Vajinismus veya Vaginismus, kadınlarda görülen cinsel bir işlev problemidir. Vajina girişini çevreleyen kasların istem dışı kasılarak cinsel birleşmede acı ve ağrıya neden olması ya da cinsel birleşmenin hiç gerçekleşememesi şeklinde tanımlanabilir. 2006 yılında yapılan bir araştırmaya göre Türkiyede görülme sıklığı %10 dur.
Vajinismusun Nedenleri
Genç kızlara ergenlik çağından itibaren cinselliğin kötü, acı veren bir deneyim olacağının anlatılması bu sorunun alt yapısını oluşturur. Tecavüz yada kötü cinsel deneyimler, hamile kalma korkusu, doğum korkusu gibi nedenler de vajinismusa neden olabilir. Ayrıca doğum veya jinekolojik ameliyatlar sonrası, büyük üzüntüler ve emzirme (laktasyon) döneminde kadınlarda görülen cinsel istek azalması gibi nedenlerle sağlıklı ve aktif cinsel hayata sahip kadınlarda da vajinismus görülebilir.
Vajinismus sürecinde kadın ve eşinin yaşadıkları
Kadında yukarıda belirtilen bilinçaltı korkular ya da geçmişte öğrenilmiş yanlış bilgiler sonucu vajinal kaslar istemsiz şekilde kasılır. Kadın bu durumdan kurtulmak istediği halde bu kasılmaları engelleyemez. Sorunun ne olduğunu bilmeyen erkek ise bu durumu eşinin kendini istememesi ya da daha önce ilişki yaşadığı ve bunun kendisi tarafından anlaşılmaması için bu şekilde davrandığı gibi yanlış bazı düşünceler geliştirebilir. Erkek kadını ilişkiye zorladığında ya da boşanma gibi tehditler savurduğunda kadının korkusu ve gerginliği daha çok artar, erkeğin bu düşüncesi eşiyle olan iletişimi bozar ve boşanmaya kadar gidebilen daha derin ailevi sorunlara yolaçar. Bilinçli eşler ise bunun tedavi edilmesi gereken bir sorun olduğunu düşünür ve bir uzmandan yardım alır.
Vajinismusun fizyolojik açıklaması Vajinismus sorunu olan kadınlarda ilişki sırasında yaşanan korku ve kaygı nedeniyle nefes nefese kalma, kalp atışında hızlanma ile birlikte Pubococcygeus (PC) kası ilişki girişimi sırasında istemsiz olarak kasılır. Bu refleksi kabaca: Aniden göze gelen bir cisim nedeniyle göz kapağının refleks olarak isteğimiz dışında kapanmasına benzetebiliriz. Göz kapağının bu istemsiz hareketini ortadan kaldırmamız mümkün değilken kadın korkusunu yendiği taktirde vajen kaslarını istediği gibi kontrol edebilir. Öyleki kadın aynı vajen kasını idrarını tutarken isteyerek sıkabilir, idrarını boşaltırken de istemli şekilde gevşetebilir. İlerlemiş vajinismus sorunlarında kasılma kadının sadece vajen bölgesinde değil karın, bacak, bel gibi bölgelerinde hatta tüm vucudunda olabilmektedir. Kadının eşi bu durumu “eşim beni üzerinden atıyor” şeklinde tanımlar. Kadındaki bu kasılma sadece ilişki sırasında değil jinokolojik muayene gibi girişimler esnasında da olabilmektedir.
Vajinismus tedavisi Vajinismus sorunu yaşayan kadın ilk olarak sorunu kendi başına aşmak için çabalar. Kadının bu çabası bazen yıllar boyu devam edebilir. Eşi de bu durumu kanıksadığında 10 yıl boyunca bile çocuk sahibi olamayan, ilişkiye giremeyen çiftler olabilir. Butür çözülmeyen sorunlarda eşler etrafın çocuk yokmu baskılarına çocuğumuz olmuyor şeklinde cevaplar vermeye başlayabilir. Tıbbi destek almak için ise genelde ilk akla gelen kadın doğum uzmanına başvurmaktır. Bilinçli bir kadın doğum uzmanı fiziksel muayenede herhangibir sorun görmezse tedaviyi üslenmek yerine aileyi bir psikoloğa yönlendirir. Eğer bunu yapmaz ve anestezi altında muaynehanede ilişki kurdurma gibi ilkel, onur kırıcı ve hiçbir fayda vermeyen uygulamalar yaparsa bu uygulama kadında travmaya yol açar ve varolan sorunu daha da derinleştirir. Bu tarz uygulamalara maalesef sıklıkla rastlıyoruz. Oysaki vajinismus ta, ne ilaçların nede anestezinin çözüme bir faydası yoktur. Çözüm psikolog tarafından uygulanacak bilişsel-davranışçı terapi ve sistematik duyarsızlaştırma yöntemi ile sağlanabilir. Psikoloğun uygulayacağı tedavide herhangi bir fiziksel muayene ya da müdahale kesinlikle sözkonusu değildir. Fiziksel muayene gerekiyorsa hasta kadın doğum uzmanına yönlendirilir. Psikolog önce eşleri birlikte görüşmeye alır. Onların sorun hakkındaki düşünce ve bakış açılarını analiz eder. Eşlerde sorunla ilgili yanlış bilgi ve bakış açıları varsa bunlar düzeltilir. Daha sonra kadınla bireysel olarak korkuları üzerine görüşmelere başlanır. Bilişsel hazırlık aşaması tamamalandıktan sonra kadın kendini hazır hissettiğinde kendi kendine yapacağı bazı fiziksel egzersizler, rahatlama egzersizleri sözlü ve gerekirse resimli anlatım yoluyla öğretilir. Kadın verilen ev ödevlerini başarması için cesaretlendirilir. Egzersizlerin bitiminden sonra eşiyle yapacağı çalışmalar anlatılır. Bu aşamada erkek tekrar sürece dahil edilir. Bu uygulamalar sonunda ortalama 5-10 seansta sorun çözülebilmektedir.
