Aşırı Terleme // Hiperhidroz // Sweating

Hiperhidroziz,  Aşırı Terleme

Giriş:

Hiperhidoz, yani aşırı terleme toplumun %1-2 sinde görülmektedir. Hastaları sosyal olarak sıkıntıya sokması ile hekim arayışına iter.

Bölge olarak avuç içi (palamar hiperhidroz), ayak tabanı (plantar hiperhidroz), yüzde (fasiyal hiperhidroz veya kızarmalar) ve koltuk altı terlemeleri en sık görülen lokalizasyonlardır.

Avuç içi terlemeleri genç yaşlarda başlar ve psikoloji etkilenmelerle artabilir. Yüzde kızarma veya terlemelerde aynı şekilde sosyal fobi gibide algılanabilmektedir. Koltuk altı terlemelerinden sorumlu iki tür bez vardır. Ekrin bezler ve parakrine bezler. Bu bezlerden ekrin bezler sempatektomi tedavilerinden fayda görmektedir.

Fizyolojik olarak terleme vücudun sı kaybını ayarlamak üzere otonomik sinir sistemine bağlı olarak çalışmaktadır. Yani bizim istemimize bağlı değildir. Özellikle otonomik sempatik sinir sistemi terlemeden sorumludur. Otonomik sinir sistemi ganglionları göğüs kafesi ve karın boşluğu içinde omurga yanlarında yukarıdan aşağıya zincir yapacak şekilde yer almaktadır.

Hastalar terlemenin yaptığı sosyal sıkıntı nedeni ile tedavi olmak isterler.

Diğer sebepler/ Ayırıcı Tanılar:

• Alkol
• Kahve
  
• Kanserler
• lenfoma gibi
  
• İlaçlar (tiroid hormonları, morfin, ateş düşürücü ilaçlar, bazı psikiyatri ilaçlar)
• Duygusal ve stresli durumlar, anksiyete
• Egzersiz
• Ateş
  
• Infeksiyon
• tuberküloz
  
• Kan şeker düşüklüğü
  
• Menopoz
• Hipertiroidi
  
• Baharatlar bazı kişilerde  "gustatory sweating"
• Sıcak Havalar
  
• Alkol ve narkotikleri bırakma döneminde akut olarak
  

Tedavide değişik metotlar vardır.

1. İlaçlar

a.      Antikolinerjikler: genel olarak direkt terleme ile ilgili ilaçlar değillerdir. Ancak yan etkileri kuruluk  yaptığı için kullanılırlar. Bu arada göz kuruluğu ve ağız kuruluğu da yapabilirler.

b.     Betablokerler: tansiyon ve kalp için kullanılabilen bu ilaçlar sempatik sinir sistem aşırıtonunu azaltırlar.

c.      Xanax: trankilizan ve sakinleştirici olarak kullanılan bu işaçda yine sempatik sinirleri aşırı tonunu azaltır.

2. Anti perspiranlar- deodorontlar

• Drysol- ilaç katkılı

• Maxim ilaç katkısız

3. Botox:

Botok botulism toksinidir. Acetil kolin aracılıklı olan terlemeyi aylarca kesebilmektedir. Koltuk altı terlemelerinde kullanılır. Avuç içi terlemelerinde başarısı hem az hemde ağrılı olduğu için tercih edilmez.

4. İontoforez: el ve ayakları içinden elektrik akımı geçiren özel bir cihaz içinde batırarak yapılan tedavidir. Bu tedavide uygulanan elektrik akımı sempatik sinir sistemi aktivitesini harap etmesine dayanır ancak sık sık tekrar edilmesi gerekir. İlgili markalar için drionic.com ve ra fischer markaları vardır.
5. Sempatektomiler: sempatik sinis sistemi gangliyonlarını harap etmek ve çalışmaz hale sokmakla terleme azaltılır. 50 yıldır uygulana cerrahi daha önce açık cerrahi şeklinde yapıldığından pek rağbet görmemiştir. Endoskopik olarak yapılmaya başlandıktan sonra rağbet görmüştür. Endoskopik torasik sempatektomi (etc) sık uygulanır hale gelmiştir. Etc de hedef avuç içi ve yüz terlemelerdir. Ancak %50 oranında ayak terlemilerine etki edebilir. Ancak ayak terlemesi için esas yapılacak olan bel bölgesindeki sempatik sinir gangliyonlarına müdahele etmektir.

İlk başlarda t2 seviyesinde sempatektomi yapılırken, yüzde ve gövdenin siğer kısımlarında kompansatuar (dengeleyici) terlemeler olmakta bazen kalp ritm azalma gibi sorunlar olmakta iken daha sora seviye t3-4 çekilmekle bu yan etkiler azalmıştır.

6. Cerrahinin yan etkileri

a.      Diğer kısımlarda gövde ve yüz gibi bölgelerde kompansatuar terleme:  bu terleme nadiren eski terlemeden daha fazla rahatsız edici olabilir. Ama çoğunlukla eski terlemeye tercih edilir. Sempatik gangliyon klample bağlandığından altı ay içinde yeniden açılırsa eski haline gelebilmektedir. Bağlama  seviyesi t3-4 seviyesine inmekde bu sorunu azaltmıştır.

b.     Gustatuar terleme: kişi acılı ve baharatlı şetler yerken yüünde terleme olması

c.      Horner sendromu: bu sendromda servikal sempatik zincirlere oluşan hasar yüzünden pitoz, miyoziz, anhidroziz ve enoftami görülür. Operasyon seviyeyi t3-4 indirdikte sonra azalmıştır.

d. Kalp  hızında düşme

e. Erkek  hastalarda saçlarda  dökülme

f. Lumbar sempatektomi cerrahisinden sonra erkeklerde impotans (iktidarsılık) korkusu olduğundan erkek hastalarda çekince olur ve işlem pek tercih etmezler. Bunu engellemek içinde yine lumbar seviye değiştirildiğinde bu yan etki daha az olur.

Prof. Dr. Yusuf AKCAN Gastroenteroloji Uzm. Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi Tel. : 0 530 286 29 80 Tel. : 0 532 652 52 06   Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul ( Gulsuyu Metro duragi karsisi)