KATARAKT VE GLOKOM

Glokom hastalarında katarakt sık görülür.

Esasen glokom ve katarakt “kardeş hastalıklar” olarak bilinmektedir, her iki hastalığın görülme sıklığı da altmışlı yaşlardan itibaren artar. Glokom hastalarında çeşitli nedenlerden dolayı katarakt normale göre daha sık görülmektedir. Bazı glokom türlerinde (eksfoliyasyon glokomu, miyopi ile birlikte olan glokom ve dar açılı glokom gibi) katarakta daha sık rastlanır, ayrıca glokom için yapılan ameliyatlardan sonra katarakt gelişiminin hızlandığını biliyoruz.  

Katarakt gelişimi glokom kontrolünü bozabilir, takibini güçleştirir.

Bilindiği gibi glokom hastalığının tedavisi sırasında ana amacımız göz tansiyonunu görme siniri için tehlike oluşturmayacak düzeylere (hedef göz tansiyonu) düşürmek ve kontrol altına almaktır. Ancak hastalığın yaşam boyu devam ettiğini ve ilerleyen yaş ile birlikte kontrolden çıkabileceğini unutmamak gerekir (böyle bir durumun saptanması ilave ilaç, laser yada ameliyat gibi ek önlemlerin alınmasını gerektirir). Bu nedenle glokom hastalarında göz tansiyonu ölçümünün yanı sıra görme sinirinde oluşmuş olan değişiklikleri de bilgisayarlı görme alanı veya optik koherens tomografi ile takip etmekteyiz. İşte katarakt gelişince bu tetkiklerin doğru bir biçimde yapılması ve dolayısıyla hastalığın takibi güçleşmektedir.

Ayrıca ilerleyen katarakt göz içi sıvısının (gözü terk ettiği kanal sistemini daraltarak) göz dışına çıkmasını güçleştirir ve göz tansiyonunun yükselmesine neden olabilir.

 

Glokomlu hastalarda katarakt varsa erken katarakt ameliyatı yapılmalıdır.

Bunun iki nedeni vardır; glokomlu hastalarda katarakt ameliyatı yapıldığında göz tansiyonunda düşme olmakta ve hastalığın takibi (görme alanı ve optik disk incelemesi gibi tetkikler) kolaylaşmaktadır. Eğer hastada “dar açılı glokom” varsa “açık açılı glokom hastalarına” kıyasla katarakt ameliyatı sonrasında göz tansiyonunda daha fazla miktarda düşüş sağlanmaktadır. Bazı araştırmacılar bu nedenle bu tip hastalarda katarakt oluşmadan lens saydam iken katarakt ameliyatı yapılmasını önermektedirler.

Glokom hastalarında yapılacak katarakt ameliyatı daha fazla deneyim gerektirir.

Katarakt ameliyatı günümüzde oldukça kolaylaşmıştır, ben damla damlatarak gözü uyuşturuyorum ve yaklaşık 10 dakika içinde herhangi bir enjeksiyon yapmadan “fakoemülsifikasyon” denilen ultrason enerjisi ile kataraktlı lens parçalayıp temizliyorum. Ameliyat gözün “kornea” denilen saydam bölümünde açılan yaklaşık 2.5 mm’lik bir kesiden gerçekleştiriliyor, yine aynı yerden suni mercek takılıp hiç dikiş konmadan ameliyat bitiriliyor. Hastaların çoğunu gözleri kapatılmadan ameliyattan yarım saat sonra evlerine gönderebilmekteyim.  

Glokomlu hastalarda göz bebeği genellikle daha zor büyüdüğü için katarakt ameliyatı sırasında göz bebeğini genişletecek çeşitli tekniklerin veya yardımcı gereçlerin kullanılması gerekli olabilmektedir. Ayrıca “eksfoliyasyon glokomu” denen özel bir glokom türünde göz merceğini yerinde tutan bağlar zayıflamakta, hatta tümüyle kopabilmektedir; bu da ameliyat sırasında yada sonrasında göz merceğinin yerinden oynamasına ve hatta gözün arkasına düşmesine neden olabilmektedir. Bu tür hastalarda katarakt ameliyatı sırasında lens kapsülü (kesesi) içine “kapsül germe halkası” takarak yukarda anlatılan istenmeyen durumlara karşı önlem almaktayım.            

Bazı glokom hastalarında katarakt ve glokom ameliyatlarını aynı seansta uyguluyorum

Glokom hastalarında katarakt belirgin, ancak glokom ilaçlarla kontrol altında ise sadece fakoemülsifikasyon ile katarakt ameliyatı yapıyorum. Ancak glokomu kontrol altında olmayan (görme sinirinde orta-ileri düzeyde hasar oluşmuş) ve ayrıca hafif kataraktı olan hastalarda ise öncelikle glokom ameliyatını uygulamaktayım. Arada kalan durumlarda ise genellikle katarakt ve glokom ameliyatlarını aynı seansta yapıyorum. 

Son yıllarda gelişen ECP (endoskopik laser tedavisi) ve by-pass stent uygulamaları özellikle katarakt ile birlikte uygulandıklarında göz tansiyonunu çok iyi düşürdükleri için aynı seansta katarakt ve glokom ameliyatı olacak hastalarda önemli bir tedavi seçeneği haline gelmişlerdir.