarım felçli hastalar, epilepsi ve benzeri nöbet geçiren hastalar, akıl hastaları ve ağır psikolojik problemleri olan hastalar, ileri yaşta ve düşkün hastalar, aşırı şişman hastalar kaplıca tedavisinden faydalanamazlar.

 

Kaplıcalardan: banyo, oturma banyosu, kısmi banyo, çamur banyosu ve buhar banyosu olarak faydalanılabilir. Tedavi süresi ve şekli hastanın ve hastalığın durumuna, suyun özelliklerine göre belirlenir. Tedavi süresi ortalama 2-3 haftadır ve toplam banyo sayısı 15-20 civarında tutulur. Kürler günlük veya günaşırı yapılır. Günlük kürlerde haftada bir gün ara verilir. Banyo süresi 5-25 dakika olarak belirlenir. Süre başlangıçta az tutulur ve giderek artırılır. Banyo kürleri genellikle sabahları hafif bir kahvaltıdan sonra uygulanmaktadır. Kaplıca kürü sırasında yeterli sıvı alımına dikkat edilmelidir. Hastalar kürden önce mutlaka tuvalet ihtiyaçlarını gidermelidir. Suyun kaldırma kuvvetinden dolayı su içinde egzersizler kolay yapılabilmektedir. Su içinde yapılan hareketler deriden mineral ve gaz emilimini artırarak görülecek faydayı çoğaltmaktadır. Ancak fazla hareket etmek ısıdan dolayı dolaşım sisteminde aşırı yüklenmelere sebep olur. Banyodan sonra hasta iyice kurulanmalı ve iyi havalandırılmış bir odada 30-60 dakika dinlenmelidir. Kaplıca kürü esnasında sebze ve meyve ağırlıklı gıdalar tercih edilmelidir.

 

Yan Etkileri; duyarlı hastalarda sıcağa tahammülsüzlük, fenalık hissi, baş ağrısı, tansiyon yükselmesi, çarpıntı, sıvı-elektrolit dengesizlikleri ve ateş benzeri tablolar oluşabilmektedir. Bu hastalar hemen ortamdan uzaklaştırılıp dinlendirilmeli, gerekli müdahaleler yapılarak tedavi protokolü gözden geçirilmelidir.

 

Kaplıca tedavisi başladıktan 4-7 gün sonra şikayetler azalmaya başlamışken birdenbire ağrılarda artma, ateş yükselmesi, uykusuzluk, iştahsızlık, bulantı-kusma, kabızlık ve ishal, çarpıntı, terleme, üşüme, sıcağa ve soğuğa tahammülsüzlük benzeri bulguları olan bir tablo ortaya çıkar. Buna Kaplıca-Banyo Reaksiyonu ve Termal Krizi denir. Sebebi hormonal ve sinirsel uyum mekanizmalarının bozulmasıdır. Acil olarak tedavi gerektiren bu durumda kaplıca tedavisi kesilmek zorundadır.