Laparoskopik Ameliyatlar

            Laparoskopik ameliyat, hastanın ameliyat yerinde uzun bir kesi yapmadan sadece 0.5-1 cm’lik birkaç delik açarak aynı ameliyatı gerçekleştirmemizi sağlayan bir yöntemdir. Bu deliklerden içeriye gaz verip şişiriyoruz ve kendimize bir çalışma alanı oluşturuyoruz. Sonra bir kamera, çalışmak için birkaç alet sokup ameliyat yapıyoruz. Bazen halk arasında buna lazerle ameliyat deniyor ama lazer ile herhangi bir ilgisi yoktur.

            Türkiye 25-30 yıldır laparoskopik ameliyatlar yapılıyor. Tüm Türkiye’de yaygın şekilde yapılmaktadır. Pek çok hastanede artık laparoskopi sıradan ameliyatlar listesine girmiştir.

            Genel cerrahide en sık safra kesesi ameliyatı, mide fıtığı ameliyatı, apandisit, kasık ve göbek fıtığı, barsak ameliyatı, dalak, karaciğer ve pankreas  ameliyatları yapılıyor. Diğer cerrahi dallarda da ameliyatlar yapılıyor. Üroloji, kadın doğum, ortopedi, kalp cerrahisi, göğüs cerrahisi, çocuk cerrahisi gibi.

            Çünkü klasik ameliyatlarda hastanın karnını açmak içini görmek gerekiyor. Bazen karnın derinliklerinde ulaşmakta zorlandığımız bölgelerde ameliyat yapmak zorunda kalıyoruz. Laparoskopi ile bu zorluklar aşılmıştır, karnın en derin kısımlarına rahatlıkla ulaşılmaktadır. Ayrıca hastaların hastanede kalma sürelerini azaltıyor, ameliyat sonrası daha erken günlük işlere dönmeyi sağlıyor, ameliyat sonrası ağrı ve yara komplikasyonları az oluyor, daha estetik bir görünüm elde ediliyor.

            Günümüzde laparoskopi yapılamayacak hasta yok gibidir. Tabiî ki bazı hastalarda laparoskopinin zor olacağını baştan kabul ediyoruz. Daha önceden karın ameliyatı geçirmiş kişiler, travma sebebiyle ameliyatlar, ek kalp-akciğer hastalığı olanlar gibi.

            Laparoskopik ameliyatlar da artık oldukça güvenli olarak yapılmaktadır. İlk başlarda her ameliyatta olduğu gibi laparoskopide de bazı istemeyen sonuçlar, organ yaralanmaları olmuştur. Ama zamanla cerrahların bu işi öğrenmeleriyle bu komplikasyonlar azalmış ve günümüzde laparoskopinin kendi avantajları ile güvenliliği birleşmiştir, daha tercik edilir olmuştur. Yine de her ameliyat %100 güvenli olamaz, kendine has riskleri vardır. Riskin arttığı zaman laparoskopik ameliyat sonlandırılıp açık ameliyata da geçilebilir. Bu bir başarısızlık değildir; güvenli ameliyat yapmanın gereğidir. 

            Öncelikle cerrahın tecrübesi önemlidir. Çünkü ameliyatı ekrandan iki boyutlu olarak izleyip yapıyoruz. Yani derinlik hissi yok. Anatomideki farklılıklar cerrahı hata yapmaya yönlendirebilir. Ameliyat yapılacak organlara komşu yapılar zarar görebilir, karın gaz ile şişirildiğinden kan dolaşımı engellenebilir, damar tıkanıklığı olabilir. Tabiî ki bunların tedbiri önceden alınır ve ameliyatın her basamağı birkaç yönden kontrol edilir, işlemin güvenli olması için kendi içinde sağlama işlemleri yapılır.

            Tabiî ki yapılabilir. Ama gebelerde ameliyat yapmak için hastanın doğumu bekleyemeyecek bir hastalığa yakalanmış olması gerekir; yoksa doğum sonrasını beklemek daha makuldur. Çocuklarda da yapılabilir. Ama bu durumda laparoskopi ile elde edeceğimiz avantajların ameliyata değip değmeyeceğini değerlendirmemiz gerekir. Küçük, zayıf çocuklarda 1-2 cm’lik bir kesi ile apandisit ameliyatı yapabilirken laparoskopik ameliyat yapmak üstün bir yöntem olmayabilir.

            Maliyetler aynı ameliyatın açık yöntem ile yapılanına göre bazen %50 bazen de 3-4 kat fazlasıdır. Bu fazlalık kullanılan malzemenin çokluğuna göre artmaktadır. Ama elde edeceğiniz sonuç sağlık açısından daha iyi ise rakamlar değil sağlık daha önemlidir.

Laparoskopik ameliyat anlayışı gittikçe gelişiyor ve değişiyor. Şu anda farklı deliklerden karın içine girme yerine tek bir delikten tüm aletleri içeri sokma yöntemleri gelişti. Hatta karın içine sadece göbekten bir kamera sokup diğer aletleri doğal açıklıklardan (ağızdan ve vajenden), sokarak ameliyat yapılabiliyor. Tabi bunların yarar ve zararları tartışılabilir.  Daha ilerisi, laparoskopik cerrahi Robot cerrahisine hizmet ediyor. Hatta hasta ile hekimin farklı mekanlarda olduğu uzaktan ameliyatlar gündeme gelmesine zemin hazırlıyor.

            Her ameliyat için elde edeceğiniz yarar ile uğrayacağınız zararı karşılaştırmanız gerekir. Sonuçta, genellikle laparoskopik ameliyatlar daha makuldür ve tercih edilmesi gerekir.