ÜROLOJIK ENFEKSIYONLAR

Böbrekten başlayıp dış idrar deliğine kadar tüm idrar yollarını döşeyen iç zarın belli bir kesiminin bakteriler tarafından istilaya uğramasıdır. İdrar yollarında bakterilerin varlığı nedeniyle basit şikayetlere yol açmasından, bakterilerin kana karışarak oluşturduğu sepsis denilen ölümle sonuçlanabilecek ciddi tablolara kadar değişen çeşitli klinik durumları kapsayan bir durumdur. İdrar yolu enfeksiyonları genelde yerleşim yerine göre adlandırılır; böbrekte olursa pyelonefrit, idrar kanalında üreterit, idrar torbasında olursa sistit, prostatta olursa prostatit, idrar torbasından sonraki yollarda olursa üretrit gibi. Günümüzde en sık karşılaşılan tıbbi sorunlardan biridir.  Gereksiz ve uzamış antibiyotik kullanımından kaçınmak için üroloğun her hasta için uygun teşhis ve tedaviyi yapması şarttır.Ürogenital sistem enfeksiyonları sadece 1 yaşına kadar erkek çocuklarda daha sık olarak görülür. Kadınlardaki enfeksiyon oranları, erkeklere göre; 1-15 yaş arasında 8 kat, 16-35 yaş arasında 30-40 kat, 36-65 yaş arasında 2 kat, 65 yaştan sonra da 1.5 kat daha fazladır.

 

Üriner sistem enfeksiyonlarının oluşmasını kolaylaştırıcı faktörler; Diabetes Mellitus (Şeker Hastalığı), Yaşlanma, Üriner sistem taşlarının varlığı, üriner sistemde tıkanıklığa yol açabilecek yani idrarın normal akışını zorlaştıracak herhangi bir durum, vezikoüreteral reflü (işerken idrarın böbreklere geri kaçması durumu), ayrıca kadınlarda üretra denen dış idrar yolunun kısa olması, vajen ve makatla komşuluğu nedeniyle bakteriler komşuluk yolu ile mesaneye (idrar torbası) ordan da böbreğe geçip enfeksiyona yol açabilmektedir. Bu nedenle kadınlar erkeklere göre daha sık idrar yolları enfeksiyonu geçirmeye yatkındırlar.

Akut Pyelonefrit: Yüksek ateş, titreme, şiddetli böğür hassasiyeti ile seyreden böbreğin akut enfeksiyonudur. Genellikle 18-40 yaş arası kadınlarda görülür. Tedavi edilmediğinde sepsis ve böbrek yetmezliğine kadar gidebilen bir klinik seyir gösterir. Etken çoğunlukla Escherichia Coli (E. Coli: Koli basili)dir. Böbrek enfeksiyonları daha çok üretra denilen dış idrar yolu ve alt ürogeital sitemden asendan yani yukarı çıkma yolu ile gelişir. Tanı; tam idrar tahlili, idrar kültürü ve görüntüleme yöntemleri kullanılarak yapılır. Tedavi; Akut Pyelonefritli hastanın tedavisi çok titiz ve sistematik olarak yapılmalıdır. Genellikle bu hastalık hastanede yatırılarak tedavi edilmeyi gerektirir. Uygun antibiyotik ile tedaviye başlanır, ağrı, ateş ve bulantı gibi semptomlar kontrol altına alınır. Parenteral (damardan) antibiyotik tedavisinin 1 hafta, oral antibiyotik tedavisinin ise en az 2 hafta daha kullanılmasında yarar vardır. Hastanın 6 ay kadar bir süre ile periyodik idrar kültürleri ile takip edilmesi uygundur.

Akut Sistit: Sistit idrar kesesinin (mesane) enfeksiyonudur. İdrar yolları ve üreme sisteminde en sık görülen hastalıklardan biridir. Zamanında tedavi edilmezse hastalık böbrekleri de etkileyecek biçimde yayılabilir , mesane ve böbreklerde kalıcı hasarlar oluşturabilir.

Cinsel ilişki, idrar yolundan girilerek yapılan girişimler, gebelik ve doğum, nörolojik hastalıklar, mesane taşı, prostat hastalıkları, sıvı tüketiminin az olması, mesanenin enfeksiyon etkenlerine karşı biyolojik savunma unsurlarının yetersiz olması gibi durumlarda bakteriler mesane içerisine girerek akut sistite yol açabilir.Kadınlarda üretra erkeklerdekinden çok daha kısa ğiçin dış ortamdan bakterilerin mesaneye ulasması daha kolaydir. Bu nedenle kadınlarda sistitlerin görülme orani çok daha fazladir. Kadınların en az % 20’si yaşamları boyunca en az bir kez sistite yakalanırlar.

Sistitin en sık rastlanılan sebebi Escherichia coli ( E.coli: koli basili) adlı mikroorganizmadır.

» İdrar yaparken yanma ve sızı

» Sık idrara çıkma

» Kasıklarda ve makatta ağrı

» Ateş

» Terleme

» Yorgunluk

» Kusma ve bulantı

» Bulanık ve kötü kokulu idrar

» Cinsel ilişki sırasında ağrı

» Kanlı idrar yapma

» Çok eşlilik

» Tümör nedeni ile aşağı idrar yolunda daralma veya tıkanma

» İdrar sondası kullanımı» Hamilelik

» Şeker hastalığı» Genital temizliğe dikkat edilmemesi

» Geçirilmis felç gibi mesane boşalmasını engelleyebilecek durumlar

» Yaşlılık

İdrar analizi ve idrar kültürü yapılmalıdır. Ayrıca mesanenin ultrasonografi ile incelenmesi, sistite yol açan bir nedeni ortaya koymak için yararlı olabilir.

Tedavi 3 günlük kısa süreli antibiyotik tedavisi verilmelidir. En etkin korunma yöntemi ise kişisel hijyen ve cinsel ilişki sonrası idrar yaparak idrar kesesinin boşaltılmasıdır. Bu koruyucu yönteme rağmen sık sistit olan kadınlara cinsel ilişkiden hemen sonra tek doz antibiyotik verilir. Çok nadiren buna rağmen sık sistit olan kadınlarda ise düşük dozda ve uzun süreli antibiyotik tedavisi uygulanır. Ayrıca sık sistit olan kadınlar altta yatan taş, idrar kesesi sarkması, idrar fistülleri gibi hastalıkların araştırılması açısından radyolojik tetkikler ve sistoskopi ile değerlendirilmelidir.

Kronik Bakteriyel Sistit

1 yıl içinde 3 veya daha fazla sayıda tekrarlayan, arada asemptomatik bakteriüri devreleri gösteren mesane enfeksiyonudur.Ayırıcı tanısında; tüberküloz sistiti, radyasyon sistiti ve erkeklerde kronik prostatitler önemlidir. Tedavisinde uzun dönem baskılayıcı antibiyotik verilmesi ve idrarın asitleştirilmesi (asidifikasyonu) etkilidir.

Klinik olarak sistit tablosu gösteren ancak kültürde bakteri üretilemeyen durumlardır. İki Gruba ayrılır:

b. Radyasyon sistiti veya kimyasal sistitler (siklofosfamid kullanımına bağlı)

Prostatit: Sebebi hala tam olarak bulunamamışbir çok nedene bağlı olarak ortaya çıkan karmaşık bir inflamatuvar durumu ifade eder. %2-10 arası görülür.

Akut Bakteriyel Prostatit: Ani başlayan orta ve yüksek derecede ateş, halsizlik titreme, alt üriner sistem semptomları ve en önemlisi makat çevresinde prostat bölgesinde olan ağrı görülür. Eklem ve kas ağrıları eşlik edebilir. Genel olarak mikroorganizmaların asendan yolla prostat ulaşması nedeni ile olur. Tanı idrar tahlili, idrar kültürü ve tam kan sayımı ile konulur. Tedavi gerektiği durumlarda hastaneye yatırılarak uygun antibiyotik ve destek tedavisidir.

Kronik Prostatit: Prostatik ağrı ve buna eşlik eden alt üriner sistem semptomları ( idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, idrarı tam boşaltamama, ani sıkışma hissi, ıkınınca meni gelmesi v.b.) ile karakterize olan ve herhangi bir bakteriyel etkenin gösterilemediği bir sendromdur. Kronik prostatit, ani ve şiddetli bir başlangıç yerine sinsi bir seyir izleyip uzun süreli rahatsızlıklara da yol açabilir. Araştırmaların halen devam ettiği bu hastalıkta şu an için kabul edilebilir tedavi yaklaşımı olarak uzun süreli antibiyotikler, prostatik kasları gevşeten alfa blokör ajanlar ve hastaları yaşam biçimleri açısından bilgilendirmek sayılabilir.

Gonokokal Üretrit (Bel Soğukluğu)

Gonore, gram-negatif bir diplokok olan Neisseria gonorrhoeae’nin neden olduğu cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon hastalığıdır. Erkeklerde, belirtiler görüldüğü anda tedavisi yapıldığında sonrasında oluşacak ciddi komplikasyonlar engellenmekte ve diğer kişilere yayılımı engellenmektedir. Kadınlarda erken dönemlerde enfeksiyon sıklıkla belirti vermediği için riskli grupların takibi önem taşımaktadır. Inkübasyon (kuluçka süresi) genellikle 3-10 gün arasında değişmesine karşın, semptomların (belirtilerin) gelişmesi için gereken süre 12 saat gibi kısa veya 3 ay gibi uzun olabilir. Gonokokal üretritlerin en sık görülme nedeni cinsel ilişkidir. Bir erkek için, enfekte partner ile tek bir ilişki sonucu bulaşma riski yaklaşık %20, buna karşın enfekte erkekten kadına bulaşma olasılığı %50-70’dir. Taşıyıcı veya hasta partner ile cinsel ilişki sayısı arttıkça risk de artar.