Yetişkinde akut hepatit C hastasında tanısal yaklaşım

Yetişkinde akut hepatit C, tanısal yaklaşım

Akut hepatit c hastalarını tesbit etmek oldukça zordur çünkü yakınmalar genellikle özgün değildir ve birçoğu atlanır. Doktora akut viral hepatit tablosu ile gelen hastaların % 20 sinde sebep olarak hepatit C bulunur.
Akut hepatit C enfeksiyonunda ilk fark edilebilecek bulgu kanda veya karaciğer dokusunda HCV RNA pozitifliğidir. Hepatit C ye maruz kaldıktan sonra günler içinde veya 8 haftaya kadar karaciğerde veya kanda PCR ile HCV RNA tespit edilebilir hale gelir. Bu durum maruz kalınan virüs miktarına bağlıdır. Maruziyetten sonra 6-12 hafta içerisinde karaciğer enzimleri yükselmeye başlar, enzim yüksekliği değişken olup ortalama 800 ıu/ml civarını bulur.
Anti HCV testi en erken 8 hafta içerisinde pozitif olur. Öte yandan, yakınmalar ile doktora başvurup, akut hepatit tablosu görülen vakaların ise yarısında başvuru anında anti hcv testi pozitiftir. Bununla birlikte subklinik enfeksiyonlarda anti HCV gelişmesi aylarca gecikebilir. Akut hepatit C enfeksiyonundan sonra aminotransferaz seviyeleri dalgalanır, yüzde 40 vakada normal bulunabilir. Bu hastalarda HCV RNA serumda bulunmadığı halde karaciğerde bulunabiliyor ancak bunun klinik önemi bilinmemektedir. Bu hastaların bir süre daha takip edilmesi gerekmektedir zira ALT düzeyinin normalleşmesi, akut enfeksiyonun tamamen geçtiğinin bir göstergesi değildir. Tamamen iyileşmeyi gösteren şey, HCV RNA seviyesinin sabit bir şekilde kaybolmasıdır.

Hepatit c ye maruz kaldıktan sonra tanısal test zamanlaması nasıl yapılmalıdır?

• 4 ve 12 haftada PCR ile HCV RNA bakılması
• Hemen ve 12. haftada elisa metodu ile anti HCV bakılması
• Hemen, 4.haftada ve 12. haftada ALT ve AST bakılması

Hepatit C hastalarında olayın akut mu yoksa kronik hepatit c enfeksiyonundan mı kaynaklandığını anlamak bazen zordur. Hepatit C li hastadan iğne batması şeklinde herhangi bilinen bir maruziyet olduğu anda bakılan başlangıç kanlarında HCV RNA ve anti HCV negatif ise ve eğer 12. haftada bakılacak anti HCV pozitifliği veya bir hafta sonra bulunacak olan HCV RNA PCR pozitifliği görülüyor ise bu akut hepatit c yi kanıtlar. Ancak başlangıç değerleri için kan örneği olmayan hastalarda akut hepatit C ile kronik hepatit C yi ayırmak mümkün olmaz. Çünkü konik hepatit C de de HCV RNA pozitifliği anti HCV pozitifliği ve karaciğer enzim yükseklikleri görülebilir. Akut hepatit C tanısı koymak açısından serumda bakılan testler iyi zamanlama yapılır ise yardımcı olabilir. Şöyleki; HCV RNA pozitifliği ilk iki hafta içinde genelde görülür, bunu karaciğer enzim yüksekliği takip eder ve enzim yüksekliğinden birkaç hafta sonrada eliza yöntemiyle anti HCV testi pozitifliği görülür. Bu sıralamanın doğru olduğu hastalar, Akut hepatit C olarak adlandırılabilir.

Enfeksiyonun akut olmasıyla ilgili olarak öyküde de bazı ip uçları olabilir. Yakın zamanda bir riskle karşılaşmak (iğne batması gibi), yeni gelişmiş akut hepatit yakınmaları, önceden alt ve ast yüksekliğinin olmaması gibi öykü ipuçları yardımcı olabilir. Akut hepatit bulguları arasında iştahsızlık, bulantı, halsizlik ve sağ üst karın bölgesinde rahatsızlık hissi, % 25 vakada sarılık görülebilir. Akut hepatit C ye bağlı akut karaciğer yetmezliği çok nadir görülür. Akut dönem 2-12 hafta içerisinde yatışır.

HCV RNA seviyesindeki dalgalanmalar ve düşük HCV RNA düzeyi akut hepatit C de daha çok görülür. Akut durumda dalgalanma bir log olurken hcv rna seviyesi %80 vakada 100 000 kopya/ml in altında olur.

Prof. Dr. Yusuf AKCAN Gastroenteroloji Uzm. Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi Tel. : 0 530 286 29 80 Tel. : 0 532 652 52 06   Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul ( Gulsuyu Metro duragi karsisi)