ŞAŞILIK Şaşılık veya diğer deyimle göz kayması gözlerin paralelliğinin bozulması durumudur. Sadece tek bir gözde veya her iki gözde olabilir. Tek taraflı şaşılık o tarafta tembelliğe neden olacağından daha az istenilen bir durumdur.
Şaşılığın bir çok nedeni olabilir kabaca en sık rastladıklarımız: 1. Doğumsal şaşılıklar 2. Kırma kusuru 3. Göz tembelliği 4. Travma, zor doğum veya bazı hastalıklara bağlı gelişen felçler Doğumsal kaymalar genelde kırma kusurundan bağımsızdır yani gözlük kullanımıyla değişmez ve yüksek açılı kaymalardır. Böyle bebeklerde ideal olan ilk yaşı içinde kaymanın düzeltilmesidir. Böylece bebek her iki gözü ile bakabileceği bir açıya kavuşur ve her iki gözünü aynı anda kullanabilme şansını yakalar. Daha ileri 2-3 yaşında başlayan kaymalar genellikle kırma kusuruna veya göz tembelliğine bağlıdır. Bu çocuklarda bazen bu durumu tetikleyen hiçbir şey olmadan bazen de yüksek ateş, hastalık, kafa travması, yaşanılan stresli bir durum kaymanın başlamasına neden olabilir. Böyle çocuklarda gözlük takviyesi ve tembellik tedavisiyle genel olarak kayma düzelebilir. Bazı durumlarda tam düzelme gözlükle de sağlanamaz ise ameliyat gerekebilir.
Travma, zor doğum, şeker, hipertansiyon gibi sistemik bir hastalığa bağlı, göz kaslarında felçler oluşabilir. Bu durum ani göz kaymalarına ve çift görmeye neden olur. Çift görmeyi engellemek amacıyla baş pozisyonu gelişir, baş yan veya eğik bir şekilde durur. Çocuklarda özellikle bebeklikte olan bu tür kaymalar ortopedik bir problem gibi yanlış değerlendirilebilir. Böyle hastalarda yaklaşım olayın zamanına göre belirlenir. Genel olarak 6-8 ay bazen 1-2 seneye varan düzelme süresi hastaya tanınır. Bu süre içinde eğer felç yeni gelişmişse botilinum toksin ( botox) uygulaması yapılabilir. Botox uygulaması en azından çift görmeyi azaltarak kişinin normal hayatına devam etmesini sağlar. Öngörülen süreç içinde iyileşme olmaz ise genellikle ameliyat gereklidir.
Öncesi Sonrası
Tedaviyi özetlersek Gözlük: Bazı tip şaşılıklar, kırma kusuruna bağlı olarak oluşur. Hasta gözlük kullanmaya başlayınca şaşılık düzelir. Bu tip şaşılıklarda, gözlük yeterli olmaktadır. Kapama ve ortoptik: Bu tedavi yöntemleri, hastanın gözünde tembellik de varsa yapılabilir. Cerrahi (ameliyat): Doğuştan olan kaymalar genellikle gözlük gerektirmeyen, erken dönemde (6 ay-1 yaş) ameliyat edilmesi gerekli kaymalardır. Kaymaların büyük çoğunluğu ise 2-3 yaş civarında ortaya çıkar ve genellikle gözlükle tam olarak düzelebilir. Gözlük takıldığı halde düzelmeyen kaymalara ise cerrahi tedavi gerekir. Felçlere bağlı olarak ani oluşan kaymalarda, genellikle çift görme de vardır ve hasta için oldukça zor bir durumdur. Bu tarz şaşılıklarda genel eğilim 6-8 ay beklemektir. Ancak, bekleme döneminde çift görmenin azalması amacıyla botoks uygulaması yapılabilir. Şaşılık ameliyatla tamamen düzelebilir, fakat görmesi belirli bir dereceden düşük olan gözlerde, ameliyattan bir süre sonra tekrar kayma ortaya çıkabilir. Şaşılık ameliyatları çoğunlukla genel anestezi altında gerçekleştirilir. Ameliyatların temel prensibi, göz küresine yapışık kasların kuvvetinin azaltılması veya artırılması ya da yerlerinin değiştirilmesi esasına dayanır. Görme dereceleri her iki gözde de iyi ve iki gözle görme fonksiyonlarında bozukluk olmayan 3 boyutlu görme yeteneği, hastalarda ameliyatla sağlanan düzelme sürekli olacaktır. Şaşılık ameliyatlarından sonra gözlük ihtiyacı ortadan kalkmaz, şaşılık ameliyatının etkisi ve amacı kaymayı düzeltmektedir. Şaşılık ameliyatının görmeyle bir ilgisi yoktur. Ameliyatla kayma düzeltildikten sonra da, hasta yine aynı gözlüğünü takmaya devam edecektir. Botox : Özellikle göz kaslarındaki felce bağlı gelişen kaymalarda kullanılır. Tiroid hastalıklarına bağlı kaymalarda, anestezi alamayacak veya ameliyat olmuş kayması tam düzelmemiş hastalarda kullanılabilir. "MUTLAKA KONTROL ETTİRİN" Şikayeti olan çocuk hangi yaşta olursa olsun muayene edilebilir. Çocuğun muayeneye izin vermediği durumlarda sakinleştirici ilaçlar kullanılır, yine verimli sonuç alınamadığı takdirde genel anestezi verilerek muayenesi tamamlanır. Çocukların hiçbir şikayeti olmasa bile 3-4 yaşlarına kadar en az bir defa göz muayenesinden geçmiş olmaları gerekir. En uygunu ilk 1 yaş içinde yapılacak olan muayenedir.
Okul çağına gelmiş çocukların okula başlamadan önce muayene edilmeleri, geç kalınmadan göz problemini tespit edebilmek ve de okulda göz problemlerine bağlı öğrenme güçlüğünü önlemek açısından çok önemlidir. Görme kusuru çok az bile olsa gözlükle çözümlendiği zaman çocuk okulunda daha başarılı olacaktır.
DÜZENLİ KONTROL ÖNEMLİ Pek çok göz problemi erken yaşlarda başladığından çocukların belli zamanlarda gözleri kontrolden geçirilmelidir. Çocukta bir problem görülmese bile 2 yılda bir göz muayenesi yapılması uygundur. Belli bir numaranın üstündeki hipermetrop veya astigmat bir göz, yakını çok bulanık gördüğünden çocukluk çağında iyi ve net görmeyi öğrenemediğinden tembel kalabilir. Ayrıca iki göz arasındaki numara farkı fazla olduğunda, daha yüksek numaralı olan göz tembel kalır. Göz tembelliği tedavisi ancak 9 -10 yaşına kadar mümkün olan önemli bir göz problemidir. Tembellik tedavisinde ne kadar geç kalınırsa sonuç o kadar başarısız olur.
Çocuk televizyon seyrederken, sesi çok kısık olmadığı halde televizyona çok yaklaşıyorsa, bir gözünü devamlı kaşıyorsa, kırpıştırıyorsa veya çocukta göz sulanması meydana geliyorsa, o zaman ailenin dikkatli olması gerekiyor. Göz hastalıkları ile ilgili diğer belirtiler ise şöyle, bazen kirpiklerde kepeklenme olabilir, bunlar da küçük kırılma kusurları, astigmatlarda ve hipermetrop çocuklarda olur. Bunun haricinde çocuk, tahtadaki yazıyı görmüyorsa, yanındaki arkadaşı ne yazıyor diye bakıyorsa, sınıfta çok göz kırpıyorsa ya da görmek için ayağa kalkıyorsa yine ebeveynler çok dikkatli olmalıdır.
NE ZAMAN MUAYENE? Göz kayması, Göz kapağı düşüklüğü Göz yaşarması Çapaklanma Şişlik Bir gözü kapayarak bakma Çok yakından okuma TV’yi yakından izleme Gözlerini kısarak bakma Okuduğu yeri kaçırma Okuduğu yeri belirlemek için parmak kullanma Düşük performans Baş ağrısı Sakarca davranış, Dalgınlık Başı bir yana eğerek bakma Sık sık gözleri kaşıma Bebek 3 aylık olmasına rağmen bakışları odaklayamama Ailede gözlük kullananlar veya göz hastalığı bulunması durumlarında çocukta göz hastalığı olabileceğini düşünmek gerekir.
|
