Halk arasında rahim ağzında yara olarak bilinen "servisit" en sık
karşılaşılan jinekolojik problemlerden birisidir. Genel anlamı ile
servisit rahim ağzı dokusunun iltihabıdır. Sıklıkla bir enfeksiyona
bağlıdır, ancak bazen irritasyon ya da travma sonrası da ortaya
çıkabilir.
Kadınların yarısından fazlası hayatının bir döneminde
bu hastalığa yakalanır. Yaşı ne olursa olsun cinsel yönden aktif her
kadın servisit için uygun bir adaydır.
Kasık ağrısı ve vajinal akıntısı olan kadınların çoğunda başka bir hastalıkla bir arada ya da tek başına servisit bulunabilir.
Belirtileri
diğer pek çok hastalığa benzediği ve spesifik yakınmalar yaratmadığı
için kişinin kendi kendine servisitten şüphelenmesi zordur. Genelde
başka bir nedenden dolayı yapılan jinekolojik muayene ile fark edilir.
Belirtiler Servisitin
ilk belirtisi adet kanamasının bitişini takip eden dönemde ortaya çıkan
vajinal akıntıdır. Diğer belirtiler arasında anormal vajinal kanama,
kaşınma, vajinada yanma, ilişki esnasında ağrı, ilişki sonrasında
kanama, idrar yaparken yanma ve bel ağrısı bulunur.
Hafif vakalarda herhangi bir bulgu olamayabilir ancak olay ilerledikçe kötü kokulu ve iltihabi bir akıntı ortaya çıkar.
Uzamış
ve tedavi edilmemiş bir servisit mukus (serviks salgısı) yapısını
kötüleştirerek spermlerin servikal kanala girişini bozabilir ve bu
şekilde kısırlığa yol açabilir.
Kısırlık tedavisinin ilk aşaması serviks ve vajendeki enfeksiyonların düzgün şekilde giderilmesidir.
Servisiti
olan kadın gebe kalırsa da düşük ve erken doğum riskleri vardır. Ayrıca
bu tür annelerden doğan bebeklerde doğum sonrası akciğer ve göz
enfeksiyonları da normalden daha fazla görülür.
Tanı Yalnızca
bir jinekolojik mauyene bile önemli derecede fikir vericidir.
Servikste en sık karşılaşılan problemler; Servisit (Resim 2) ve
Servikal "ektoprion" denilen iç epitelin dışa taşınması durumlarıdır
(Resim 3).
Resim 1- Normal serviks görünümü
Resim 2Resim 3
Servisit, yani serviksin iltihabı, vücudun normal çalışan savunma mekanizmalarının bir sonucu gelişir.
Herhangi
bir dokuda yaralanma, irritasyon ya da enfeksiyon olduğunda beyaz kan
hücreleri yani akyuvarlar o bölgeye göç ederler ve bu bölgedeki kan
akımı artar. Bu olay serviskte olduğunda, normalde açık pembe olan
serviks kızarır ve şişer. Bu durum muayenede yara şeklinde görülebilir.
Servisit tanısı genelde jinekolojik muayene ile konsa da
tanıdan emin olmak ve kesin tanı koyabilmek için bazı ek tetkikler
gerekebilir.
Serviksteki lezyonları tanımak çok önemlidir. Nitekim bazan Serviks kanseri de özellikle erken evrede servikal yaralar ile karıştırılabilmektedir.
Servisit Tanısında Kullanılan Testler Smear Servikal enfeksiyonu ve erken dönem serviks kanserinin taramasında kullanılır.
Smear
her kadının yılda bir defa yaptırması gerek son derece basit ancak bir
o kadar da önemli bir testtir. Muayene sırasında, rahim ağzı
salgısından ince bir fırça ile sürüntünün alınıp bir cam üzerine
yayılarak patolojik incelemenin yapılması işlemlerini içerir. Son
derecede ağrısız ve basit bir işlemdir. Biopsi Eğer rahim ağzı ileri
derecede anormal görünüyor ise lokal anestezi altında şüpheli
alanlardan serviks biopsisi (parça alımı) yapılabilir.
Eğer tek bir alan belirlenemiyorsa saat 3,6,9 ve 12 hizalarından biopsi alınır ve patolojik incelemeye gönderilir.
Kolposkopi Rahim ağzının ve vajenin ışık altında büyütece benzer bir optik alet yardımı ile incelenmesidir.
Şüpheli
alanları daha kolay ortaya çıkarmak için kolposkopi öncesi rahim ağzı
bir takım kimyasal maddeler ile silinir ve daha sonra boyanır. Dokunun
boya tutmadaki farklılıklarına göre biopsi alınacak yer tespit edilir.
Kolposkopi
ile rahim ağzındaki kılcal damarların yapıları da değerlendirilir ve
anormal damarlanma olup olmadığı saptanır. Bu damarlanma değişiklikleri
servisit ile kötü huylu hastalıkların ayrımında önemlidir. Servisit Nedenleri Servisitin
başarılı şekilde tedavi edilebilmesi altta yatan nedeninin tanımlanması
ile ilgilidir. Eğer buna neden basit bir irritan (tahriş edici) madde
ise bu maddenin kullanılmaması sorunu çözecektir.
Altta yatan sebep bir enfeksiyon ise uygun şekilde antibiyotik tedavisi servisit problemini de çözecektir.
Servisite
neden olan en önemli üç mikroorganizma klamidya, gonore ve
trikomonasdır. Bunun dışında bazı allerjik maddeler de bu duruma yol
açabilir.
Servisit Tedavisi Eğer
servisit durumu uzamış veya altta yatan etkenin tedavisine rağmen
tabloda gerileme yoksa bu bölgedeki anormal hücreleri tahrip etmek için
bazı küçük cerrahi girişimler yapılabilir.
En sık kullanılan koterizasyon (yakma), krioterapi (dondurma) ve lazer tedavileridir.
Her üç metotta da amaç aynıdır: iltihabi dokunun öldürülerek yaranın adeta dağlanması.
Koterizasyon Koterizasyon ısı yardımı ile tahrip etmektir. Halk arasında bu işleme "yara yakma" adı verilir.
Kronik
servisitteki en eski ve en klasik yöntemdir. Kalem şeklinde bir probun
ucundan elektrik akımı geçirilerek ısı elde edilir. Bir kaç dakika
süren işlem esnasında çok hafif ağrı olabilir. Nadiren koter sonrası
oluşan nedbe dokusu rahim ağzı kanalında tıkanmalara yol açabilir.
Kriyoterapi Krioterapi
ise sıvı karbondioksit veya azot yardımı ile anormal dokuların
dondurulmasıdır. Buna da halk arasında "yara dondurma" ismi verilir.
Kotere göre bazı avantajları vardır. Daha az ağrıya neden olur ve daha kontrollü bir doku tahribine olanak tanır. Daha az nedbe dokusu oluşmasını sağlar. Bu nedenle servikal kanalda daralmaya yol açmaz.
Tabanca
şeklinde bir cihaz ile uygulanır. Bu tabancanın ucunun değdiği yerler
donar. İşlem herhangi bir anestezi uygulanmadan yapılır. Son derece
basit ve bir kaç dakika süren bir işlemdir.
Lazer Dokuların lazer ile tahrip edilmesidir. Kriyoterapiye bir üstünlüğü yoktur.
Tedavi
şekli ne olursa olsun hücrelerin tahrip edilmesini takiben 1-2 hafta
kadar süren kirli bir vajinal akıntı görülür. Bu süre zarfında
lekelenme şeklinde kanamalar olabilir, bu nedenle işlemlerden sonra 3-4
hafta kadar cinsel ilişkiden kaçınmak gerekir. Tamamen iyileşme bazen
6-8 hafta kadar zaman alabilir.
Servisitten Korunmak İçin Önlemler Servisitten korunmak ya da erken dönemde teşhis edilmesini sağlamak için bazı basit önlemler yeterlidir.
Çok emin
olmadığınız kişiler ile ilişkiye girmeyin. Partnerinizde gonore
belirtileri varsa hemen doktorunuzla görüşün. Şüpheli ilişkilerinizde
prezervatif kullanın.
Vajinal akıntı varlığında muayene olmayı geciktirmeyin. Herhangi bir şikayetiniz olmasa bile yılda bir kez jinekolojik muayeneden geçin ve mutlaka smear aldırın.
Kokulu tampon, deodorant, pudra gibi irritan maddeleri asla kullanmayın.
Vajen içini suyla veya sabunla kesinlikle yıkamayın. Çünkü o bölgenin
doğal asidik bir ortamı vardır. O ortamın bozulması sizi enfeksiyonlar
açısından riske atacaktır.
İç çamaşırlarınızı sık sık değiştirin ve sentetik olmayan pamukluları tercih edin.
Tuvalet sonrası temizliğinize dikkat edin. Her zaman önden arkaya doğru silin, arkadan öne değil.
Servisit Kronikleşirse... Serviks
enfeksiyonu kronikleşirse servikal kanal etrafında Naboth bezlerinde
kistleşmeler yapabilir. Bu durumda dondurma ve yakma işlemeri gerekli
hale gelebilir.
KAYNAK: HERA KADIN SAĞLIK MERKEZİ
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
Çok emin
olmadığınız kişiler ile ilişkiye girmeyin. Partnerinizde gonore
belirtileri varsa hemen doktorunuzla görüşün. Şüpheli ilişkilerinizde
prezervatif kullanın.
