 Travmatik beyin hasarının sebepleri nelerdir? Başta
trafik kazaları olmak üzere, beyine gelen darbeler, ateşli silahlarla
yaralanmalar, spor kazaları, iş kazaları ve düşmeler beyinde
yaralanmalara neden olurlar.
Kafa travmaları her yaşta görülebilirse de, genç erkeklerde risk
en yüksektir. Travmatik beyin yaralanmalarının çoğu 45 yaşın altındadır.
Çok
boyutlu bir sorun olan kafa travmalarının önlenebilmesi, en aza
indirilebilmesi için daha iyi yollar, daha dayanaklı araçlar, sıkı
trafik denetimleri, kask ve emniyet kemeri kullanımı gibi birçok
tedbirler alınmasına rağmen bu sorunu tam olarak çözebilmiş hiçbir ülke
yoktur.
Belirtileri nedir?
Beyin
yaralanmaları kabaca açık ve kapalı yaralar diye sınıflandırılabilir.
Ateşli silah yaralanması açık yaralanmadır. Düşme, çarpma, kaza gibi
kafa darbeleri ise beyinde hasara neden olabilen, kapalı
yaralanmalardır.
Beyinde hasarın şekil ve şiddetine bağlı
olarak belirti ve bulgular değişebilir. Hafif baş ağrısı, baş dönmesi,
çabuk yorulma ve hafıza kaybı gibi belirtilerle hafif seyrettiği gibi,
yoğun bakım üniteleri gerektiren, her iki kol ve bacakta felçle
sonuçlanan, mesane, bağırsak ve cinsel işlev bozuklukları gelişen,
zihinsel bozukluklar ve şahsiyet değişikliği yapan ağır durumlar da
oluşabilir.
Tedavisi nedir?
Tedavi
rehabilitasyon ekibi tarafından planlanır. Bu hastalarda rehabilitasyon
çalışmalarının hayati tehlikenin hala daha söz konusu olduğu yoğun
bakımda başlatılması ve hastanın durumu sabitleştikten sonra
rehabilitasyon merkezinde devam ettirilmesi gerekir. Bu hastalığın
süreci içinde gelişecek ikincil hastalıkları önlemek için erken dönemde
önlemler alınmalıdır. Komplikasyon denilen bu durumlar uzun süre
yatmaya bağlı, kaslarda erime, deride basınç yaraları, kemik erimesi,
eklemlerde sertlikler, kas içinde kemik oluşumları, mesane ve böbrek
taşları ve diğerlerinden oluşmaktadır. Bu hastalarda rehabilitasyonun
amacı, diğer sakatlarda olduğu gibi bozulmuş işlevleri iyileştirmek,
hastanın mümkün olan en yüksek seviyede bağımsızlığını sağlamak,
ikincil hastalıkları önlemek ve kabul edilebilir bir çevre sağlamaktır.
Gidişatı nedir?
Yaralanma sonrası,
işlev kaybı olan beyin dokusunda, ödem çözülüp, hastanın durumu
sabitleştikçe düzelme olur. Bu düzelme ilk günler ve haftalar içinde
görülür. Araştırmalar düzelmenin çoğunun ilk 6 ay içinde olduğunu
göstermiştir. Bazı hastalar pek çok işlevlerini kazanabilirlerse de
büyük bir çoğunluğun fiziksel ve idrak bozuklukları kalıcıdır. Bazı
hastalarda gelişen şahsiyet ve mizaç değişiklikleri, bu hastaların
sosyal ilişkilerinde ve meslek hayatlarında bir takım engellere neden
olur.
|
