Yumurtalık veya "Over kanserleri (Over Ca)" kadın üreme organlarından
gelişen kanserler arasında ikinci sıklıkta görülenidir. Sıklıkla 50-70
yaş kadınlarda görülse de her yaş grubu kadında ortaya çıkabilir.
Kanserler
geliştikleri hücrelerin tipine göre adlandırılır, bu hücrelerin
özelliklerine göre değişik davranış özellikleri gösterir ve tedavisi
farklı olabilir. Bu açıdan bakıldığında yumurtalıklarda çok değişik
özelliklere sahip hücre bulunmaktadır. Bu hücrelerden gelişen yaklaşık
on çeşit yumurtalık kanseri tipi vardır.
Genel olarak yumurtalık
kanserleri yüzeyel olarak yayılır. Karın içersinde bulunan
yumurtalıklardan gelişen kanser dokusundan dökülen kanser hücreleri
karın içersindeki diğer organların yüzeylerine tutunarak karın
içersinde yayılır (Peritoneal yayılım).
Kanser hücreleri;
tüplere, karşı yumurtalığa, barsak ve periton yüzeyine, omentum
dokusuna, karaciğere, dalak yüzeyine ve diafragma altına kadar
yayılabilir. Yumurtalık kanserinin kan yolu ile yayılması oldukça ileri
evrelerde olmaktadır.
Over Kanserlerinde Tanı
Yumurtalık
kanserlerinin kötü bir özelliği de belirli bir ölçüde ilerleyip
yayılmadan önce yakınmaya neden olmamasıdır. İlk yakınma genellikle alt
karın bölgesinde şişkinlik hissi ve hazımsızlıktır.
İlerleyen
aşamalarda büyüyen tümör dokusu karında şişkinlik yapmaya başlar. Karın
kilo alıyormuş veya gebe kalınmış izlenimi verecek şekilde öne doğru
bombeleşir.
İleri evre yumurtalık kanserlerinde karın içi sıvı
birikimi (asit) de olmaktadır. Bu sıvı, şikayetleri daha da
belirginleştirir. Çoğu kanserde olduğu gibi en son aşamaya kadar
herhangi bir ağrı yakınması olmaması doğaldır.
Bazı yumurtalık
kanserleri hormonal yönden aktiftir ve hormon salgılar. Bu salgılanan
hormonların etkilerine bağlı olarak tüylenme, memelerde dolgunluk ve
adet kanaması şikayetleri (menopoz sonrası yıllarda) olabilir.
Erken evre yumurtalık kanserinin tanınması güçtür. Bunun nedeni kadında yakınma yapmamasıdır.
Yumurtalık
kanserinden şüphelenildiğinde ultrason muayenesi ile yumurtalıklar
izlenir. Yumurtalıklardaki irileşme, yumurtalık içersindeki kistik veya
solid kitlelerin varlığı değerlendirilir. Ultrason tanıda kullanılan en
önemli yöntemdir.
Kanda bakılan ve "tumor marker’ları (belirteçleri)"
adı verilen CA 125, CA 19.9, CEA, CA 13.3, AFP (Alfafetoprotein), HCG,
BRCA 1 ve 2 gibi isimler alan değişik kanser tarama testleri;
ultrasonda izlenen şüpheli kitlelerin değerlendirilmesinde ve aynı
zamanda yumurtalık kanserlerinin tedavisinin izleminde kullanılan
modern tıbbın önemli parametreleridir.
Eğer karın içinde sebebi
belirli olmayan bir şekilde sıvı toplanması (asit) varsa, sıvı ince bir
iğne ile aspire edilerek patolojik değerlendirmeye alınır.
Gerekli görüldüğünde Bilgisayarlı Tomografi (BT) gibi yöntemlerle yumurtalıklar izlenir.
Pap smear taramasının over kanserleri tanısındaki değeri oldukça kısıtlıdır.
Over Kanserlerinde Tedavi
Yumurtalık kanseri cerrahi olarak tedavi edilir. Ameliyatın yaygınlığı kanserin tipine ve yayılma dercesine bağlıdır.
Eğer
kanser tek bir yumurtalıkta yerleşmiş ve başka bir dokuya yayılmamışsa
tek bir yumurtalık çıkartılarak operasyon tamamlanır. Bunun ötesindeki
durumlarda her iki yumurtalık, tüpler ve rahim alınır. Karın içersinde
kanserin yayılmış olduğu her doku çıkartılır. Alt karın bölgesindeki
lenf bezlerinden hastalığın yaygınlık derecesini değerlendirmek amacı
ile örnekleme alınır.
Ameliyat sonrasında kemoterapi (ilaç
tedavisi) veya radyoterapi (ışın tedavisi) kullanılır. Burada amaç,
cerrahi ile çıkartılamamış mikroskopik düzeydeki tümör hücrelerini yok
etmektir.
KAYNAK:HERA KADIN SAĞLIK MERKEZİ
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
