 |
|
| Cevap Tarihi: 19.12.2014 02:04:55 |
|
|
|
Elif Hanım,
Böbrekte üretilen idrarın, üreter denilen idrar kanalına geçmeden önce toplandığı havuzcuk kısmına pelvis (pelvis renalis) adı verilir. Bir böbreği boşaltan iki adet pelvisin ve onlara bağlı ayrı iki üreterin olması, çok da seyrek olmayarak karşılaştığımız bir durumdur. Bazen bu üreterler mesaneye (idrar torbası) ayrı ayrı inip mesaneye ayrı ayrı bağlanırlar (duplike sistem), bazen de mesaneye ulaşmadan önce birbirleriyle birleşerek tek üreter (Y üreter) halinde devam eder ve mesaneye tek yerden bağlanırlar. Halk arasında çift böbrek olarak da bilinen bu farklılıklar doğuştandır ve sorun yaratmayabilecekleri gibi, bazen hafif ya da biraz daha ciddi sorunlara neden olabilirler. Mesaneye ayrı ayrı ağızlaşıyorlarsa, böbrek üst kısmını boşaltan üreter ve böbrek üst kısmıyla onun pelvisinde şişmeyle birlikte mesaneye ağızlaştığı bölgede üreterosel dediğimiz kese şeklinde bir genişleme, böbrek alt kısmının üreterine de mesaneden geriye idrar kaçması görülebilir. Bu problemler, çocuklukta bazı belirtiler verebilir ve yapılacak tetkiklerle saptanabilirler. Eğer geç saptanırlarsa ve böbreğin üst kısmı aşırı şişme nedeniyle çalışmaz hale gelmişse, o kısmın pelvis ve üreteriyle birlikte çıkartılması gerekebilir. Bu işlem, laparoskopik yöntemle (kapalı ameliyat) de yapılmaktadır. Eğer erişkin birinde çift veya Y üreter var fakat böbreklerde şişme yoksa sadece takip yapılabilir.
Gebelikte böbrek şişmesine gelelelim: Gebelik ayları ilerleyip uterus (rahim) büyüyen bebek nedeniyle böbreklerden mesaneye idrar götüren üreterlere bası yapmaya başladıkça, böbreklerde şişme (hidronefroz) görülür. Bu durum sağ tarafta daha sık görülür, sorun sol tarafta genellikle daha azdır veya görülmez. Uterus büyüklüğü arttıkça bası artabilir ve bu da idrar akışını daha fazla bozarak böbreğin daha fazla şişmesine neden olabilir.
Sizin ikiz gebeliğiniz olduğundan, uterus daha büyüktür ve gebeliğin daha erken aylarında problem başlamış olabilir.
Gebelikteki hidronefrozda bizim yaklaşımımız şöyledir: Hidronefroz hafif (doğuma çok az süre kalanlarda orta derecede de olabilir) derecede ise, ağrı dayanılmaz derecede değilse, doğuma kısa süre kalmışsa sık ultrasonografi kontrolleri yapıp böbreği sürekli kontrol ederek doğuma kadar olan süreyi müdahale etmeden geçirebiliriz. Takipte hidronefroz hızla artar, böbrekte kalıcı hasar oluşturabilecek düzeye gelir veya ağrılar çok şiddetlenirse müdahale gerekir.
Eğer hidronefroz fazla, ağrılar şiddetli veya doğuma uzunca bir süre varsa, yine müdahale gerekir.
Müdahale, böbrekten mesaneye idrar akımını sağlayarak böbreği rahatlatacak ve böylece çalışmasını koruyacak en basit müdahale olmalıdır. Üreter içine, bir ucu böbrekte diğer ucu mesanede kıvrılan ve 3-12 ay arasında vücutta kalabilen çeşitleri olan ince bir boru yerleştirilmesi, böyle bir müdahaledir. Bu ince, değişik materyalden üretilebilen yumuşak boruya üreteral stent, double J stent, çift J stent gibi isimler verilir. Üreteral stentin yerleştirilmesi için, sistoskop denen ışıklı bir aletle mesane içine girilir, sistoskoptan steril su doldurularak mesane incelenip üreterlerin açıldığı orifis dediğimiz delikler görülür ve stent buradan itilerek böbreğe yerleştirilir. Bir sorunla karşılaşılmadığı durumda bu işlem 5-10 dakika gibi kısa bir sürede tamamlanabilir. Stent yerleştirilmesi narkoza gerek kalmadan sadece idrar yoluna uyuşturucu jel sıkılarak yapılabileceği gibi, narkoz altında veya damardan ağrı kesici ilaçların verildiği sedoanaljezi yöntemiyle de yapılabilir. Bu işlem sırasında çok kısa süre floroskopi cihazı (X ışınları) veya ultrasonografi ile stentin yerleşiminin kontrol edilmesi gerekir. Genellikle çok riskli olmayan, basit bir işlem olmasına karşın, gebelikte bu işlemin yapılmasının riskleri, gebe olmayan birindekinden biraz daha farklıdır. Örneğin bir enfeksiyon gelişirse hem anne hem de bebek(ler) açısından problem olabilir. Çok nadiren de olsa, stent yerleştirilmesi erken doğumu tetikleyebilir. Stent yerleştirildikten sonra, özellikle de yeterli sıvı alınmazsa üzerinde kireçlenmeler, taş oluşmaları, stente bağlı enfeksiyonlar, idrarda görülebilecek hafif kanamalar, işeme sırasında hafif böbrek ağrıları, gebelikte zaten olan sık idrara çıkma ihtiyacında artışlar vb. sorunlar gelişebilir. Bunlar sizi korkutmasın, çoğu zaman çok ciddi problemler görmüyoruz fakat bu riskleri bilip kabul ederek işleme karar vermek gerekir. Hiç bir şey yapılmazsa ve böbrek uzun süre şiş kalırsa çalışması bozulup bu durum geriye dönmeyebilir ve böbrek kaybıyla sonuçlanabilir. Bu nedenle, ciddi hidronefroz varlığında stent yerleştirilmesini öneririz fakat hastaya riskleri anlatırız. Stent yerleştirilmesi mümkün olmazsa son çare olarak başvurulabilecek daha zor ve riski biraz daha fazla yöntemler de vardır ama genellikle bunlara gerek kalmaz.
Bu genel bilgilerden sonra sizin durumunuza dönersek, bu durum şimdiye dek bir sorun çıkarmadıysa gebelikten sonra da çıkarmayabilir fakat takip edilmesi gerekir. Önemli olan, doğum sonrası uterus küçüldüğünde durumun tam belirlenmesi, böbrek çalışma ve şişme düzeylerinin saptanması ve buna göre karar verilmesidir.
Şimdiki durumda, sağ böbrek pelvis AP çapı ve hidronefroz derecesi çok fazla olmadığından, size acilen stent yerleştirilmesine gerek olmadığını düşünüyorum. Eğer şiddetli böbrek sancınız da yoksa, haftalık veya 10 günlük ultrasonografi takipleri yapılması gerekir. Bununla birlikte, ikiz gebeliğiniz olduğu, uterusun fazlaca büyüyebileceği ve doğumun da çok yakın olmadığı göz önüne alınırsa, önümüzdeki haftalarda üretere stent yerleştirilmesi gerekecek gibi duruyor. Kadın doğumcunuzla birlikte sizi sürekli takip edecek bir üroloğa ve ultrasonografi yapacak radyoloji uzmanına ihtiyacınız var. Takipteki ölçümlere, böbreğin durumuna göre karar verilecektir.
Bu durum sık görülen, neredeyse her gebede karşılaşılabilen, bazen müdahale gerektiren bir durumdur ve kesinlikle moralinizi bozmamanız gerekir. Hekimlerinizle tam bir uyum içinde, gerekli bilgileri alıp olasılıkları öğrenerek, soğukkanlılıkla vereceğiniz kararlar hem bebekleriniz, hem de sizin için en iyisi olacaktır.
Sormak istediğiniz spesifik sorular olursa yine yardımcı olmaya çalışırım.
Sorunsuz bir gebelik ve sağlıklı bebekler dilerim. Geçmiş olsun dileklerim ve saygılarımla.
Dr. Yıldırım Bayazıt
|
| |
|
|
|
|
