Ülkemizde meme kanseri, kadınlarda görülen en sık kanser türü olup tüm kanserlerin % 21’ ini oluşturmaktadır.
20
yaşına kadar çok seyrek, 40-70 yaş arasında en sık görülen meme
kanserinin tedavisinde –tüm diğer kanser çeşitleri gibi- erken teşhis
çok önemli bir rol oynamaktadır.
Bu nedenle 20 yaşını aşmış
her kadın, düzenli ve aylık olarak, her adet kanamasının bitiminden
hemen sonra meme muayenesi için birkaç dakikasını ayırmalıdır.
Meme muayenesi için en uygun zaman, adet gören kadın için adetinin bitiminden sonraki ikinci ya da üçüncü gündür.
Adet
görmeyen kadınlar ayın belirli bir gününü seçip her ay gün atlamaksızın
kendi kendini muayene edebilir. Bazıları bu muayeneyi banyodayken
yapar. Bu şekilde parmaklar ıslak ve sabunla deri üstünde daha rahat
kaydığından altındaki dokuyu ve değişiklikleri hissetmek daha kolay
olur.
Memedeki kitlelerin %80’i kendiniz tarafınızdan
yaptığınız bu aylık muayeneler sırasında saptanabilir. Evet yanlış
okumadınız tam olarak %80’i !!!
Yıllık olağan jinekolojik
muayenelerinizde doktorunuzun yaptığı meme muayenesi ile belli bir
yaştan sonra muayeneye ek olarak yapılan mamografi ve meme
ultrasonografileri de meme kanseri erken tanısında önemli olan diğer
yöntemlerdir.
Meme muayenesi; gözle değerlendirme, yatar pozisyonda elle değerlendirme ve ayakta elle değerlendirme şekillerinde yapılabilir.
Muayene Nasıl Yapılır?
Muayene için öncelikle aydınlık bir ortamda aynanın karşısında dik durarak kollar vücudun iki yanına sarkıtılır.
Bu
pozisyonda memelerin bir ay önceki durumuna göre büyüklük ve biçim
açısından aynı olup olmadığı, deri yüzeyinde ve meme başında değişiklik
görülüp görülmediği incelenir.
Ayrıca bir yerinde kızarıklık, kitle ve de özellikle meme başında içe çökme ya da çekilme olup olmadığına bakılmalıdır.
Daha sonra kollar yukarı kaldırılıp memenin biçimi, büyüklüğü ve yüzeyi kontrol edilmelidir.
Yatarak
yapılan elle muayenede memeyi düzleştirip göğüs kaslarını germek
amacıyla, kol başın üzerine kaldırıldıktan sonra koltuk altı sınırından
meme başına ve göğüs kemiğinden meme başına doğru parmaklarla enine
paralel çizgiler çizilerek kontrol edilir.
Elle meme dokusunun
tümüyle taranması, memenin koltukaltından göğüs kemiğine, köprücük
kemiğinden memenin alt sınırına kadar tüm alanların dikkatlice
hissedilmesi ile mümkündür. Bu amaca yönelik olarak parmak uçlarınızı
meme üzerinden kaldırmadan memenin tamamını ya daireler çizerek, ya
yukarıdan aşağı-aşağıdan yukarı tarayarak ya da merkezden dışa
tarayarak değerlendirebilirsiniz.
Meme
dokusunda saptanan her değişiklik tümör değildir. Normal olarak meme
dokusu küçük yumrulardan oluşur. Bu yumrular adet kanamasından önce
belirginleşir ya da düzensizleşir.
Bu nedenle adet öncesi dönemlerde meme muayenesinin yapılması önerilmez.
Muayene sırasında herhangi bir kuşku durumunda mutlaka hekime başvurulmalıdır.
Hangi Bulgular Normal Değildir?
Gözle
muayenede memelerde belirgin şişlik, meme cildinde içe doğru çekilme
alanları, renk değişiklikleri, kızarıklıklar, yüzeyel damarlarda
önceden varolmayan belirginleşmeler gibi bulgular normal değildir.
Ciltte
"portakal kabuğu manzarası" denilen ve cilt yüzeyinde lenf kanalı
tıkanıklıklarına bağlı olarak portakal kabuğu görünümünün oluştuğu
durumlarda da hekime başvurulmalıdır.
Aynada memelerinizden
birinin diğerine göre daha farklı bir boyutta olduğunu fark ederseniz
endişeye kapılmayın. Başka bir bulgunun yokluğunda bu durum yapısaldır
ve normal olarak kabul edilebilir.
Meme ucunun içe doğru
çekilmesi, tümüyle içe gömülmesi, meme başında şekil ve renk
değişiklikleri de bakılması gereken diğer bulgulardır.
Meme
uçlarınız önceden beri içe dönükse, bu da yine yapısal bir durumdur.
Patolojik olmasında önemli olan böyle bir değişikliğin yeni ortaya
çıkıp çıkmadığıdır.
Memede ele gelen bir kitlenin habis (kötü
huylu) olma olasılığı düşüktür. Ancak her kitlenin mutlaka bir doktor
tarafından ileri incelemelerle değerlendirilmesi gerekir.
Kendi
kendine yapılan meme muayenesinde meme uçlarının sıkılarak buradan sıvı
gelip gelmediğinin araştırılmasının gerekli olup olmadığı konusu ise
tartışma konusudur.
Genel görüş, doktor tarafından yıllık
gerçekleştirilen olağan meme muayenesinde meme uçlarının sıkılarak sıvı
akışı olup olmadığının araştırılması, kendi kendinize yapılan
muayenelerde meme uçlarının sıkılmaması, ancak sıkılmadan
(kendiliğinden) sıvı gelmesi durumunda bunun hekime bildirilmesi
yönündedir.
Gözlemler aşamasında bir sorun olduğunu
düşündüğünüzde, sıkmayla sıvı geldiğinde ve/veya elinize kitle
geldiğini fark ettiğinizde gecikmeden doktora başvurmalısınız.
Anlatılan
memelerdeki tüm bu değişikliklerin varlığı; memelerinizde normal dışı
bir durumun varlığını göstermeyip, yalnızca ileri tetkik amacıyla
doktorunuza başvurulması gerektiğini ifade etmektedir.
KAYNAK:HERA KADIN SAĞLIK MERKEZİ
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
