 |
 |
Güncellenme : 14.11.2011 |
| |
|
|
|
|
|
|
|
Tümüne Gözat
|
| |
Kadınların yumurtlama probleminin önde
gelen sebeblerinden olan “Polikistik Over Sendromu” (PKOS) yani
yumurtalıklarda çok sayıda kist görünümü genellikle 30 yaş altı
kadınlarda bir takım hormonal düzensizliklerle beraber görülen, nedeni
tam olarak bilinmeyen bir durumdur. Kişinin ailesinden aldığı genetik
özellikler en sık suçlanan sebepler arasında gösterilmesine ragmen,
beslenme alışkanlıkları, hareketsizlik, stress de tetikleyici faktörler
arasındadır.
Düzenli adet gören bir kadında her adet
döneminde yumurtalıklardan döllenmeye hazır bir olgun yumurta gelişir.
Bu yumurta gelişimini tamamlar, çatlar ve sperm ile karşılaştığında
döllenir ve hamilelik gerçekleşir. Polikistik Over Sendromu’nda (PKOS)
ise birçok yumurta aynı anda olgunlaşmaya çalışır ve başarısız olur.
Sonuçta birçok yumurta vardır ancak hiçbiri gelişip döllenme yeteneği
kazanamaz. Ultrason görüntüsünde bu yumurtalar içi sıvı dolu birden
fazla kesecik yani kist şeklinde görülür. Polikist mana olarak çok
sayıda kist demektir.
PKOS’da hastalar düzensiz adet görme veya
adet görememe, akne, yağlı cilt, aşırı tüylenme, kilo fazlalığı ya da
hamile kalamama gibi şikayetlerle doktora başvururlar. Tüm bu sorunların
zemininde hormon düzensizliklerine bağlı yumurtlama problemi yatar.
Hastaların
%75 inde adet düzensizliği görülür. En sık şikayet seyrek adet görme
şeklindedir. Normal bir kadındaki adet döngüsü 21-35 gün şeklindedir.
PCOS da genellikle 35 günden daha uzun aralıklarla adet döngüsü (yılda
4-8 kez) görülür.
Hastaların yarısında erkeklik hormonunda artış
görülür. Kıllanma en sık alt çene, üst dudak, göğüs, göbek çevresi ve
bacak iç yüzlerinde belirgindir. Şiddetli vakalarda sırt, kol ve
bacaklarda da kıllanma görülebilir. Nadiren erkek tipi saç dökülmesi ve
vücut gelişimi görülür.
PCOS’lu kadınlarda yumurtlama problemine
bağlı kısırlık sık görülür, gebe kalanlarda da düşük riski artmıştır,
bebekte gelişme geriliği görülebilir, şeker hastalığı ve tansiyon
yüksekliğine bağlı riskler artar.
Bu hastaların üçte birinde
şişmanlık görülür. Bel-kalça oranı artmakla beraber yüksek tansiyon ve
kalp-damar hastalığı riski artmıştır. Kilo fazlalığına bağlı olarak
insüline bağlı direnç ortaya çıkmakta ve şeker hastalığı ( diabet)
eğilimi artmaktadır.
Yüksek östrojen düzeylerine baglı olarak rahim kanseri oluşması riski ise diğer bir sağlık problemidir.
Hastaların üçte birinde ise hiç bir şikayet yoktur, yapılan muayeneler ve tetkikler esnasında tanı konulur.
Hastalığın
temelinde hipofiz bezinden salgılanan FSH ve LH hormonlarının anormal
şekilde salgılanması yatar. Bu dengesizlik sonucu her ay düzenli olması
gereken yumutlama bozulur. LH artışı erkeklik hormonu yapımını arttırır,
salgılanan erkeklik hormonları ( androjenler) yağ dokusunda östrojene
dönüşür ve bu artış LH hormonu üretimini arttırır, yani tam bir kısır
döngü ortaya çıkar. Bu zincir kilo vermekle, yumurtalıkların
baskılanması ya da uyarılması ile kırılabilir.
Polikistik over
sendromu ile insulin hormonu arasındaki ilişki şu şekildedir. İnsulin
pankreastan salınan bir hormondur ve hücrelerin şeker yani glukozu
kullanmasını sağlar. PCOS da hücrelerde insuline karşı direnç vardır ve
pankreas bu durumla başa cıkabilmek için daha fazla insulin salgılar.
İnsulin kan LH düzeyini arttırarak hastalığa katkıda bulunur. Bu kadar
yüksek insulin düzeyleri yumurtlamayı engeller, androjenlerde artış
olur.
Ayrıca bu hastalarda hipofiz bezinden salınan ve göğüslerde süt üretimini uyaran Prolaktin hormonu da yükselmiştir.
Polikistik Over Sendromunda görülebilen hormonal degişikler:
LH/FSH oranı artar,
Androstenedion artar,
SHBG ( sex hormon bağlayıcı globulin) azalır
DHEA ve DHEASO4 artar,
Testesteron artar,
Östrojen artar,
Prolaktin yükselir
İnsulin direncinde bozulma görülür. Ancak bu hormonlardaki degişimlerin mutlaka olması gerekmez.
PCOS’lu hastaların ultrasonografi ile
incelenmesinde yumurtalıklarda 10-20 adet 2-10 mm capında kistin adeta
gerdanlık şeklinde dizildiği görülür. Ancak sadece ultrason görüntüsü
ile tanı konulmamalıdır çünkü normal kadınların %8-25 inin
yumurtalıklarının görüntüsü de polikist şeklindedir ve adet
düzensizliği, kıllanma ve kısırlık gibi şikayetleri yoktur. Bunu gerçek
PKOS ile karıştırmamak gerekir.
TEDAVİ:
Öncelikle hastaların ideal kilolarına inmeleri sağlanmalıdır. PCOS’da
kilo kaybı mevcut şikayetlerin cogunda tek başına düzelme sağlar.
Ağırlığının %5’ini kaybeden hastalarda insulin ve androjen düzeyleri
düşmektedir. Günlük aktivitenin arttırılması ve istikrarlı bir diyet
programı ile yüz güldürücü sonuçlar alınır.
PCOS tedavisinde
Metformin gibi şeker hastalığı tedavisinde kullanılan ilaçlar özellikle
insulin metabolizmasında sorun olan hastalarda yarar göstermektedir.
Metformin karaciğerden glikoz çıkışını azaltır, böylece açlık plazma
glikozunun düşmesini sağlar, ayrıca dokuların insülin direncini
arttırır. Bu ilacın ortalama 2 aylık kullanımı sonucu yüksek kan insülin
düzeyleri,artmış insulin direnci ve aşırı tüylenmeye yol açan yüksek
androjen hormonları düzelir.
Gebelik isteği yoksa adetleri
düzenlemek için doğum kontrol hapları kullanılabilir. Bu haplar
hormonlarda düzelme sağlar, kıllanma, kilo ve ciltte yağlanma
şikayetleri düzelir.
Aşırı tüylenme tedavisinde amaç erkeklik
hormonunu baskılamaktır. Ancak bu tedavi var olan kılları yok edemez,
sadece yeni tüylerin çıkışını azaltır. Bu sebeple iğne yada lazer
epilasyon beraberinde uygulanmalıdır. Uzun süreli bir tedavidir,
başarılı olması için 8-18 ay gerekebilir.
Gebelik isteyen
hastalarda yumurta gelişimini sağlamak için deneyimli bir uzman
gözetiminde verilen tedavi ile başarılı sonuçlar alınır. Gelişen
yumurtalardan aşılama yöntemi ile gebelik oluşturulmaya çalışılır. 3 kez
yapılan takip ve aşılama ile gebelik elde edilememiş ise tüp bebek
yöntemine geçilmesi önerilir.
Tedavide uygulanan bir diğer yöntem de “Laparaskopik Diatermi” dir.
Burada laparaskopi ile karın boşluğuna girilir ve yumurtalar üzerindeki
kistlere koter veya lazer uygulanır. Tedavinin mekanizması bilinmemekle
birlikte verilen tedavide başarı şansını arttırdığı ve yumurtlamayı
düzenlediği görülmüştür.
İlgili Kelimeler Listesi: Polikistik Over Sendromu,yumurtlama problemi
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
|
|
