Konjenital pankreas kanal anormallikleri: pankreas divisum, annuler pankreas gibi. Bu anormallikler yanında başka risk faktörleride gerekir. Çünkü her pankreas divisumlu hastada kronik pankreatit olmaz.
Kazanılmış pankreas kanal anormallikleri: genellikle travmalardan sonra olur. Trafik kazası, yüksekten düşme, bisiklet motosiklet kazaları gibi. Bu travmlar sonrası kanal sisteminde zarar oluşması ve darlık gelişmesi sonucu olur.
tumorler, dıştan bası yapan kitleler
Herediterpankreatit: vakarlın % 1 inde sebptirler. otozomal dominant geçer ancak %80 penetrans vardır. 7. kromozom üzerinde yer alan tripsinojen geninde mutasyonlar tesbit edilmiştir.
Kistikfibroz: nadir genetik bozukluklardan biridir. Otozomal resesif geçiş gösterir. cystic fibrosis transmembrane regulator (CFTR) geni adı verilen ve klor transpotu ile ilgili protein üreten bu gende olan mutasyonlar cl akışını azaltacak bozacaktır.
Hiperlipidemi (özellikle tip I ve IV): ancak önce reküren akut pankreatit ataklarından sonra olur.
Hiperkalsemi
Tropikal veya nutrisyonelpankreatit: tropikal bölgelerde olur
İlaçlar
Radyasyon
Otoimmunpankreatit: yüzde 1 den az vakada olur. Yakınmalı veya yakınmasız olarak pankreasta genişleme ,büyüme, ana pankreas kanalında, kanda gamaglobulin seviyesinde artış, otoantikorların kanda bulunması, diğer otoimmun hastalıklarla birliktelik ile karakterizedir.
Klinik Yakınmalar
Kronik pankreatitde hangi yakınmalar olur?
Karın ağrısı
üst karında daha fazladır
yemeklerden sonra artabilir.
sırta ve bele vurabilir
alkol alımı ile artar
Bulantı kusma
istenmeyen kilo kaybı
yağlı dışkı
pankreasın sindirim enzimleri üretimi azaldığından yağlar sindirilemez
oturmak veya bazen öne doğru eğilmek hem akut hemde kronik pankreatitde karın ağrısını azaltabilir.
Tedavi
Kronik Pankreatit tedavisinde hedefler ne olmalı ve bunları sağlamak için neler yapmalıdır?
Tedavide amaçlar:
pankreas uyarılmasını azaltmak böylece daha az ağrı sağlamak
sindirim bozukluğunu düzeltmek
ağrıyı azaltmak
varsa eğer Diyabeti tedavi etmek olmalıdır.
Tedavide araçlar
yağdan fakir diyet yemek
yağda eriyen vitamin ve kalsiyum eksikliği oral alımı artırarak yerine koymak yetersiz kalıyorsa parenteral desteklemek.
Ağrıyı azaltmak için:
analjezikler
sinir blokajları
gerekirse kısmi pankreatektomi
kan şekeri kontrolünü sağlamak-gerekirse insülin tedavisi
Oral pankreas enzim replasman tedavisi:
eksik üretilen pankreas enzimi dışarıdan ağızdan alınır böylece sindirme işlemi düzeltilmeye çalışılır.
enzim replasmanı aynı zamanda pankreasın uyarılmasını azaltacağından ağrıyıda azaltabilir.
pankreas enzimlerinin tedavide etkili olabilmesi için, beraberinde mide asiditesinin azaltılması da gerekir. çünkü bu enzimler alkali ortamda daha etkin çalışırlar. asidik ortamda denature olma veya etkisizleşebilirler.
Hastalar alkolden uzak durmalılar
cerrahi:
ağrı için yapılabilir.
pankreas kanalında bir tıkanma varsa gerekebilir
pankreasın bir kıksmı veya tamamaı alınabilir. diyabeti olmayan hastalarda bir kısım bırakılması diyebet gelişmesini engellemek için uygun olabilir.
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
