Laboratuvar testleriRoma III kriterleri nedir?
Roma III kriterleri, klinik araştırmalar için standardizasyonu sağlamak için spastik kolon tanısında kullanılır. Hasta
son üç ayda her ayın en az 3 günü karın ağrısı abdominal rahatsızlık
hissi yaşıyor olması yanında aşağıdakilerden en az 2 veya daha fazlasına
sahip olmalıdır. - Ağrıların dışkılama ile geçmesi
- Ağrıların başlamasının dışkılama sıklığında değişikliklere rastlaması
- Ağrıların başlamasının dışkı şeklinde veya görünümünde değişikliklere rastlaması
Aşağıdaki yakınmalar destekleyicidir: - Dışkılam sıklığında değişiklikler
- Dışkı şeklinde değişiklik
- Dışkı çıkarmada değişiklik (Ikınma ve/veya acil sıkışma)
- Dışkıda mukus çıkısı (sümükümsü materyal gelmesi)
- Karında gaz artışı ve şişkinik, bu hastanın hissettiği bir şişknlikte olabilir.
Spastik kolon için tanısal yaklaşım nasıl olmalıdır?
Eğer
hastanın şikâyetlerinin değişmeden yıllardır aynı aynı dozda, aynı
şiddette devam ettiğini söylüyor ise bu hastalarda detaylı bir
araştırmaya geçmeden önce yakınmalarına yönelik bir tedavi verilmesi
uygun olabilir. Diğer taraftan eğer hasta son zamanlarda haftalar veya
aylar öncesinden başlayan bir şikâyetten bahsediyor veya kilo kaybı,
gece uyandırması, rektal kanama, ateş gibi alarm semptomları
belirtiyorsa daha erken dönemde ayrıntılı araştırmalara başlanmalıdır.
Ayrıca yıllardır olsa da yakınmalara yönelik verilen tedavilere eğer
kişi cevap vermiyorsa bu durumda da detaylı araştırmaya alınmalıdır. Bu hastalarda diğer hastalıkları ekarte etmek için gereken standart testler vardır. Bunlar temel kan testleri (tam kan sayımı, tsh, ca ve elektrolitler dahil kan biyokimyası), dışkıda parazit incelemesi, gizli kan bakılması yapılmalıdır. Laktoz intolaransı için test veya direk laktozdan fakir diyetle deneme tedavisi yapılabilir. Düz karın grafisi çekilmedir. Bundan sonra diğer testler yine doktor önerisi ile yapılabilir. Spastik
kolonlu hastalarda ayrıntılı tetkiklere geçerken hastanın önde gelen
yakınmalarına dikkat ederek daha seçici olmaya çalışılmalıdır. Böylece
birçok ek gereksiz tetkikten kurtulma şansı olabilir. Yani önce
yakınmalar ve ona göre en özellikli tetkikleri yapmak gerekir. Örnek
vermek gerekirse; 1. Kusmaları olan bir kişide üst gastrointestinal endoskopi öncelikli olarak yapılabilir. Gastrik boşalma zamanı çalışmaları, elektrogastrografi mide boşalmasını göstermek üzere yapılabilir. 2. Abdominal
distansiyonu beraberinde aşırı gaz ve şişkinliği olan kişilerde üst
gastrointestinal ve ince bağırsak baryumlu grafileri öncelikli olarak tıkanıklıkları dışlamak için çekilebilir. Hidrojen nefes testi bakteri aşırı çoğalmasını göstermek için bu durumda öncelikli olarak yapılabilir. 3. Ağrı olmadan kabızlık olan kişilerde öncelikle kolonoskopi, baryum lavmanlı grafiler, bağırsak geçiş zamanı gösteren testler, anorektal motilite çalışmaları öncelikle olarak yapılabilir. Manometrik çalışmalar rektomanometrik kronik motilite çalışmaları veya antroduodenal motilite çalışmalarına gerek kalacak olursa hastanın bunları yapan ileri merkezlere sevk edilmesi gerekecektir.
Ayırıcı TanılarSpastik Kolon tanı ve ayırcı tanısı için neler yapılmalıdır?
Tanıda
her zamanki gibi detaylı bir hikaye ve fizik muayene önemlidir. Bunun
dışında diğer umulmayan hastalıkları ekarte etmek için rutin kan
testlerini yapmak gerekmektedir. Gaita incelemesi bu
tip hastalarda mutlaka yapılması gereken testler arasındadır. Değişik
enfeksiyonları, inflamasyon durumunu, dışkıda kanı görmek hekimi direkt
testlere yöneltebilecektir. Gaitada giardia antijen testi yapmak bu tip hastalarda makuldür. Çünkü giardia lamblia akut ve kronik olarak sık görülen bir hastalıktır. Çölyak hastalığı
giderek daha çok fark edilmekte ve teşhis edilmekte olan bir
hastalıktır. Çölyak hastalığının bulguları da spastik kolonla oldukça
çakışmaktadır. Dolayısı ile çölyak hastalığı için endoskopi yapılacak
ise duodenal biyopsi alınması, endoskopi yapılmayacak ise kanda glian antikorları bakılarak tanı koymaya çalışılmalıdır. Doktorun önereceği şekilde baryumlu grafiler mide, kalın bağırsak ve ince bağırsaklar için çekilebilir. Gastrointestinal endoskopi, kolonoskopi
yapılabilir. Endoskopilerde biyopsi alma avantajı ön plana çıktığı
için radyolojik baryum lavmanı ve baryumlu grafiler giderek daha az
yapılmaktadır. Bağırsak
dışı organların hastalıkları, karın içi organların hastalıkları aynı
yakınmaları verebileceği için ekarte edilebilmelidir. Örneğin; safra kesesi taşları
benzer yakınmaları yapabilir. Burada dikkatli olunması gereken durum
tesadüfen toplumda yüksek oranda görülen safra taşları gerçekte
hastanın yakınması olmayabilir. Bu durumda kişide gereksiz yere safra
kesesi alınabilir ve safra kesesi alındıktan (kolesistektomi) sonra
hastanın şikâyetleri geçmeyebilir. Bu gibi ekstraintestinal sebepleri bulmak için ultrason, tomografi ve MR gibi testler gerektiğinde doktor tarafından kullanılacaktır. Motilite bozukluklarını
tespit etmek için kullanılan testler spastik kolonlu hastalarda zaman
zaman nadir ulaşılır olsada kullanılmaktadır. Radyoaktif maddeler veya
markerlerla yutturularak seri olarak çekilen X-Ray’ler ile intestinal
veya kalın bağırsak seviyelerindeki transit (geçiş) zamanları
hakkında fikir sahibi olunabilir. Aynı amaçla gastrointestinal
traktusa, mideye ve ince bağırsaklara yukarıdan, kolon veya anal
bölgeye aşağıdan kataterler uygulanarak motilite testleri yapılabilir. Bu hastalarda psikosomatik hastalık kökeni olabileceğinden bu kişilerin psikiyatrik muayenesi
yapılması da önerilir. Psikiyatrik rahatsızlıklar her ne kadar direk
spastik kolonun sebebi denilemese de spastik kolon hastalarındaki
durumu daha komplike hale getirebilir.
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
 |
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
( Gulsuyu Metro duragi karsisi)
|
İlgili Kelimeler Listesi: spastik kolon, giardia, dispepsi, kolesistit, gaz, şişkinlik, kolonoskopi, parazitoz
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
