• Prolaktin beyinde bulunan üzüm tanesi boyutundaki hipofiz bezinin ön lobundan salgılanan bir hormondur.
• Prolaktinin görevi laktasyonu (memelerde süt üretilmesi) baş latmak ve devam ettirmektir.
• Beyinde bulunan bir nörotransmitter (dopamin) tarafından kontrol edilir (inhibe olur, gerektiğinde seviyesi dü şürülür).
• Normalde erkeklerde ve gebe olmayan bayanların kanında çok az bulunur. Puberteye kadar kadın-erkekte e it seviyededir, puberteden sonra kadınlarda östrojenler sentezlenir, bu da prolaktini artırır. • Gebelerde ve yenidoğanlarda normal olarak yüksektir (gebelerde östrojen, progesteron ve prolaktin memelerde süt üretimini uyarır, doğumdan sonra ise prolaktin süt üretimini devam ettirir). Meme başının uyarılması _bebeğin emmesi gibi_ prolaktin salınmasını uyarır ve süt sentezi ba lar.
• Gebelikten sonra en sık prolaktin yüksekliği nedeni bir hipofiz tümörü olan prolaktinoma’dır. Bu tümör genellikle bayanlarda görülür _nadiren erkeklerde de_ ,en sık görülen hipofiz tümörüdür ve genellikle iyi huyludur, bol miktarda prolaktin salgılanır. Tümörün
çapına göre gebe olmayanlarda hatta erkeklerde memelerden süt gelmesi, basıya bağlı görme bozuklukları, baş ağrısı,menstruasyon düzensizlikleri, infertilite, cinsel isteksizlik görülür.
Prolaktinoma tedavisinde genellikle prolaktini inhibe eden dopamin (bromokriptin, cabergolin ) yeterli olur, prolaktin seviyesi düş er, semptomlar kaybolur. Çok büyük tümörlerde ameliyat gerekebilir. Test ne zaman istenir ? : Prolaktin testi galaktore (memelerden zamansız süt gelmesi), görme bozuklukları, sürekli baş ağrısı varsa, erkek veya kadında infertilite (kısırlık) varsa, erkekte düşük testosteron seviyelerinde, prolaktinoma araştırmasında ve tedavi takibinde istenir.
Numune : Sabah alınan kan (uyandıktan 3 saat sonra, mümkünse sabah 08:00,10:00 arası alınmalı, mümkünse aç olunmalı, mümkünse son 1 hafta ilaç kullanılmamalı ve son 1 saattir egzersiz yapılmamalıdır). Hemen serumu ayrılmalı ve hemen çalı ılmalı, aksi halde dondurularak veya buz içinde saklanmalıdır.
Referans Değerler: Gebe olmayan bayanlar : 0-23 ng/ml
Gebeler : 34 – 386 ng/ml
Erkekler: 0-20 ng/ml
Çocuklar: 3.2- 20 ng/ml
Prolaktin yüksekliği_Başlıca: Prolaktin seviyeleri gün içinde çok değişir, sabah ve uyku sırasında en yüksek seviyededir. Meme başının uyarılması, egzersiz, stres ve emzirme ile artar.
• Gebelik
• Yenidoğanlar
• Stres
• Egzersiz
• Uyku
• Prolaktinoma
• Emzirme dönemi
• Anorexia Nervosa (yemek yememe hastalığı)
• Hipotalamus hastalıkları
• Hipotroidizm
• Böbrek Hastalıkları (prolaktin yıkılamaz)
• Meme başı stimülasyonu
• Primer Hipotroidizm
• İnsülinle indüklenmiş hipoglisemi
• Adrenal yetmezlik
• Hipofiz hastalıkları ve tümörleri
• Ektopik prolaktin üreten tümörler (bazı kanserler, lösemiler)
• Polikistik Over Sendromu (PCOS) • İlaçlar ( Östrojenler, trisiklik antidepresanlar, dopamin inhibitörü ilaçlar: trankilizanlar, metildopa gibi hipertansiyon ilaçları, opiatlar, kokain_bunlar dopamini inhibe eder, dopaminde azaldığından prolakini inhibe edemez ) ile prolaktin seviyeleri artar.
Prolaktin düşüklüğü_Başlıca:
• Hipopütitiarizm (hipofiz bezi yetmezliği)
• Sheehan sendromu (hipofiz apopleksisi, kansız kalması)
• Dopaminerjik ilaçlar (L"dopa kullanımı ile prolaktin seviyeleri dü er)
Emzirmeyen ve gebe olmayan bayanlarda prolaktin > 200 ng/ml ise genellikle prolaktin sekrete eden tümörler (prolaktinoma gibi) düş ünülür, ama normal prolaktin seviyeleri de hipofiz tümörünü ekarte etmez.
|
