Genelde obsesyon ve
kompulsiyonlarla karakterizedir, ancak sadece obsesyon veya kompulsiyon
yakınmaları olan hastalar da olabilir. Obsesyonlarda kompulsiyonlarda
düşünce şeklinde olabilir. Ancak genelde obsesyonlar düşünce
kompulsiyonlarda davranış şeklindedir.
Obsesyon (takıntı):
kişinin kontrolü dışında tekrarlayan düşünce ve uyaranlardır. Hastalar
bunun çok anlamsız olduğunu, kendilerini çok rahatsız ettiğini ancak bu
düşüncelerden kurtulamadıklarını belirtirler. Bu takıntılar hastada
iğrenme, korkma, şüphelenme veya anksiyete gibi duyguları da beraberinde
getirir. Hastalar bu düşüncelerin kendi beyinlerinin ürünü olduğunun
farkındadır. Sık görülen obsesyonlar şunlardır: • Kirlilik : çevreden kan, tükrük, mikrop veya semen gibi kir bulaşması veya kişinin çevreye kir bulaştırması • Kendi başına veya yakınlarının başına bir kötülük geleceği düşüncesi • Kontrolünü kaybetme ve saldırgan davranışta bulunma korkusu • Tekrarlayan ve kontrol edilemeyen cinsel düşünceler • Dinle ve ahlaki değerlerla aşırı uğraşma v.b.
Kompulsiyon
(tekrarlayan davranışlar): hastalar takıntılı düşüncelerden kurtulmak
için akıllarına başka düşünceleri getirirler veya bazı davranışlarda
bulunurlar bu tür düşünce ve davranışlara kompulsiyon denir. Takıntılı
düşünceler anksiyete artışına neden olurken kompulsiyonlar anksiyeteyi
azaltır. Ağır OKB hastalarında bazen bu kompulsiyonlar tüm günü
alabilir. Sık görülen kompulsiyonlar şunlardır: • Temizlik:
saatlerce el yıkama, banyo yapma veya tekrar tekrar ev temizleme gibi.
Bu şekilde el yıkayarak günde bir kalıp sabun bitiren veya çamaşır suyu
ile elini yıkayan hastalar sıktır. • Tekrarlama: takıntılı düşünce
ile oluşan sıkıntıyı gidermek için tekrarlayan davranışta bulunma veya
akıldan başka düşünceleri geçirme gibi. Yakınlarının başına kotü bir şey
geleceğini düşünen bir hasta bunun olmaması için halen yapmakta olduğu
davranışı ikinci kez yaparak bu düşünceden kurtulabilir (yolda yürürken
aynı yolu geri dönüp tekrar yürümek gibi) • Kontrol etme: evine bir
şey olacak veya yangın çıkacak korkusu ile tekrar tekrar kapıyı veya
tüpün kapalı olup olmadığını kontrol etmek gibi. • Biriktirme: işe
yaramayan bir çok eşyayı biriktirmek gibi. Örneğin bazı kişilerde
yeterli yerleri olmadığı halde gazeteler, boş kavanozlar veya konserve
kutuları gibi işe yaramayan şeyleri atamama davranışı görülebilir. Son
birkaç yıldır yurdumuzda gazetelere yansıyan çöplük evler buna en güzel
örnektir. • Sayma: yolda yürürken kaldırım taşlarını sayma veya
araba plakalarını okuma, günlük işleri yaparken belli sayılarda tekrar
etme v.b.(örneğin kazağını beş kere giyip çıkarma veya aynı yere üç kere
gitmeme gibi) • Tamamlama: bu kompulsiyonu olan hastalar bir dizi
davranışı mükemmel olana kadar tekrar tekrar yaparlar. Örneğin kirlilik
takıntısı olan bazı hastalar el yıkamadan önce lavaboyu, musluğu ve
sabunu yıkar (genelde belli sayıda) daha sonra belli sayıda elini yıkar
ve elini yıkadıktan sonra tekrar aynı işlemi tekrarlar. • Aşırı
tertipli ve düzenli olma: örneğin çalışma odasında herşeyin simetrik
durması veya masanın üstündeki herşeyin belirli bir sıra ile dizilmesi
gibi.
Yukarıda sayılanlar dışında sayı sayma, aşırı liste yapma veya aşırı dua etme gibi başka kompulsiyonlarda olabilir.
İlgili Kelimeler Listesi: OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK,OKB
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
