Gebelik kadın hayatını kökten etkileyen son derece değişik bir
süreçtir. Bu süreç içerisinde fiziksel değişikliklerin yanısıra pek çok
psikolojik değişiklik de ortaya çıkar. Hayatın her evresinde büyük
önem taşıyan cinsellik ve cinsel yaşam çoğu zaman gebelikten olumsuz
etkilenir. Özellikle ilk gebeliğini yaşayan anne adaylarında bu sürece
uyum sağlama aşamalarında cinselliğe karşı soğukluk olabilir.
Cinsellik
ve cinsel istek aslında insanın içinde doğuştan var olan içgüdülerden
biridir. Bu güdünün amacı varlıkların kendi soyunu devam ettirme
isteğidir. Gebeliğin fark edilmesi ile birlikte kadınlarda annelik
içgüdüsü biraz daha baskın hale gelir. İlk gebeliğini yaşayanlar da
dışarıdan gelecek her türlü müdahalenin bebeğe zarar vereceği düşüncesi
anne adayının cinsel isteklerini köreltebilir. Oysa ki normal seyreden
bir gebelikte cinsel ilişkinin olumlu ya da olumsuz hiçbir etkisi
yoktur.
Halk arasında erken dönemde yaşanacak cinsel ilişkinin
bebekte sakatlık ya da ölüme neden olacağı veya bir düşük ile
sonuçlanacağı fikri hakim olmasına rağmen bunun hiç bir bilimsel
dayanağı yoktur.
Gebelik ilerledikçe ve anne adayı kendisinde
gerçekleşen bu değişime uyum sağladıkça cinsel istekte de bir artış
görülebilir, ancak rahimin iyice büyümesi ile birlikte cinsel ilişki
teknik olarak zor bir hal alır. Bu durum zaman zaman anne adayında ağrı
ve acıya neden olabilir. Bu nedenden ötürü gebeliğin son dönemlerinde
cinsel istekte yeniden azalma görülebilir.
Her şeyin normal
olarak gittiği durumlarda son dört haftaya kadar cinsel yaşamda hiçbir
kısıtlama yoktur. Bu dönemde erkeğin ejekulasyon sıvısı (meni) içinde
bulunan ve “prostaglandin” adı verilen maddelerin rahim kasılmalarını
başlatarak erken doğuma sebep olabileceği düşüncesi nedeniyle ilişki
önerilmemektedir.
Yine, daha önceden tekrarlayan düşük öyküsü
olan veya erken doğum yapan kadınlarda, orgazma bağlı düşük riskleri
nedeni ile ilk üç ayda ilişki kısıtlanabilir.
Yaşamakta olduğu
gebeliğinde herhangi bir dönemde vajinal kanama olması durumunda, düşük
veya erken doğum tehtidi olan kadınlarda ilişki kesinlikle yasaklanır.
Bu yasak tehlikenin ortadan kalktığı kesin olarak saptanana kadar devam
eder.
Erkekte veya kadında teşhis edilmiş “genital enfeksiyon” varlığında da tam olarak tedavi tamamlanıncaya kadar yasak konmalıdır.
Riskli
gebelikler sınıfına giren “plasenta previa (plasentanın önde gelmesi)”
durumunda da kanamayı başlatma riski nedeni ile ilişkiden kaçınmak
gerekir.
Gebe kadın psikolojik korkular nedeni ile ilişkiden kaçınıyorsa bu durumu anlayışla karşılamak ve zorlamamak gerekir. Daha kolay anlaşılabilir olması için bu bölümün geri kalan kısmı soru-cevap şeklinde hazırlanmıştır.
Soru: Gebelikte seks yapmak doğru mudur?
Cevap:
Erken doğum veya düşük (abort) riski yoksa, plasenta normal yerleşimli
ise, bireylerde genital enfeksiyon taşıyıcılığı yoksa gebeliğin son ayı
haricinde normal cinsel ilişki önerilebilir. Ancak ilişki sonrası
karın ve kasık ağrısı veya kanama şikayeti olan kişiler ilişkiden
kaçınmalıdır. Eğer gebe cinsel ilişki yönünden risk taşıyıp
taşımadığını bilmiyorsa mutlaka bir doğum uzmanına gidip danışmalıdır.
Soru: Cinsel ilişki düşüğe sebep olur mu?
Cevap:
Pek çok çift gebeliğin özellikle ilk üç ayı içerisinde cinsel ilişkiye
girmenin düşüğe sebep olabileceğini düşünmektedir. Fakat bu dönem
zarfında gerçekleşen düşüklerin pek çoğu ilişkiyle bağlı olmayıp, rahim
içinde gelişmekte olan bebekteki genetik bozukluklarla ilişkilidir.
Soru: Orgazm olmak erken doğuma sebep olur mu?
Cevap:
Orgazm olmak rahmin kasılmasına sebep olabilir. Fakat yapılan
araştırmaların büyük bir çoğunluğuna göre, normal bir gebelikte cinsel
ilişki olsun veya olmasın orgazmın, doğum eyleminin başlamasına veya
erken doğuma sebebiyet vermediğini göstermektedir.
Eğer önceden prematüre (erken) doğum yaptıysanız, meme uçlarının uyarılması doğum ağrılarınızı başlatabilir.
Soru: Cinsel ilişki bebeğe zarar verir mi?
Cevap:
Kesinlikle hayır. İlişki esnasında erkeğin penisi fiziksel olarak
bebeğe temas etmez. Çünkü bebek, rahim kasları, amniyon sıvı ve kesesi
tarafından oldukça iyi korunmaktadır. Ayrıca rahim kanalının
girişindeki mukus tıkaç (servikal mukus) semenin ve bakterilerin rahim
içine geçişini engeller. Ancak, derin ilişki veya zorlama, ağrıya sebep
olursa bundan kaçınılmalıdır.
Soru: Gebelik süresince cinsel ilişkiden kaçınmanın tavsiye edildiği belli bir dönem var mıdır?
Cevap: Gebeliğin son haftalarında önlem amacıyla cinsel ilişkiden kaçınmayı tavsiye edilmektedir.
Gebeliğin
son ayında haftada birden fazla cinsel ilişkiye girmenin, rahim içi
enfeksiyon riskini arttırdığını ifade eden bir çalışma vardır. Ancak bu çalışmayı destekleyen başka araştırmalar mevcut değildir.
Yine, gebeliğin herhangi bir döneminde; Vajinal kanama Amniyon suyunun gelmesi Servikal yetmezlik (Rahim kanalın normalden kısa ve geniş olması) Erken doğum ve düşük risklerinin varlığı veya önceki gebeliklerinde bu problemleri yaşamış olanlar Plasenta
previa (plasentanın rahim kanalının ağzını tıkaması) gibi durumlar
ortaya çıkarsa, doğum uzmanı muhtemelen cinsel ilişkiden kaçınılması
gerektiğini söyleyecektir.
Örneğin, ikiz gebelik gibi erken
doğum ihtimalinin yüksek olduğu diğer riskli durumlarda da, gebeliğin
altıncı ayından sonra cinsel ilişkiden kaçınmak gerekebilir.
Eğer gebede daha önceden geçirilmiş düşük veya erken doğum hikayesi varsa yine cinsel ilişki tavsiye edilmeyebilir.
Soru: Gebelikte cinsel ilişki esnasında prezervatif kullanımı önerilmekte midir?
Cevap:
Gebe olsun veya olmasın, yeni veya birden fazla kişiyle cinsel ilişkiye
giren tüm kadınlar (poligamik kadınlar), cinsel yolla bulaşan
hastalıklardan korunmak için prezervatif kullanmalıdır. Cinsel
yolla bulaşan hastalıklar kapan tüm gebeler, bebeğe zarar verebilecek
enfeksiyonlara açıktır ve erken doğum yapma olasılıkları vardır.
Hepatit B, Hepatit C, HIV (AIDS) ve Herpes mikroorganizmaları cinsel
ilişki ile bulaşan ve doğum yoluyla bebeğe aktarılabilen enfeksiyon
etkeni ajanlardır.
Soru: Kadının cinsel arzuları gebelikten nasıl etkilenir?
Cevap:
Gebeliğin ilk üç ay, ikinci üç ay ve son üç ay olmak üzere üç ayrı
dönemi vardır. Her dönemin özellikleri birbirinden farklı olduğu gibi
bu dönemlerdeki cinsel istek ve arzular da farklıdır. Gebeliğin
adaptasyon dönemi olan ilk üç ayında cinsel arzularda genel olarak bir
azalma gözlenebilir ve bu durum çiftin cinsel hayatını etkileyebilir.
Bu dönemde değişen hormon dengeleri, bitkinlik, halsizlik, bulantı ve
kusmalar ile kadının kendini güçsüz ve çirkin hissetmesi cinsel
arzuları olumsuz yönde etkileyebilir.
İkinci
üç ay boyunca, cinsel dürtülerde bir takım değişiklikler meydana
gelmeye başlar. Göğüslere ve cinsel organlara giden kanın artışıyla
beraber cinsel dürtüler normale dönebilir. Hatta göğüslere ve cinsel
organlara giden kanın artması, kişinin kendisini daimi olarak cinsel
ilişkiye hazır hissetmesine sebep olabilir. Bu nedenle ilişki esnasında
dürtülerde artış bile meydana gelebilir.
Son üç aya
girildiğinde ise gebeler genelde cinsel arzularının tekrar azalmaya
başladığını hissederler. Büyük bir karın cinsel ilişkiyi fiziksel
olarak zorlaştırabilir. Bunun yanında artan yorgunluk, sırt-bel-karın
ağrıları, artan vajinal akıntı ve mantar enfeksiyonları, vajendeki
ödemlenme sonucunda ilişki anında hissedilen acılar gebeyi yeniden
cinsel ilişkiden uzaklaştırabilir. Son dönemdeki bir çift, birbirini zorlamadan rahat hareket edebilecekleri pozisyonlarda seks yapmayı deneyebilir.
Soru: Gebelikte cinsel ilişki sırasında hangi pozisyonlar denenebilir?
Cevap:
Değişik pozisyonları denemeniz gebelik boyunca faydalı olabilir.
Örneğin çok kullanılan erkeğin üstte olduğu yol, son dönemlerdeki bir
gebelikte karnın yaptığı basınca bağlı hem anneye rahatsızlık
verecektir, hem de çocuğun kan dolaşımını bozacaktır.
İleri
gebelik haftalarında, daha çoklukla kadının üstte veya yanda olduğu,
kadının hareketlerine yön verebileceği pozisyonlar tercih edilebilir.
Gebelik
hormonları etkisiyle vagina salgısının artması tüm vücutta olduğu gibi
vaginada da oluşan ödem nedeniyle ilişki sırasında ağrı duyusu olabilir.
Soru: Çiftler tüm bu cinsel arzu değişiklikleriyle nasıl başa çıkabilirler?
Cevap:
Gebe kadın, eşinden cinsel ilişki isteği olmaksızın şefkat
bekleyebilir. Fakat erkek de bu isteksizliği bir reddedilme olarak
algılayabilir.
Önemli olan çiftlerin birbirinin isteklerini ve
arzularını açıkça konuşabilmesidir. Diğer seks yöntemleri de
konuşulabilir. Örneğin oral seks, masaj veya mastürbasyon denenebilir.
Soru: Neden gebelikte seks konusunda fazla konuşulmamaktadır?
Cevap:Konu
hakkındaki bilimsel yayınlar kafa karıştırıcıdır. Diğer bir neden ise
bazı hekimlerin hastalarıyla cinsel konularda konuşmaktan rahatsızlık
duyması olabilir. Bu sebeplerden dolayı, çiftler gebelik esnasında
cinsel ilişkiden kaçınmaları gerektiği mesajını alabilirler.
Aslında
cinsellik ve cinsel istek, insanın içinde doğuştan var olan
içgüdülerden biridir. Bu güdünün amacı, varlıkların kendi soyunu devam
ettirme isteğidir. Buna rağmen bu konu maalesef hala bir tabu
konumundadır.
Soru: Doğumdan ne kadar süre sonra çiftler cinsel ilişkiye girebilirler?
Cevap:
Doğru cevap çifte göre değişir. Genellikle, rahatsızlık veren bir sorun
yok ve her şey yolunda gidiyorsa normal doğum veya sezaryenden 20-25
gün sonra cinsel ilişkiye başlanabilir. Fakat çiftler, anne-baba
olduktan sonra cinsel ilişkilerinde de bir takım değişiklikler
yaşarlar. Bu da çok normaldir ve eğer kafalarda bir takım soru
işaretleri oluşmuş ise en iyisi çiftin güvendikleri bir hekime
başvurmalarıdır.
KAYNAK: HERA KADIN SAĞLIK MERKEZİ
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
Vajinal kanama
