DOĞUŞTAN KALÇA ÇIKIĞI
(GELİŞİMSEL KALÇA ÇIKIĞI) Tanım:
Çocuklardaki gelişim süreci içinde oluşan kalça eklemindeki uyumsuzluk sonucunda oluşan bir klinik tablodur. Daha önceleri Doğuştan Kalça Çıkığı (DKÇ) olarak adlandırılırken, kalça ekleminde doğuştan çıkık olmadığı fakat zamanla patolojik gelişmelere bağlı olarak çıkık oluştuğu kabul edilerek adı Gelişimsel Kalça Çıkığı (GKÇ) olarak değiştirilmiştir.Kalça eklemindeki uyumsuzluk üç şekilde ortaya çıkabilir: Dislokasyon (tam çıkık): Kalça eklemi yüzleri arasında temasın olmadığı tam bir çıkık durumudur. Subluksayon (yarı çıkık): Eklem yüzleri arasında tam olmayan, sınırlı bir temas vardır. Displazi (yetersiz gelişme): Kalça ekleminin yuva yapısını oluşturan asetabulumun yetersiz olarak gelişmesi durumudur. Tarihçe:
GKÇ’nin bir klinik olarak ilk tanımını yapan 1832 de Dupuytren’dir. Dupuytren, tabloyu, uylukta kısalık, kalça ekleminde abduksiyon kısıtlılığı, büyük trokanterin belirginliği ve tipik kalça çıkığı yürüyüşü olarak tanımlamıştır. Avusturyalı Adolf Lorenz (1854-1946), GKÇ de kapalı redüksiyon tekniğini tarif etti. 1927 de Putti, GKÇ de erken tedavinin önemine dikkati çekti. Mario Ortolani, 1935 yılında tanımladığı muayene yöntemiyle GKÇ ye yenidoğan döneminde erken tanı konabileceğini gösterdi.
Görülme Sıklığı:
Displazi için 1/1000 ile 3-4/100, dislokasyon için 1-1.5/1000 dir.Coğrafik olarak görülme sıklığı değişkenlik gösterir. Örneğin; İsveç’te 1.7/1000 oranında görülürken, Manitoba bölgesinde 188.5/1000 oranında görülür. Irklara göre de farklılıklar vardır. Çinli çocuklarda oldukça düşükken, Navajo Kızılderililerinde oldukça yüksektir. Predispozan Faktörler:
Genel ligamantöz laksite Prenatal faktörler Oligohidramnios İlk çocuk Postnatal Faktörler: Kalçanın ekstansiyon pozisyonunda tutulması Kundak uygulaması
Patofizyoloji:
GKÇ, ilerleyen, anatomik elemanlarda zaman içinde değişikliklere neden olan ve displaziden başlayıp zamanla tam çıkık haline gelen bir klinik tablodur. Süreç içinde oluşan anatomik değişiklikler reversible değildir. Zaman içinde oluşan anatomik değişiklikler şöyledir: Pulvinar doku: Asetabulum içindeki yağ yastıkçığı femur başının basısı ortadan kalktığı için hipertrofik hale gelir. Uzamış ligamentum teres: Başın asetabulumdan uzaklaşması ile lig.teres uzar ve eklem arasında interpozisyon oluşturur. Trasnsvers asetabular ligamanda hipertrofi. Eklem kapsülünde incelme. Limbus’un inverte olması. Asetabulumda oluşan değişiklikler: Displazi Asetabular çatı eğiminde vertikal düzleme doğru artış Asetabulum çukurluğunda azalma Asetabulum medial duvarında incelme Asetabular anteversiyon açısında artma. Yalancı asetabulum oluşması.
Tanı:
Erken tanı çok önemlidir. Özellikle yeni doğan döneminde ve infantil dönemde tanı konulması, tedaviye erken başlanması ve sekellerin engellenmesi açısından önemlidir. Erken tanı konulmasında pratisyen hekimler ve pediatristlerin önemli sorumlulukları vardır. Başlangıçta, aile öyküsü ve doğumun nasıl gerçekleştiği sorgulanmalıdır. Ailede GKÇ varlığı, doğumda makat gelişi, kundak uygulaması oldukça uyarıcı bilgilerdir. Fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile tanı konur. Fizik Muayene Yeni doğanda Ortolani Bulgusu Barlow Bulgusu Bebeklerde Kalça abduksiyonunda kısıtlılık Uyluk uzunluğunda kısalma Asimetrik pliler Kalça ekleminde piston bulgusu (Galeazzi-Allis) Klisiç bulgusu Nelaton Çizgisi bulgusu Yürüme yaşında Tek taraflı çıkıkta Trendelenburg bulgusu Abduktör topallama Görüntüleme yöntemleri Radyografi Asetabular simetri Asetabular kontur Femur başının pozisyonu Hilgenreiner çizgisi Perkin çizgisi Shenton-Menard çizgisi Femur başının kemikleşme merkezi CE açısı Femurbaşı merkezi ile trokanter uzaklığı Asetabulum tavanınındaki açısal değişiklikler Asetabular indeks Asetabular anteversiyon Ultrasonografi
Tedavi:
Tedaviye tanı konulur konulmaz başlanır. Tedavi yaşlara göre değişir. Yenidoğanda: Bazı kalçalar kendiliğinden 2-3 hafta içinde düzelebilir. 3 hafta sonra kontrol muayenesi yapılır. Pavlik Bandajı: Yenidoğanda standart tedavi yöntemidir. Bu fonksiyonel tedavi yöntemi ilk kez Arnold Pavlik tarafından 1950 yılında uygulanmıştır. Kalçalar mobil bir şekilde, fleksiyon ve abduksiyonda tutularak, femur başı-asetabulum uyumu sağlanır. 6 hafta sonra radyolojik olarak GKÇ düzelmişse, Pavlik Bandajı sonlandırılır. Patoloji devam ediyorsa kapalı redüksiyon yöntemine geçilir. 1-6 ay arasında: Aşağıdaki tedavi yöntemleri uygulanır. Başarılı olunamazsa, traksiyon, abduktor kaslarda tenetomi, anestezi altında kapalı redüksiyon ya da gerekirse açık redüksiyon uygulanır. Pavlik Bandajı ilk seçilecek tedavi yöntemidir. Von Rosen (abduksiyon) splinti Frejka yastığı Triple diapers Ilfeld splinti 6 ay-2-4 yaş arasında: Temel olarak iki yöntem uygulanır: Kapalı redüksiyon: Genel anestezi altında uygulanır. Redüksiyondan sonra “human” pozisyonunda (yaklaşık 100 derece fleksiyon ve kontrollü abduksiyon) alçı uygulanır. 3 ay alçıda tutulduktan sonra radyolojik kontrol yapılarak alçı sonlandırılır. Açık redüksiyon: Yukarıdaki yöntemler ile başarılı olunamazsa, cerrahi olarak açık redüksiyon uygulanır. Açık redüksiyondan sonra 30 derece abduksiyon, fleksiyon ve iç rotasyonda iken pelvipedal alçı uygulanır. 18 aydan sonra, pelvik osteotomiler (Salter) stabil bir kalça elde etmek için uygulanır. 2-4 yaştan sonra: Açık redüksiyon tercih edilir. Asetabular osteotomiler ile baş-asetbulum uyumu sağlanır. Gerekirse femoral uyumu sağlamak için femoral osteotomiler uygulanabilir.
|
