Osteoporoz
kemiklerin kütle kaybetmesine yol açan ve en yaygın görülen kemik
metabolizması hastalığıdır. Kemiklerin kütlesinin azalması kolaylıkla
kırılabilmesine neden olmaktadır. Kemik kütlesi yanında osteoporozda
iskelete ait ikinci önemli faktör kemik kalitesidir. Kemik kalitesinde
yetersizliğe yol açan en önemli neden ileri yaştır. Yaş ilerledikçe aynı
kemik mineral yoğunluğunda dahi kırık riski daha yüksektir.
Osteoporozun kelime anlamı; osteo (kemik) poroz (delikli) kelimelerinin
birleşmesinden oluşur, delikli kemik halk arasında kemik erimesi olarak
bilinir. osteoporoz 50 yaşın üzerinde her 8 kişiden 1′ inde
osteoporoza bağlı omurga kırığı gelişmekte olup bu oran yaş ile birlikte
artmaktadır. Kalça kırığı 70 yaşın üzerindeki her 3 kadından ve her 9
erkekten 1′ inde görülen önemli bir sağlık problemidir. Osteoporotik
kırıklar olarak tanımlanan kırıklar; el bileği, omurga ve kalça
kırıklarıdır. Bu kırıklar kişinin fiziksel, psikolojik ve sosyal durumu
ile sağlıkla ilgili yaşam kalitelerini olumsuz olarak etkilemektedir
Epidemioloji, sıklık
Osteoporozdan
etkilenen insanların %80′i kadınlardır. Kadınlarda daha sık rastlanan
Romatoid artrit gibi iltihaplı romatizmaların varlığı ya da kortizon,
tiroksin gibi ilaçların kullanımı halinde osteoporoz riski artmaktadır.
Erkek osteoporozu da özellikle son yıllarda klinik tıpta önemli bir
sorun olarak görülmektedir. Tüm vertebra korpus kırıklarının %14′ü ve
yine tüm kalça kırıklarının %25-30′u erkeklerde görülmekte ve önemli bir
oranda hastalık ve ölüm nedeni olabilmektedir. Osteoporozun kadınlara
oranla erkeklerde daha nadir görülmesinin nedenleri arasında
erkeklerdeki kısa yaşam beklentisi, iskelet gelişimi sırasındaki yüksek
kemik kütlesi oranı ve kemik yıkımını hızlandıran menapoz eşdeğeri bir
durumun olmaması sayılabilir.
Kemik yaşam boyu sürekli yapılan,
yıkılan canlı bir dokudur. Yaşam süresince eski kemik yıkılır ve bunun
yerini yeni kemik alır. Kemik bal peteği görünümünde olup başta kalsiyum
olmak üzere önemli mineralleri depolar. Yirmi-yirmibeş yaşlarına kadar
yiyeceklerden alınan kalsiyumun kemiği yenileme kapasitesi kemiğin yıkım
hızından daha yüksektir. Otuzlu yaşlarda tepe kemik kütlesi adı verilen
en yüksek kemik kütlesine ulaşılır. Bu dönem kemiğin en güçlü olduğu
dönemdir. Tepe kemik kütlesini etkileyen faktörler büyüme sırasında rol
oynayan genetik program, mekanik yüklenme, beslenme ve hormonal
faktörlerdir. Büyüme esnasında optimal kemik birikimi için yeterli
kalsiyum alınmalı, normal östrojen salgılanmalı ve yeterli vücut
ağırlığı olmalıdır. İleri dönem yaşlardan ziyade büyüme esnasında
mekanik yüklenme de önemli rol oynamaktadır.
Kırk yaş civarında
kemik kütlesi yavaş yavaş azalmaya başlar. Bu kayıp menapozdan sonra
kadınlarda östrojen hormonunun seviyesinin düşmesine bağlı olarak
hızlanmaktadır. Menapozdan sonraki ilk 5 yıl kemik kütlesinin en hızlı
kaybedildiği zaman dilimidir. Bu dönemde kadınlar her yıl kemik
kütlerinin %3′ünü kaybedebilirler. Hızlı kayıp döneminin sonlarında 60
yaş civarında osteoporozun ilk belirtileri; kamburlaşma, boy kısalması,
yaygın sırt ağrıları ya da ufak bir zorlama sonucu oluşan kırıklar
şeklinde ortaya çıkar.
İlgili Kelimeler Listesi: kemik hastalğı, osteoporoz
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
