ÜROLOJİ BİLİMİ

Bugün hala Tıp Biliminin ana dallarından birsi olan Ürolojinin ne olduğu birçok kişi tarafından bilinmiyor ya da yanlış biliniyor. Eskilerin “ Bevliye “ diye adlandırdıkları bu cerrahi dal konusundaki yanlış bilinenleri düzeltmek ve biraz tanıtmak gereği duyuyorum öncelikle. En çok karıştırılan kısım ise Ürolojinin sadece erkeklerle ilgilendiği kanısı. Genel kanı Kadın Doğum uzmanının kadın doktoru Üroloğun da erkeklerin doktoru olduğu yönünde. Bu kesinlikle yanlış bir kanı. Bu yanlış bilgi doğrultusunda da çoğunlukla erkek doktorların Ürolojiye  yöneldiklerini görüyoruz. Oysa Dünyada çok sayıda kadın Ürolog var ve Ülkemizde de genç bayan doktorlarımız giderek artan sayıda bu dala yönelerek Üroloji Uzmanı oluyorlar. Şimdi Üroloji Bilimini  daha yakından ve detayı ile tanıyalım.

Üroloji tıbbın ana cerrahi dallarından birisidir. Böbrekler, idrar yolları, mesane, karın arka bölgelerinin hastalıkları, erkeklerde iç ve dış üreme organlarının hastalıkları, erkek ve kadınlarda cinsel işlev bozuklukları ile ilgili hastalıkların tanı, tedavi ve bunlarla ilgili bilimsel araştırmaları kapsayan bir bilim dalıdır. İlgi alanı doğum öncesinde anne karnındaki fetusun izlenmesi ile başlar, tüm yaş gruplarında, insan yaşamının sonuna kadarki süreyi kapsar.

Bugün bilimdeki gelişmeler akıl almaz boyutlarda bilgi birikimine yol açmıştır ve bunu sonucu olarak ta her bilim alanında olduğu gibi tıpta da büyük hacimlere ulaşmıştır. Buna teknolojik gelişmeleri de eklersek bir dalın artık hepsi ile baş eden,bilmesinin olanaksızlığı ortaya çıkar. Zaten artık tıpta gelecekteki gidiş tıp dallarının uzmanlığından çok hastalıkların tek uzmanlığı şekline dönüşmektedir. Bir organın bir hastalığının incelenmesi, araştırılması ve tedavisi  bile bir uzmanın tün gününü ve enerjisini alacak boyutlarda uğraşı ve bilgi içermektedir. Elbette gelişen zaman içinde üroloji de bundan nasibini almıştır. Bugün Dünyada da  ülkemizde de ürolojinin oturmuş ve kabul edilmiş alt dalları vardır. Bunlarda özellikle akademik kurumlarda özel uzmanlar yoğunlaşmaktadırlar. Bunlar arasında Çocuk ürolojisi, Androloji, Ürolojik onkloloji, Nefroüroloji, Nöroüroloji,  Endoüroloji sayılabilir.

Çocuk ürolojisi anne karnından başlayarak  bebekle ilgili her türlü böbrekler idrar yolları ve üreme organları hastalıklılarını içerir. Günümüzde giderek erişkin ürolojisinden bağımsız bir hale gelmeye başlamış ve kendi başına bir ana dal şeklinde örgütlenmeye başlamıştır. Çocukların ürolojik sorunları erişkinlerden oldukça farklıdır. Bu nedenle onlara yaklaşım da çok özel olmalıdır. En sık rastlanan sorunların başında idrar yolu iltihaplanmaları gelir. Gerek erkek gerekse kız çocuklarda olması mutlaka altında bir neden aranmasını gerektirir. Çocuk idrar yolu iltihaplanmaları genellikle tek başına olmaz . bu nedenle mutlaka ona neden olan faktör araştırılmalı ve esas o tedavi edilmelidir. Yoksa enfeksiyon ha bire tekrarlayacak ileride büyük sakıncalara yol açacaktır. Bir diğer sık rastlanan problem idrar kaçırmaları ve idrar tutamamadır. Ailelerin genellikle üzerinde durmadıkları oysa altta yine ciddi sorunların olabileceği durumlardır. “Çocuktur, oyuna dalıyor..”vs gibi yaklaşımlarla genellikle çocuklar geç doktora götürülmekte ya da bu sorunlar erişkin yaşlara taşınmaktadır. Doğumsal idrar yolları ve üreme organı anormallikleri yapısal anormallikler de çocuk ürolojisinin önemli uğraşı alanlarındandır. İdrar deliğinin penisin altına veya üstüne açılması, peniste anormal yapılanma, küçük penis, testislerin torba dışında örneğin kasık bölgesi anormal yerleşimli olması, böbreklerde gelişme anormallikleri vs bunla arasında sık karşılaşılan problemlerdir ve mutlaka çocuk ergenlik  yaşına gelmeden çözümlenmelidir. Ergenlik yaşı sorunları başlı başına üzerinde durulması gereken konulardır. Her ergenin mutlaka sağlık kontrolünden geçmesi gerekir. Bu özel yaş grubundaki çocukların sorunları genellikle fark edilmez ve yine ileride çözümü daha zor olan sorunlara yol açabilir. 

Ürolojik Onkoloji üriner ve genital sistemin kanserleri ile uğraşır. Böbrek mesane, idrar yolları, prostat ve testis kanserleri değişik şekillerde her yaşta ortaya çıkar ve bunların gerek tanı ve gerekse tedavileriyle ilgili bugün büyük atılımlar sağlanmıştır. Özellikle her kanserde olduğu gibi erken evrede yakalanabildiklerinde bazıları artık sağlık sorunu olmaktan çıkarılabilir. Ürolojik kanserler türlerine göre cerrahi, ilaç tedavisi, hormon tedavileri ve ışın tedavileri ile iyileştirilebilmektedirler.

Androloji konuları arasında erkek ve kadındaki cinsel işlev bozuklukları, üreme sistemi hastalıkları ve çocuk edinebilme sorunları başlıca uğraşı alanlarıdır. Cinsel işlev erkekte de kadında da yaşamın ve sağlığın çok önemli parçalarıdır. Bununla ilgili olmayan ye da cinsel sağlığın bozulmasından kaygı duymayan hiç kimse yoktur. Bu nedenle bu hastalıkların tedavisi ve sorunların giderilmesi, tıp dünyasına yeni gelişmelerin sunulması ve araştırma yapılması Androloji alt dalının en önemli uğraşısıdır. Bu konuda da gerek tanı gerekse tedavi açısından büyük ilerlemeler sağlanmış ve insanların cinsel açıdan daha sağlıklı olabilmeleri sağlanmıştır.

Endoüroloji konuları arasında böbrek ve idrar yolu taş hastalığının tedavisi ve endoskopik olarak ürolojik hastalıkların ameliyatlarının yapılması vardır. Bugün tüm cerrahi dallarda artık açık, keserek yapılan ameliyatların sayısında büyük azalmalar olmuş, cerrahi yerini minimal İnvaziv tedavi denilen endoskopik tetkiklere bırakmıştır. Ürolojide de gerek idrar deliğinden girerek gerekse ciltte bir delik açarak ulaşılamayacak hiçbir organ ve bölge yoktur. Hastalığın ve yapılması planlanan ameliyatın niteliğine göre bu tekniklerden biri kullanılarak endoskopik cerrahi başarı ile uygulanabilmektedir.

Nefroüroloji de daha çok böbrek yetmezlikleri böbrek nakilleri ve bununla ilgili tedavi ve araştırmalar yapılmaktadır. Organ nakilleri cerrahide giderek büyüyen bir alandır ve özellikle yapay organ çalışmaları hızla ilerlemektedir. Geleceğin cerrahi uğraşıları arasında en önemli yerlerden birini tutacaktır.

Nöroüroloji özellikle mesane ve işeme ile ilgili işlev bozuklukları ile uğraşır. Kadın ve erkekte işeme sorunları, idrar tutamama gibi mesane çalışmasının anormal olduğu durumların tanımlanmasına ve tedavinin sağlanmasına çalışır. Toplumda bu sorunlar sanılandan çok daha fazlar ve konunun önemi giderek artmaktadır.

Bunlar dışında erkeklerde özellikle prostat bezinin büyümesi ile ortaya çıkan ve çok sık görülen idrar yolu problemleri, cinsel geçişli hastalıklar vs ile de uğraşılmaktadır.

Bugün Türkiye Dünya ölçeğinde tıp açısından çok önemli bir yerdedir. Kendi alanım olduğu için üroloji konusunda daha detaylı bilgi verebilirim. Bugün Türk ürologları Dünya da yapılabilen her ameliyatı rahatlıkla yapabilmekte ve her tedaviyi başarıyla uygulayabilmektedirler. Bizim düzeyimiz övünç vericidir ve birçok gelişmiş Batı Avrupa ülkesinin de önünde olduğumuz kolayca gözlenebilir. Yeni nesil yetişen ürologlar çok daha bilinçli, arzulu ve hırslı görünmektedir ve eğitim kurumlarımızda da onları yetiştirebilecek düzeyde hocalar ve eğitmenler bulunmaktadır. Bilgi ve deneyim açısından, pratik uygulamalar bakımından hiçbir eksiğimiz yoktur, hatta birçok alanda fazlamız bile vardır. Bu nedenle hastalarımızın rahat ve güvenli olmaları bizim de arzumuzdur. Belki teknolojik açıdan her yerde olması gereken düzey sağlanamamıştır ancak bu da ekonomimizin düzelmesi ile aşılacak sorunlardır.

Tıbbın birinci görevi hastalıkları iyileştirmek değil sağlığı korumaktır. Tedavi ondan sonra gelir. Sağlığın korunmasının birinci koşulu da sağlıklı kalmanın gerektirdiği önlemleri almaktır. Düzgün yaşam, sağlıklı beslenme, sigara ve alkolden kaçınma, fizik egzersiz, stresten kaçınma bunların başında gelir. Düzenli sağlık kontrolleri yaptırma ve en önemlisi en ufak bir sorun hissedildiğinde ertelememe ve hemen doktora başvurma gerekir. Örneğin erkeklerin 50 yaştan sonra yakınması olsun olması mutlaka her yıl üroloji muayenesi olması gerekir. Ailesinde prostat hastalığı olan kişiler için bu çok daha erken yaşlar örneğin 40 yaş olmalıdır.  Bu şekilde ortay konacak prostat sorunları örneğin kanserleri daha bulgu vermeden yakalanacak ve hemen tedavi edilerek bir sağlık sorunu olmaktan çıkarılacaktır. Oysa geç kalınmış bir prostat kanserinin etkin tedavisi yoktur. İşeme düzensizlikleri, idrarla kanamalar, idrar yanmaları vs gibi her yakınma önemli üroloji hastalıkların habercisi olabilir ve üstünde durulmalıdır. Bunun dışında işeme düzeninde aksaklık olanlar, idrarında kan gözleyenler, sistemik yani genel iyi olmama hali ile ilgili  yakınmaları olanlar da bu yakınmalarını kendileri yorumlamayıp mutlaka doktora gitmelidirler. İşeme ile ilgili yakınmaların ertelenmesi açısından halkımızda en çok yerleşmiş   “üşütme” ve “kum dökme” gibi ne olduğu pek te anlaşılmayan kavramlar vardır  başvuruyu geçiştirmektedir. Bu da bazen tedavide istenilen sonucun alınamaması ile sonuçlanmaktadır.  Ürolojik hastalık saptanarak tedavi edilen hastaların da nasılsa sorun çözüldü diyerek kontrollerini aksatmamaları ve periyodik olarak doktorunun önereceği sıklıkta kontrole gitmeleri gerekir. Birçok ürolojik hastalığın tekrarlama eğiliminde olduğu unutulmamalıdır.

Bugün hastalıkların büyük çoğunluğunun genetik şifrelerde gizli olduğu bilinmektedir. Bu nedenle tıp bilimi temel araştırmalara büyük önem vermekte ve yavaş yavaş hastalıkların nedenleri ve tedavileri moleküler düzeyde anlaşılmakta ve çözüm üretilmektedir. Gelecekte hastalık daha oluşmadan genetik düzeyde onarımı yapılabilecek ya da tedavi genlerdeki anormallikler onarılarak sağlanacaktır. Üroloji için de bu doğrular geçerlidir. Bir anlamda cerrahi tedavilerin çoğunun  tarihe karışacağı öngörülebilir. Bu geleceğin ne denli yakın olduğu araştırmaya verilen önem ve ayrılan kaynaklarla paraleldir. Oysa sadece gelişmiş batılı ülkelerde araştırmalar kaynak bulabilmekte ve bu da Dünya bilimi için yeterli olmamaktadır. Ülkemizde bilimsel araştırmaların önemi bilim adamlarımızca çok önemsenmekle birlikte ne yazık ki olanaklar neredeyse hala hiç düzeyindedir. Bu kadar yetişmiş bilim insanına rağmen bilimsel çalışmalara ayrılan bütçe payları komik düzeyde kalmakta ve olanaksızlıklar bilim adamlarımızı umutsuzluğa itmektedir. Bunun da gelecek açısından en büyük tehlikesi yeni yetişenlerin bilim dünyasına yönelmemeleri olanların da ülke dışında çalışmak için gayret göstermeleridir. Oysa bilim ve eğitim bir ülkenin ve toplumun gelişmesindeki en temel taşlardır.

Kesinlikle evet. İnsan var oldukça tıp mesleği en gündemdeki, en değerli uğraşı olacaktır. Tıp her zaman geleceğin en parlak mesleğidir. Eskiden liseli gençler için en büyük ideal tıp fakültelerine girmekti. Bizlere tıbba girebildiğimiz  için büyük takdirle bakarlardı. Oysa değişen koşullar içinde artık doktorluğa parlak bir meslek gözüyle bakılmıyor ve parlak gençlerimiz bu mesleğe yönelmiyorlar.  Tıp mesleği zor ve eziyetlidir ama tartışmasız doyumları olan özel bir yaşam tarzıdır. Ülkede hekimlerin çalışma ve yaşam koşulları düzeldikçe yine eski parlak günlerine döneceğini umuyorum.