Yeterli cinsel uyarı olmasına rağmen kadının cinsel arzu duymaması
durumudur. Halk arasında "frijidite" veya "cinsel soğukluk" olarak da
adlandırılmaktadır.
Azalmış cinsel istek, cinsel fantezilerin
ve cinsel etkinlikte bulunma isteğinin az olması veya hiç olmaması
şeklinde de tanımlanabilir.
Cinsel istek; cinsel içerikli
rüyalar ve fanteziler kurma, erotik materyale ilgi, cinsel etkinlikle
ilgili arzuların farkında olunması, olası çekici cinsel eşlere yönelik
dikkatin olması ve cinselliğin azalmasına ilişkin hayal kırıklığının
olması gibi durumları kapsamaktadır.
Cinsel istek, sadece
psikolojik bir durum gibi görünse de sıklıkla hormonal dengesizlik ya
da tedavi gibi fiziksel durumlardan da etkilenmektedir.
İsteğin
olması çeşitli faktörlere bağlıdır. Bunlar: Biyolojik içgüdü, yeterli
özgüven (self esteem), cinsellikle ilgili önceki deneyimlerin olumlu
olması, uygun bir cinsel eşin olması, birlikte olunan kişi ile
cinsellik dışındaki alanlarda da iyi bir ilişkinin olması gibi. Bu
alanların herhangi birinde sorun olması cinsel isteğin azalması ile
sonuçlanabilir.
Frijidite, hem fiziksel hem de psikolojik sorunlara bağlı olarak ortaya çıkabilir.
Fiziksel faktörler: Kullanılan bazı ilaçlar Alkolizm Böbrek, karaciğer ve kalp yetmezliği Tiroid hastalıkları (hipotiroidi) Kronik hastalıklar (şeker hastalığı ve yüksek tansiyon gibi) Nörolojik problemler (multipl skleroz, Parkinson gibi) Ameliyatla rahimin alınması (histerektomi operasyonları) Hormonal dengesizlikler Genital organlardaki iltihaplar, rahimin ters dönüklüğü (retrovert
uterus), endometriosis gibi nedenlere bağlı olarak ağrılı cinsel ilişki
olması (disparoni) kadının cinsel isteksizliğine neden olabilir. Aynı
şekilde menopozda ortaya çıkan estrojen yetersizliğine bağlı vajinal
kuruluk ve ürogenital atrofiler de isteksizlik sebebidir.
Psikolojik faktörler:
Aşırı stres Kişiler arası ilişkilerdeki sorunlar Evlilikle ilgili problemler Beden şekli ile ilgili kaygılar Anksiyete (İçsel sıkıntılar) Depresyon’dur.
Bazen
kadın ve partnerinin kadın cinsel organlarının yapı ve fonksiyonlarını
bilmemesi nedeni ile cinsel ilişki öncesinde kadının uyarılması
sağlanamamakta, bu durumdaki kadın da cinsel istek duymamaktadır.
Yine,
cinsel travma (tecavüz ve tacizler), önemli yaşam olayları (ailede
birinin ölümü, çocuk doğumu, taşınma gibi) ve cinsel ilişki ile bazı
olumsuz anıların yerleşmesi gibi durumlar da psikolojik nedenler
arasındadır.
Bazı durumlarda bir kadının cinsel ilişkide
bulunması bir suç veya günah olarak algılanabilmekte, bağlantılı olarak
cinsel arzu duymak suçluluk duygusuna neden olabilmektedir.
Cinsel
isteksizlik problemi genç kızlıktan bu yana olabileceği gibi çoğunlukla
normal cinsel fonksiyonu olan kadında sonradan da ortaya çıkabilir.
Bazen
cinsel istek azalması bir ilişkideki bozulmanın bir işareti de
olabilir. Öfkeli, korkulu ya da zihni dağınık kişiler genellikle cinsel
yakınlık için istek duymazlar. Cinsellikten uzun süre uzak kalmak da
cinsel dürtüyü bastırabilir.
Cinsel isteğin az olması
kadınlarda cinsellikle ilgili en yaygın şikayetlerdendir. Kadınların
yaklaşık %33’ünün hayatlarının bir döneminde cinsel ilgi ya da istek
azalmasıyla karşı karşıya kalacağı tahmin edilmektedir. Oranlar yaşa
bağlı olarak artmaktadır. 18-24 yaşları arasındaki kadınların % 32’si
cinsel istek azlığından etkilenirken bu oran 30-34 yaş grubunda % 29.5
ve 35-39 yaş grubunda % 37.6’dır.
Genel toplumda cinsel istek azlığının % 20 civarında olduğu tahmin edilmektedir.
Cinsel Tiksinti Bozukluğu Cinsel isteğin daha şiddetli bir derecede azalması ve hatta ortadan kalkması durumudur.
Cinsel
tiksinti bozukluğu olan bireyler cinsel aktivitelerden kaçınırlar.
Kendilerine cinsel yönden yaklaşıldığında korku, kaygı ya da iğrenme
ifade ederler. Bu durum belirgin bir sıkıntıya ve kişiler arası
ilişkilerde zorluklara neden olur.
Şiddetli derecede cinsel
tiksinti bozukluğu olan kişilerde cinsellikle ilgili durumlarda panik
atağa varan sorunlar yaşanabilir.
Bu sorun "travma sonrası
(posttravmatik) stres bozukluğu" gibi başka psikolojik sorunlarla bir
arada da görülebilir. Bu bozukluk tecavüze uğrama ya da çocuklukta
istismar gibi cinsel saldırıya maruz kalınan durumlarda, cinsel
birleşmenin ağrılı olduğu durumlarda ya da cinsel dürtü ile utanç,
suçluluk gibi duygular arasında farkında olunmayan bir bağlantı
olduğunda ortaya çıkabilir.
Cinsel İstek Bozukluklarında Tedavi Tedavi,
neden olan faktörün ortaya konmasından sonra mümkündür. İsteksizliğe
neden olan neden kadın hastalıkları veya başka bir fiziksel hastalıksa
öncelikle bunun tedavisi gerekmektedir.
Herhangi bir organik
hastalık saptanamamışsa isteksizliğin nedeni psikolojiktir. Bu durumda
çiftlerin birlikte psikiyatrik yardım alması gerekmektedir. Bu tedavi
sırasında kadında cinsel isteksizliğe neden olan durumlar açığa
çıkartılır.
Bu arada bir jinekolog tarafından cinsel "erojen
(duyarlı) bölgeler" (meme uçları, klitoral bölge, kulak çevresi, boyun,
bacaklar gibi) ve bunların nasıl uyarılacağı çiftlere anlatılır. Kadına
çatı kaslarını kasıp gevşetme egzersizleri öğretilerek vajenin daha
duyarlı hale gelmesi sağlanır.
Kadınlarda Cinsel İsteği Artırmada Kullanılan İlaçlar Sorunun karmaşıklığı ve bireylere özgü oluşu göz önüne alındığında işe yarayan tek bir yöntemin olamayacağı açıktır. İçlerinde
sildefanil (viagra) de olmak üzere cinsel uyarılma üzerine etkili
olduğu düşünülen bir grup ilaç halen araştırılmaktadır. Bu ilaçların
çoğu genital bölgedeki kan akımını artırarak etkili olmaktadırlar.
Hem
kadınlar hem de erkeklerde "testosteron hormonu" libido (cinsel
istek-enerji) açısından önemli olduğundan cinsel istek azalmasının
tedavisinde –tabi ki hekim gözetimi altında- kullanılabilmektedir.
Testosteron
tedavisi ile karaciğer hasarı, kalp hastalığı riskinde artış olması
gibi yan etkilerin oluşabileceği de dikkate alınmalıdır. Yine
menopoz sonrası dönemlerde kullanılabilen bir takım hormon tedavileri
ile antidepressanlar cinsel istek problemlerinde tedavi olanağı
sunabilmektedir.
"Feromon"ların cinsel istek bozukluklarının tedavisindeki yeri de giderek daha fazla araştırılmaktadır.
Bunlar
dışında eğitim amaçlı erotik videolar da yararlı olabilir. Ancak cinsel
tiksinti bozukluğu olanlarda erotik videolar kaygıyı artırabileceği
için önerilmez.
Cinsel Uyarılma Bozukluğu
Cinsel uyarılma cinsel cevap döngüsünün ikinci evresidir. Cinsel
uyarılmanın kesin olarak psikolojik bir yönü olsa da aynı zamanda
fizyolojik değişikliklerin görüldüğü ilk evredir.
Kadınlarda cinsel uyarılma; pelvik bölgeye kan akımının artması,
vajenin ıslanma ve genişlemesi, dış genital organların şişmesi ile
karakterizedir. Bu değişikliklerin altında yatan mekanizma çok açık
olmasa da cinsel uyarılma, otonom sinir sisteminin uyarılması ile
ilişkilidir.
Kadın cinsel uyarılma bozukluğu, cinsel cevabın
genel uyarılma yönünün ortadan kalkmasıdır. Bu durumda kadınlarda
vajinal kayganlaşma ya da genişleme olmadığı gibi erotik duyumlar da
hissedilmez.
Bu durumda fiziksel temas tiksindirici gelebilir
veya belli bir noktaya dek temas zevk verebilir. Uyarılma sorunu
olduğunda orgazmla ilgili sorun da olacaktır. Bir araştırmada mutlu bir
evlilikleri olan kadınların % 33’ü cinsel uyarılmayı sürdürmede zorluk
tanımlamışlardır.
Bu problem, kadının yaşamın belli bir
döneminde ortaya çıkabilir ya da genç kızlıktan beri hiç cevap
olmayabilir. Nedenlerine gelince;
Cinsel uyarılma ile ilgili sorunlar bazı fiziksel durumlar ve yaşam
dönemleri ile ilişkili olabilir. Diyabet, sigara kullanımı, cinsel
yolla bulaşan hastalıklar ve sinir hasarları hem kadın hem de erkekte
cinsel uyarılmayı olumsuz etkileyebilir.
Emziren kadınlarda vajinal ıslanmada azalma olabilir.
Menopoz döneminde ve sonrasında östrojenin azalması da uyarılmayı zorlaştırabilir.
Bazı ilaçlar da uyarılmayı bozabilir. Örneğin antidepresanlar,
antihipertansifler ve antihistaminikler bu tür yan etkiye sahiptir.
Bu işlev bozukluğunun en yaygın nedenleri arasında suçluluk ve
düşmanlık yer almaktadır. Suçluluk genellikle cinsel ilişkiden hoşlanma
isteği ile bunu yapmaktan duyulan korku arasındaki iç çatışmayı içine
alır. Düşmanlık ise sıklıkla eşle ilgilidir.
Kadında cinsel
uyarılmayı artırmaya yönelik tedaviler genital bölgeye kan akımını
artırarak ya da ıslanmayı kolaylaştırarak etkinlik gösteren ürünler
üzerine denemeler sürse de bunların pek çoğu henüz deneysel düzeydedir.
Bazı kanlanmayı arttırıcı kremlerin cinsel uyarılmayı düzeltici etkisi de araştırılmaktadır.
Sempatik
sinir sistemini uyaran ilaçlar, yohimbin, sildefanil gibi ağızdan
kullanılan ilaçlar da araştırılmaktadır. Bu ilaçlar kan akımını
artırarak ya da sinir sisteminin bazı bölümlerini uyararak etki
ederler.
KAYNAK: HERA KADIN SAĞLIK MERKEZİ
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
( Gulsuyu Metro duragi karsisi)
İlgili Kelimeler Listesi: Cinsel isteksizlik,Cinsel isteksizlik nedenleri, cinsel istek azalması, libido düşüklüğü, cinsel soğukluk,vajinismus
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
Kullanılan bazı ilaçlar
Cinsel uyarılma cinsel cevap döngüsünün ikinci evresidir. Cinsel
uyarılmanın kesin olarak psikolojik bir yönü olsa da aynı zamanda
fizyolojik değişikliklerin görüldüğü ilk evredir. 
