GirişBening fokal lezyonlarKlinik pratikte en sık görülen benign lezyonlar kistler, kavernöz hemanjiomlar, fokal nodüler hiperplazi, hepatik adenom ve daha nadiren apselerdir
KİSTLERhepatik kistler sık görülür ve yaşla artarlar. Büyük kistlerin dışında birçok vakada durum asemptomatiktir. Büyük olanlar ise kitle etkisi yapabilirler. Görüntüleme metotları, tek başına tanıyı koydurur.
ultrasonUltrasonda kistler iyi tamlanan ince bir duvara sahiptirler ve siyah görünürler 1 santimetrenin altındaki kistlerin özellikleri ise iyi tanımlanamayabilirler.
BTBT kontrastlı veya konstrastsız BT ler keskin bir şekilde şekilde sınırlanmış duvar ve içinde su dansitesine yakın bir görüntüyle görünürler. Kontrastlı çalışmalarda kistin içerisinde hiçbir kontrast tutulumu görülmez. Yine aynı şekilde küçük kistlerin tanımlanması etraf normal karaciğer dokusunun kitle etkisi nedeniyle yeterince tanımlanmayabilir
MR T2 imajlarında hepatit kistler yüksek sinyal gösterdiklerinden dolayı kolayca tanınırlar. Kist ve etrafındaki dokudaki kontrast farkından dolayı mrlar küçük lezyonlar için BT ve ultrasondan daha spesifiktirler. Yine kistler kontrastlı MR da da kontrast tutmazlar.
- küçük kistlerde MR > bt ve usg üstündür.
KAVERNÖZ HEMANJİYOMKavernöz hemanjiomlar en sık görülen benign karaciğer tümörleridirler. Toplumda % 6 ile 10 oranında bulunur. Sıklıkla bayanlarda görünürler genellikle tesadüfen fark edilirler. Klinik önemleri azdır. Büyük hemanjiomlar nadiren çevre dokulara baskı yaparak veya aralıkla oluşan trombozlar ile yakınma oluşturabilirler. Aralıklı gelişen trombozlar lezyonun büyümesine neden olabilir. Hastada yakınma var ise cerrahi rezeksiyon bir tedavi seçeneğidir. Bununla birlikte bu hemanjiomların düşük rüptür olma riski göz önüne alındığında, hemanjiomun büyüklüğü tek başına bir cerrahi endikasyonu değildir.
HEPATİK ADENOMHepatik adenom genellikle siroz olmayan karaciğerde gelişen benign epitelyal bir karaciğer tümörüdür. Büyük sıklıkla menopoz öncesi kadınlarda, 30 yaş üstü kadınlarda görülür. Vakaların büyük çoğunluğu tanı anından önce iki yıldan fazla oral kontraseptif kullanımı öyküsü verirler. Hepatik adenom ayrıca tip 1 glikojen depo hastalıklarında da dikkati çeker. Histolojik olarak iyi diferansiye hepatosellüler karsinomdan ayırmak zordur. Bu nedenle uygun klinik öykü varlığında hepatosellüler karsinom da akılda tutulması gereken bir ayrıcı tanıdır. Burada klinik öyküden kastedilen kronik karaciğer hastalıkları veya siroz öyküsünü veya bunlara ait risklerdir.
Yakınması olan hepatik adenom olan hastaların % 50 den fazlasında üst abdominal ağrı ve rahatsızlık hissi vardır. Hastaların üçte birinde tümör tesadüfen fark edilir bu vakalarda çok nadir de olsa hepatosellüler karsinomaya dönüşüm var kabul edilir. Ayrıca rüptür olarak hayati tehdit edici kanamalara sebep olabilir. Adenomun rüptür riski gebelik esnasında artar.
Büyük adenomu olan ve gebe kalmayı planlayan kişilerde gebelik öncesinde cerrahi rezeksiyon önerilen bir metottur. Genel olarak rüptür riski ve malign transformasyon nedeniyle büyük hepatik adenomlarda rezeksiyon önerilir. Beş santimetreden daha küçük adenom olan bayanlarda ve oral kontraseptif kullanımı olanlarda makul bir yaklaşım ise şu olabilir; oral kontraseptiflerin bırakılması ve belirli aralıklarla görüntülemeyle takip etme. Lezyonda küçülme gerileme olmazsa cerrahi önerilir, bu lezyonlarda spontan olarak gerileme de görülebilir.
Hepatik adenomun tanısı Hepatik adenomun tanısı genellikle cerrahiden sonra okunur. Öncesinde biyopsi yapmak veya ince iğne aspirasyon biyopsi önerilmez çünkü artmış bir kanama riski vardır ayrıca alınan ince iğne biyopsileri sıklıkla tanı koydurucu olmaz.
Hepatik adenomun histolojik özellikleri, tek tipte hepatosit kordonları ve bunların arasında portal üçgenin olmaması ile karakterizedir. Hücre çekirdeklerinde malign karakteristikler yoktur. Sıklıkla görülen bir zorlukda hepatik adenomun histolojik olarak fokal nodüler hiperplaziden ayrımındadır. Genel olarak görüntüleme metotlarıyla, bu ikisi ayrılsa da nadiren ancak cerrahi rezeksiyon ve ardından yapılacak histolojik tanımlamayla ayrılabildikleri durumlarda sözkonusu olabilir.
Ultrasonografi Hepatik adenomlar sıklıkla sağ lobda ve büyük olurlar. Sonografik özellikleri sıklıkla nonspesifik olmakla beraber genellikle hiperekoik ve çevre dokuya göre daha parlak görünürler. Lezyonlarda sıklıkla merkezde kanamaya meyili olduğundan bu bölgede hipoekoik bir bölgede oluşabilir. Adenomun ortasındaki hipoekoik bölgeler bu bölgede olan kanamayı temsil eder.
Bilgisayarlı tomografi Tomografi bulguları da oldukça değişkendir. Merkezdeki kanama sıklıkla görülebilir. Fokal nodüler hiperplaziden ayırıcı özelliği merkezdeki santral skar içersindeki nokta şeklindeki kalsifikasyonlardır. Nokta şeklindeki kontrast tutulum fazlalığıdır. Bu helikal tomografilerde arteriyal fazda görülür. Lezyon hepatosellüler karsinomdan ayırmakta zorlanılır. Klinik öykü ve normal AFP düzeyi olması bu iki durumu birbirinden ayıracaktır.
Manyetik rezonans MR T1 çekimlerinde lezyonun sahip olduğu yükseklik lipid oranı nedeniyle artmış sinyal dansitesi görülecektir aynı şekilde merkezdeki kanama da bu metotla görülür. T2 ağırlıklı görüntülemelerde ise lezyon görüntüsü heterojen olur bu haliyle malign lezyonları taklit edebilir.
MR kontrast madde ajanı olarak hem böbrekten hemde hepatobilier sistemden atılan godobenate dimeglumin kullanıldığında verilen kontrast maddenin %5 kadarı hepatositler tarafından alınır ve bilyer sistemi olan dokularda bir yerde kanallara atılır. Böylece içerisinde bilyer sistem olan karaciğer lezyonları ile olmayanlar kolayca ayrılacaktır. Örneğin fokal nodüler hiperplazi ve nodüler rejeneratif hiperplazi bu metotla karaciğerin diğer kısımlarıyla izointens görünürler, çünkü her ikisi de bilyer kanalikür sisteme sahiptirler. Ancak bu çekimleri kontrast madde verdikten iki ila üç saat sonra yapmak gerekir. Zira erken dönemlerde yapılan çekimlerde diğer metotlardan bir fark görülmez. Hepatik adenomda ise bilyer kanalcıklar sistemi olmadığından, diğer dokulardan kolayca ayrılacaktır. 108 vakalık bir çalışmada fokal nodüler hiperplazi ve hepatik adenomlar büyük bir duyarlılık ve özgüllükle ayrılabilmişlerdir.
Mr da gadolinum kullanımı böbrek hastalarında, nefrojenik sistemik fibroz ve nefrojenik fibroze dermatopati yapabileceğinden bu lezyonlar için kullanılmamalıdır.
Sülfür colloidHepatit adenomun tanısında sülfür kolloid bir tanı metodu olarak artık önerilmemektedir. Birçok hepatit lezyonda kitle sülfür kolloidi tutmamaktadır. bu nedenle sintigrafide soğuk odaklar olarak görüleceklerdir. Öte yandan hepatik adenomlarında az bir bölümünde sülfür kolloidi alabildikleri görülmüştür. Buda lezyonun fokal nodüler hiperplaziden ayrılmasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle artık bir çok merkezde sülfür kolloid sintigrafi çekimler yerini Gd-BOPTA duyarlandırılmış MR veya dinamik multi-faz CT anjiyografiye bırakmıştır.
FOKAL NODÜLER HİPERPLAZİAnomalik bir arter etrafında reaksiyon orak gelişen selim, iyi huylu bir lezyondur. Kadınlarda daha çok görülür. Ortalama görünme yaşı 30 ila 40 dır. Vakaların büyük çoğunluğu tesadüfen görüntüleme metotlarıyla veya ve başka bir nedenden yapılan laparotomi esnasında tanınır. Nadiren hastalarda sağ üst kadran ağrısı olabilir. Hastalarda hepatik adenom da olduğu gibi oral kontraseptif kullanma öyküsü yoktur. Rüptür riski daha düşüktür. Malign transformasyon riski yok veya çok çok nadirdir.
Genellikle tek lezyon olarak görülse de çoklu olabilirler. Mikroskopik olarak fibroz bir bölme etrafında safra kanal proliferasyonu, damarlar, inflamatuar hücreler topluluğundan oluşurlar. Bu görüntüleriyle hepatik adenom veya hepatosellüler karsinomdan kolayca ayrılırlar. Ancak bu görünümlerin kolayca görülemediği vakalarda ayırım zor olabilir. Fokal nodüler hiperplazi için rüptür riski olmadığından ve malign dönüşüm riski çok düşük olduğundan dolayı , hastalarda yakınma yoksa büyüklük fark etmeksizin sadece takip etmek yeterlidir. Hastalarda yakınma olduğunda veya hepatik adenom ile hepatosellüler karsinomdan kesin bir ayrım yapılamadığı takdirde cerrahi düşünebilir. Ancak cerrahi düşünüldüğü zaman ise cerrahi mortalite ve morbididite riskinin göze almaya deyip deymeyeceği değerlendirilmelidir.
Diğer tümörler NODÜLER REJENERATİF HİPERPLAZİ Birden fazla prolifere olan hepatosit odakları bu nodülleri oluşturabilir sıklıkla sistemik bir otoimmunhastalık olarak kabul edilir. yaşlılarda görülür. Hastalarda presinüzoidal portal hipertansiyon gelişebilir. Bu açıdan endoskopik kontrol yapılmalı özefagus varislerinin gelişip gelişmediği gözlenmelidir.
İNFLAMATUVAR PSEUDOTÜMÖR Bu benign tümör prolifere olan fibröz doku ve çevresinde inflamatuar hücrelerden oluşur. Nodüler rejeneratif hiperplazide olduğu gibi etyoloji bilinmez sıklıkla sistemik kronik hastalıklara eşlik eder.
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
 |
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
( Gulsuyu Metro duragi karsisi)
|
İlgili Kelimeler Listesi: Karaciğer kitleleri, Fokal karaciğer lezyonları, hepatikl adenom, FNH, fibronüler hiperplazi, rejenratif nodüler hiperplazi, piyojenik abse,amibik abs
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
