 |
 |
Güncellenme : 14.11.2011 |
| |
|
|
|
|
|
|
|
Tümüne Gözat
|
| |
menopause (menopoz diye okunur) denir,
yani kanamanın durması anlamına gelir. Menopoz temel olarak
yumurtlamanın durması (doğal) veya yumurtalıkların alınması (cerrahi)
veya çalışamayacak kadar hasar görmesine bağlı ortaya çıkar. Bu dönemde
kadınlık hormonlarından olan östrojen yumurtalıklardan daha az
salgılanır ve bu döneme özgü değişiklikler ve şikayetler başlar.
Menopoza girme yaşı tüm dünyada ortalama 45-55 dir. 40 yaşından önce menopoza girmek “erken menopoz” olarak tanımlanır.
Menopoz,
kadın hayatının doğal bir aşamasıdır ve ortalama hayatın üçte biri
menopoz döneminde geçer. Bu dönem kadından kadına değişiklikler
gösterebilir, bazı şanslı kadınlarda bu dönem cok rahatlıkla
farkedilmeden geçirilirken, çoğu kadında da bedensel ve ruhsal çeşitli
şikayetler görülür. Hatta öylesine etkiler ki, kadının yaşam kalitesinin
azalmasına ve pek çok hastalığın ortaya çıkmasına neden olur. Günümüzde
menopoz tedavi edilmesi gereken bir hastalık gibi görülmekte ve kadının
yaşam kalitesini yerine getirebilecek, azalan yumurtalık hormonlarının
yerine geçebilecek hormonlar laboratuar ortamında üretilmektedir.
40
yaşından sonra kadınlarda yumurtlamanın azalmasına bağlı düzensiz adet
kanamaları, ateş basması, terleme ve psikolojik değişiklikler belirli
aralıklarla görülmeye başlar. Daha sonraki dönemde yakınmalar giderek
daha sık görülür ve adet kanaması tamamen durur. 1 yıl boyunca adet
kanamasının olmaması ve yapılacak hormon tetkikleriyle menopoz tanısı
konur. Menopozda yumurtalıkların östrojen üretmemesine bağlı ateş
basması, terleme, çarpıntı, uykusuzluk, sinirlilik, depresyon,
unutkanlık, halsizlik, cinsel istekte azalma, vaginada kuruma, ağrılı
cinsel ilişki, kemik erimesi (osteoporoz), idrar kaçırma gibi şikayetler
ortaya çıkmaktadır. Menopoza geçiş döneminde görülen adet
düzensizlikleri gebelikten ve düzensiz kanamaya neden olan genital
sistemin kötü huylu hastalıklarından ayırt edilmelidir.
MENOPOZDA GÖRÜLEN DEĞİŞİKLİKLER:
ATEŞ BASMASI:
Ateş basması, menopoz dönemindeki kadınların büyük bir çoğunluğunda
rastlanan, yüz bölgesinden başlayıp boyun ve göğüs kısmına, bazen de tüm
vücuda yayılan, yoğun terlemeye neden olan sıcak basması halidir.
Genellikle menopozun ilk yıllarında ortaya çıkan bu durum bazı
kadınların günlük yaşamını etkileyecek kadar şiddetli olabilirken,
bazılarında önemsenmeyecek kadar hafif geçebilmektedir.
Ateş basması
ataklarla seyreder, bu ataklar esnasında gerçekten bedensel ısı da
artmaktadır. Genellikle menopozun ilk yıllarında görülür, daha sonra
ortadan kalkar. Bazı kadınlarda 5 yıldan uzun sürebilir.
Ateş Basması Neden Olur?
Ateş
basmasının beyinde hipotalamus bölgesinde östrojen hormonu etkisinin
azalması ve beden ısısını ayarlayan "termostat" mekanizmada
nörotransmitter madde dengesinin azalmasıyla ortaya çıktığı
düşünülmektedir. Östrojen hormonu beyin işlevleri üzerinde oldukça
önemli etkilerde bulunur. Menopoz döneminde santral sinir sisteminde
östrojen etkisinin azalmasına bağlı olarak ateş basması, uyku
bozuklukları, duygusal değişiklikler, hafıza bozukluğu ve Alzheimer
hastalığı ortaya çıkabilmektedir.
Ateş basması atakları östrojen
hormonu tedavisiyle kontrol altına alınabilmekle beraber özellikle
ruhsal stress durumlarında tedaviye ek olarak başka ilaçlar ilave etmek
gerekebilmektedir.
DUYGUSAL DEĞİŞİKLER: Menopozun
ortaya çıktığı yaş kadında sıklıkla önemli bazı sosyal değişikliklerin
de ortaya çıktığı bir zamana denk gelir. Menopoz döneminde kadın
öncelikle yıllardan beri alışık olduğu bedensel bir işlevini yitirmiş
olmanın üzüntüsünü yaşar. Her ay adet görmeye alışmış bir kadın adet
kanamaları ortadan kalkmasını yaşlanmanın başlaması ile eşdeğer tutar.
UYKU BOZUKLUKLARI:
Menopoz dönemi bir yandan ateş basmaları, diğer yandan ruhsal
değişikliklerin etkisiyle uykusuzluğun ortaya çıkmasına yada uyku
kalitesinin azalmasına neden olabilir. Dolayısıyla gerginlik,
sinirlilik, yorgunluk, halsizlik, unutkanlık, yorgun uyanma ve
konsantrasyon bozukluklarına yol açabilmektedir.
Menopoz döneminde
ortaya çıkan uyku bozukluklarının tedavisinde östrojen hormonu
tedavisinin önemli bir yeri vardır. Östrojen hormonunun uykuya dalma
süresini kısalttığı ve uyku kalitesini arttırdığı kanıtlanmıştır.
CİLT DEĞİŞİKLİKLERİ:
Cildin sağlamlığını ve elastikiyetini veren en önemli madde cildin
yapısında bulunan kollajen adlı bağ dokusudur. Cilt kırışıklıkları
kalıtsal özelliklere bağlı olarak kişiden kişiye değişken olmakla
beraber kadınlarda östrojen hormonunun cildin kollajen içeriğini
korumada önemli işlevi olduğu gösterilmiştir.
Yapılan çalışmalar östrojen tedavisi alan kadınlarda cilt kırışıklıklarının daha az yaşandığını saptamıştır.
MENOPOZDA GÖRÜLEN HASTALIKLAR:
Menopoz ve Kalp-Damar hastalıkları:
Östrojen hormonu kandaki yararlı kolesterolü arttırırken zararlı
kolesterolü azaltmaktadır, damarlar üzerine gevşetici etkiye sahiptir ve
kalp damar hastalıklarından koruyucu etkisi vardır. Menopoz döneminde
östrojen hormonu azaldığından bu koruyucu etkisi ortadan kalkar. Damar
sertliği ve kalp krizi riski %60 artar. Dışarıdan verilen östrojen bu
riski %25-50 oranında azaltır.
Menopoz ve Kemik Erimesi ( Osteoporoz):
Osteoporoz kemik dokusunun temel minerali olan kalsiyumun
kaybedilmesine bağlı kemikte görülen erime halidir. Yaşın ilerlemesi ve
menopozda östrojen eksikliğine bağlı hızla artan kemik erimesi sonucu
bel ağrıları, boy kısalığı, kamburluk, sessiz omurga kırıkları ortaya
çıkar. Ortalama boy 65 yaşına kadar 4 cm, 75 yaşına kadar 9 cm kısalır.
Omurgada çökme kırıklarına ve göğüs kafesinin kemik yapısının
bozulmasına bağlı solunum sıkıntısı gelişebilir. Çarpma, düşme sonucu
kolayca kalça, el bileği ve diğer kemikler kırılabilir. En tehlikeli
olan kalça kırığıdır ve hastaların %12-20’si ilk 2 yıl içinde
kaybedilir. Geride kalanlarsa sürekli bakıma ihtiyaç duyacak hale
gelmektedir.
Menopoz ve İdrar Yolları Enfeksiyonu:
Östrojen hormonu eksikliği idrar yolları ve idrar torbasını da (mesane)
etkiler. Menopozda vagina ve idrar deliği (üretra) zayıflar, rahim ve
vagina sarkar, vagina kurur, mesane fonksiyonları bozulur ve idrar
kaçırma ortaya çıkabilir. Ağızdan veya vaginadan uygulanan östrojen
hormonu ile bu şikayetler azalır veya düzelir.
MENOPOZ TEDAVİSİ
Menopoz
tanısı erken aşamada konulup erken tedaviye başlanmalıdır. Problem
östrojen hormonunun eksikliğinden kaynaklandığı için temel tedavi
eksilen hormonu yerine koymaktır, yani östrojen vermek gerekir. Östrojen
ağızdan, cillten veya vaginadan verilebilir. Ancak hormon kullanımına
engel durumlar vardır. Hormon kullanımın sakıncalı olduğu durumlarda
osteoporozu (kemik erimesi) engellemek için Kalsiyum desteği,D vitamini
ve bifosfonatlar kullanılmalıdır. Kalsiyumdan zengin diyet ( süt, peynir
yoğurt..vs) ağırlık verilmelidir. Her gün düzenli yürüyüşler veya hafif
ağırlık kaldırma gibi kasları güçlendiren egzersizler oldukça
faydalıdır. D vitamininin yararını arttırmak için güneşli günlerde güneş
ışığından mümkün olduğunca faydalanılmalıdır.
Hormon Kullanımının Sakıncalı Olduğu Durumlar:
Yeni kalp krizi ( myokard enfaktüsü ) geçirmiş olanlar,
Geçrilmiş inme, damar tıkanıklığı,
Karaciğer fonksiyonlarının bozuk olması,
Meme veya rahim kanseri varlığı
Tromboemboli ( damar içi pıhtılaşma problemi)
Dikkatli Kullanılacak Durumlar:
Yüksek tansiyon,
Safra kesesi hastalıkları ve taş,
Şeker hastalığı,
Migren tipi baş ağrıları,
Rahimde myom,
Kan yağlarının yüksek olması (kolesterol ve trigliserit)
Tedaviye başlamadan evvel genel vücut ve jinekolojik muayene yapılmalıdır.
Karaciğer fonksiyonları (karaciğer enzimleri, yağ, kolesterol değerleri ölçülmelidir.
Rahim ağzı kanserini araştırmak için servikal pap smear alınmalı, rahim kalınlığını ölçmek için vaginal ultrason yapılmalıdır.
Meme kanserini araştırmak için mamografi çekilmelidir.
Açlık kan şekeri ve EKG istenmelidir.
Kemik yoğunluğu ölçümü duruma göre istenebilir.
İlgili Kelimeler Listesi: Menopoz
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
|
|
