0-7 YAŞ ARASI ÇOCUKLARIN BESLENME ÖZELLİKLERİ VE BEKLENEN DAVRANIŞLAR

0-2 AY : Ağladıkça emzirilir. Çocuğun öğün saatlerini düzene sokmaya çalışmak doğru değildir. Emzirme, bebek ile anne arasında yakınlık sağlamanın en güzel yoludur (Anne sütü alamayan bebeklerin beslenmesi ayrı bir konudur.).

2-6 AY : Düzenli aralıklarla beslenir. Ancak her çocuğun açlık tokluk duygusu aynı olmaz. Acıkmamış çocuğu zorla yedirmek, açlıktan ağlayan çocuğu henüz saati gelmedi diye beslememek doğru olmaz. Çocuğun fizyolojik açlık ve tokluğu yaşamasına fırsat verilmelidir. Aksi halde çocuk açlık tokluk duygusunu ayırt edemez. Dördüncü aydan sonra gerekirse (çocuğun ağırlık kazanımı yeterli değilse) ek besinlere başlanabilir. Ek besinlere çok az miktarlarda ve birer birer başlanır. Bu dönemde ek besinler yumuşak, pütürsüz hazırlanır. İlk verilecek besinler: muhallebi, yoğurt, meyve suyu vb.dir.

6 AY : Katı besinlere başlanır. Katı besinlere başlama çocuğun fizyolojik gereksiniminin karşılanmasından çok besini tanıması ve yutma eylemini öğrenmesi için önemlidir. Ağzına katı besin alan çocuğun yapacağı ilk hareket besini geri çıkarmaktır. Bu doğal bir davranıştır. Bu durum çocuğun besini beğenmediği anlamına gelmez. Anne, yeniden çocuğun ağzına bir parça verir. Çocuk bir süre sonra yutmayı dener ve böylece yutmayı öğrenir. Çocuğun aspire etme (besini soluk borusuna kaçırma) tehlikesi de vardır. Ancak bu zayıf bir ihtimaldir. Çocuklar bu dönemde besini yutmayı becerebilirler. Annenin telaşlanmaması, çocuğu yutarken izlemesi gerekir. İlk yutmada çocuk zorlanabilir, ancak başarır. Annenin göstereceği telaş hareketi çocuğu korkutabilir ve yutma denemesini tekrarlamak istemeyebilir. Bu durumda yemek yedirmek zorlaşır. Çocuğun besine karşı allerjisi olup olmadığının belirlenebilmesi için besinlere birer birer başlanır.

9 AY : Aile ile sofraya oturtulur. Çocuğun masa düzenini tanıması,yemek saatlerini öğrenmesi, aile ile yemeği paylaşmayı öğrenmesi ve bundan zevk alması için çocuğun sofraya oturtulması önemlidir. Bu ayda çocuk yemek ve bisküviyi yiyebilir. Kaşık tutabilir, ancak kaşığı ağzına götüremez. Eli ile kaşığı iyi kavrar. Annesi yedirirken bir taraftan elinde kaşık tutmak ona keyif verir ve yemeği kendisinin yemesi için gerekli ilk adımı atmış olur.

12 AY : Bu dönemde fizyolojik gereksinim azaldığı için çocuğun yemeğe ilgisi azalır. Bu dönemde ısrar etmek, çocuğun arkasından elde bir tabak ve kaşıkla dolaşmak yanlış olur. Çocuk oturup yemek yemeyi öğrenemez. Çocuğun uzun aralıklarla yemesi iştahını daha da artıracağından sorun olmaz.

15 AY : Kaşıkla yiyebilir. Ancak hala ters tutar. Fincandan bardağa geçer. Yemeğini kendisi yiyebilir, fakat yorulur. Çocuk kendisi yemeye gayret ederken, anne de bir taraftan çocuğu beslemeye devam etmelidir.

18-21 AY: Yemeğini kaşığı doğru tutarak yiyebilir,etrafı kirletir. Çocuğun yemek yerken etrafı kirletmemesi için uyarılması son derece yanlış bir davranıştır. Bu durumda çocuk yemeyi reddedebilir.

2 YAŞ : Yemeğini temiz yiyebilir ancak sulu olanları döker. Tek başına yemekten hoşlanmaz.

2,5 YAŞ: Çatalla yemek ister. Yemeği küçük parçalara bölünmüş olmalıdır.

3 YAŞ : Tamamen yardımsız yiyebilir. Ancak çalışmalar beş yaşa kadar da çocukların kendi başlarına yemek yiyememelerinin normal kabul edilmesi gerektiğini göstermektedir.Çocuk 6 yaştan sonra hala kendisi yiyemiyorsa, bu normal değildir.

4 YAŞ : Bıçak kullanabilir,ancak kesemez.

7 YAŞ : Eti bıçakla kesebilir.Yemekte yalnız bırakılabilir.

ÇOCUKLARA ÖZEL YEMEK YEME DAVRANIŞLARI VE ÖNERİLER

Herhangi bir hastalığı olmayan sağlıklı çocuklar, yemek saatlerinde fizyolojik açlık duyarak yemeklerini iştahla yerler. Ancak yapılacak bazı tutum hataları nedeniyle çocuklar yemek yemeyi rededebilirler. Bu durumda neler yapılabilir.

1.ÇOCUK PÜTÜRLÜ BESİNLERE ALIŞTIRILMAMIŞ OLABİLİR YEMEĞİNİN EZİLMESİNİ BEKLEYEBİLİR.

Öneri : Bir kısmı ezilmiş bir kısmı ezilmemiş olarak denenebilir. Çocuklar arkadaşları ile birlikte daha kolay öğrenirler.

2.ÇOCUKLAR YEMEK ÖNCESİ SU İÇMİŞLERSE İŞTAHLARI KAPANMIŞ OLABİLİR.

Öneri : Yemek öncesi su içen çocuğun iştahı baskılanmış olabilir,bu durumda çocuk yemeğini daha uzun sürede tüketir. Sabırlı ve anlayışlı olunmalıdır.

3.YEMEK ÖNCESİ ŞEKER YEMİŞ OLABİLİRLER.

Öneri : Yuvalarda çocuklara şeker verilmemelidir. Bazı çocuklar ceplerinde arkadaşlarına vermek üzere şeker getirirler.Bu alışkanlığın önlenmesi için şekerli besinler ve diş çürükleri programı birkaç kez tekrarlanmalıdır.

4.ÇOCUK ÖĞÜN ARALARINDA BİRŞEYLER, ÖZELLİKLE ÇİKOLATA, PASTA VB. YİYORSA YEMEK SAATİNDE YETERİNCE AÇLIK DUYMAYABİLİR.

Öneri : Özellikle iştahsız çocuklara öğün aralarında bu tür besinler verilmemesine özen gösterilmelidir.

5.ÖĞÜN SIRASINDA DUYGUSAL BİR SORUN YAŞARSA YEMEK YEMEK İSTEMEYEBİLİR.

Öneri : Daha önce de belirtildiği gibi çocuk yemek istemediğinde ısrar edilmemelidir, çocuk bir sonraki öğünde açığını kapatır.

6.YEMEK ÖNCESİ TOP OYNAMAK, İP ATLAMAK VB. GİBİ YORUCU AKTİVİTELER YAPILMIŞSA ÇOCUK YEMEK YEMEK İSTEMEYEBİLİR.

Öneri : Bu tür aktivitelerden sonra çocuk bir süre dinlenmeli daha sonra yemek yemelidir. Anne çocuğun dinlenmesine fırsat vermeden yemek için zorlarsa çocukta yine negatif tutum oluşmasına neden olur. Ancak aktiviteden sonra uzun zaman geçerse de doğru olmaz. Aktiviteden sonra yeterli besin almak çocuğun harcadığı depoları doldurması için uygun bir zamandır.

7.ÇOCUKLAR HASTALANDIKLARINDA İŞTAHSIZ OLURLAR.

Öneri : Yeterli sıvı alındığı sürece(su,ıhlamur,ayran,limonata vb olarak) bir iki gün az yeme önemli bir sorun yaratmaz.Çocuk hastalığının bitiminde daha büyük bir iştahla yemeklerini yiyecek ve açığını kapatacaktır.Bu dönemde ısrar etmek,yine çocukta negatif tutum oluşmasına neden olur.

8.BAZI ÇOCUKLAR BAZI BESİNLERİ SEVMEZLER,ONLARA ZORLA YEDİRMEK O BESİNDEN İYİCE UZAKLAŞMALARINA NEDEN OLUR.

Öneri : Çocuk ilk anda reddediyorsa,üzerine gitmemeli o öğün başka bir şey yedirilerek doyması sağlanmalıdır.Çocuk arkadaşlarının yediğini görünce bir sonraki serviste deneyebilir.Yemek bütün çocuklar tarafından reddediliyorsa,birkaç kez tekrarlanmasına karşın hiçbir gelişme yoksa,o yemeği servis etmekte ısrar etmek anlamsızdır.Çocukların bu yemeğe alıştırılması hedefleniyorsa,bu türden bir yemek diğer yemeklere garnitür gibi az miktarda verilerek tekrarlanmalıdır.

9.ÇOCUK YEDİĞİ BİR BESİNDEN SONRA KUSMUŞSA O BESİNE KARŞI HASSASİYET GELİŞTİRİP YEMEK İSTEMEYEBİLİR.

Öneri : Kustuğu sırada yediği yemeği bir süre servis etmemeli,servis edildiğinde tutumu iyi gözlenmelidir.Yemeği reddederse ısrar edilmemeli bir süre sonra yeniden denenmelidir.

10. BAZI ÇOCUKLAR, YEMEKLERİ KÜÇÜK PARÇALARA BÖLÜNMEDEN YİYEMEZLER.

Öneri : Bu çocuklara yemekleri parçalanarak yardım edilmeli,kendisinin de nasıl parçalayacağı gösterilmelidir.

11.YEMEK YEDİRİRKEN ÇOCUKLA OYNAMAK, TELEVİZYON SEYRETTİRMEK GİBİ DAVRANIŞLARA ALIŞTIRILMIŞ OLMASI NEDENİYLE HEP BU DAVRANIŞI BEKLEMESİ.

Öneri : Yemek saati oyun saati ile karıştırılmamalıdır.Çocuk yemek saatinde sadece yemeğini yemeli, ancak yemek sonrası kendisi ile oynamak ihmal edilmemelidir.Çocukla yalnız yemek saatinde ilgileniliyor ve oynanıyorsa çocuk bu durumu kullanır ve yemek saatleri her iki taraf için de zor bir durum yaratır.

12.ÇOCUĞUN YEMEK YEDİĞİ İÇİN ÖDÜLLENDİRİLMESİ,BU NEDENLE HER YEMEKTEN SONRA ÖDÜL BEKLEMESİ

Öneri : Her yemekten sonra ödül alacağım diye nazlanabilir.O nedenle yemek ne ödüllendirme ne de cezalandırma için asla kullanılmamalıdır.

13.BESİNLERİN ÇOCUĞA SUNULUŞUNUN CAZİP OLMAYIŞI.

Öneri : Yemek masası,masada kullanılan örtü ve servis gereçleri çocuğun hoşuna gidecek şekilde olmalıdır.Boyanmış yumurta,şekilli olarak hazırlanmış bir makarna tabağı çocuğun ilgisini daha çok çeker.Yemekler küçük tabaklarda,az miktarlarda ve mümkün olduğu kadar çeşitli hazırlanmalıdır.

14. ÇOCUKLAR YEMEKLERİNİ SICAK YİYEMEZLER.

Öneri : Yemek piştikten hemen sonra çocuğa verilmemelidir.