|
Anemnez bilgileri(sorgulama) böbrek taşı oluşumu için yatkınlık mevcut mu ipuçları verebilir(çocuğunuzda şu an ispat edilmiş böbrek taşı yok).İdrarda ürik asit kristali hayvansal gıda ağırlıklı veya proteinden zengin beslenmeye bağlı olarak görülebilir. İdrarda Ürik asit kristali görülen herkesde böbrek taşı oluşur diye bir kavram yoktur.Ancak ailede böbrek taşı oluşma öyküsü varsa yatkınlık artar. Sizin çocuğunuza üriner sistem usg yaptırmanız uygun olur.Çocuğunuzda devam eden mikroskopik hematüri(tam idrar tekikinde mikroskopik incelmede kan görülmesi),tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu varsa taş oluşumu kolaylaşabilir(tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu varsa anatomik bir defekt açısından usg dışında daha ileri tetkikler gerekir) lk etapta üriner sistem usg,idrar kültürü(eğer aşırı huysuzluk ağlama ,pişik ya da idrarda lökosit her sahada 5 ve üzeri ise) ,spot idrarda ürik asit bakılabilir. Üriner sistem böbrekler, üreter, mesane(İdrar kesesi) ve üretradan oluşur. İdrar böbreklerde üretilir. Üreterler aracılığıyla mesaneye iletilir. Mesane vücuttüretilen idrarın depolanma yeridir. Mesanede biriken idrar belli bir hacme ulaşınca idrar hissi oluşur ve idrar üretra yoluyla dışarı atılır.
Üriner sistem taşlarında klinik ve öykü Klinik bulgular taşın özelliklerine ve yaşa göre değişir.  | Taş ne kadar büyükse semptomları o kadar fazla olur. Bununla beraber büyük olup da semptom vermeyen taşlar da olabilir. | | Taşın yeri önemlidir. Üriner sistemdeki fizyolojik darlık yerlerinde ve mesane de bulunan taşlar daha semptomatiktir. | | Taş idrar akımını engelliyorsa klinik bulgular belirgindir. | | Taşın pelvis renalisten mesaneye doğru hareket etmesi klinik bulguları arttırır. | | Hastalarda taşla beraber idrar yolu enfeksiyonu olması da bulguları arttırır. |
Büyük çocuklarda yan ağrısı ve idrarda kan görülmesi (Makroskopik veya mikroskopik) en sıklıkla görülen bulgulardır ve tanı koydurucudur. Küçük çocuklar genellikle spesifik bir bulgu vermezler. Huzursuzluk en bariz klinik bulgu olabilir. Aynı zamanda kusma atakları da taş hastalığının bulgusu olabilir. Bu yaş grubunda da hematüri karşımıza çıkabilir. Genelde taş hastaları 5 ana klinik bulgu ile başvururlar. Şiddetli yan ağrısı. Genellikle kasığa ve karına doğru yayılır. İdrarda kan görülmesi. Çoğunlukla makroskopiktir. Beraberinde ağrı olur veya olmaz. Hastanın idrar yolu enfeksiyonu saptanmıştır. Bu amaçla istenen radyolojik inceleme sırasında taş saptanır. Hiç bir semptom vermeyen taşlar. Genellikle başka bir sebeple istenen radyolojik inceleme sırasında saptanır. Hastanın inatçı mikroskopik hematürisi vardır. İncelemeler sırasında hastaya tanı konulur.
Taşı saptanan olgularda mutlaka iyi bir soy geçmiş öyküsü alınmalıdır. Taş hastalığının önemli bir bölümü kalıtsaldır. | İdiopatik hiperkalsürili hastaların %70inde ailede taş hastalığı tanımlanmıştır. | | Sistinüride aminoasit transport bozukluğu vardır ve sistin taşları oluşur. Otozomal resesif geçiş söz konusudur. | | Glisinüri nadir görülen kalıtsal bir anomalidir ve oksalat taşlarına yol açar. | | Pürin metabolizma bozuklukları ür,k asit taşlarına, xantinüri xantin taş oluşumuna neden olur. |
Öz geçmiş de mutlaka sorgulanmalıdır. Daha önce geçirilen İYE öyküsü, tekrarlayan karın ağrısı ve hematüri atakları, sıvı alımı, vitamin kullanma öyküsü, beslenme alışkanlıkları, günlük aktiviteler (sürekli oturma hali) mutlaka ayrıntılı araştırılmalıdır. Daha önce geçirilen üriner sistem operasyonları, kronik hastalık öyküsü (renal tübüler asidoz, kısa bağırsak sendromu vb) ayrıntılar dikkatlice değerlendirilmelidir. Hastanın beslenme özellikleri de mutlaka sorgulanmalıdır. Özellikle yüksek oksalat içeren gıdalar (Cips, kraker, bisküvit, kola, çay, kahve, çerez, maydonoz, domates, çikolata, vb-oksalat taşı), aşırı süt ve süt ürünü tüketimi (Kalsiyum taşı), fazla hayvansal gıda tüketimi (ürik asit taşı), fazla tuz tüketimi (hazır gıdalar, hamburger, tost vb.) taş oluşumuna zemin hazırlayan faktörlerdir. Özellikle uygunsuz ilaç tüketimi de taş için hazırlayıcı bir faktördür. Yüksek doz vitamin D ve Vitamin A kullanılması önemli bir taş sebebidir. Bunun dışında anti-kanser ilaçlar, idrar söktürücüler (loop diüretikler), glukokortikoidler, bazı antibiyotikler (Ciprofloxasin, sulfonamidler, ceftriaxon) taş için kolaylaştırıcı faktörlerdir. Su tüketimi olgularda taş oluşumunu belirleyen en önemli faktördür. Altta yatan metabolik bir hastalık olsa bile iyi sıvı tüketen olgularda taş olasılığı azalır. Çay oksalat içeriği sebebi ile, portakal suyu Ca içeriği sebebi ile, spor içecekleri Tuz ve sukroz içeriği sebebi ile fazla tüketilmemelidir. Yapılan laboratuvar çalışmaları taş hastalığında destekleyici bulgular sağlar. Yapılan tüm laboratuvar çalışmalarında tek bir amaç vardır; o da taşın metabolik yapısının anlaşılmasıdır. Taşın hangi tip bir taş olduğu anlaşılırsa, tedavi konusunda da yardımcı olacaktır. Eğer taş bir şekilde elde edilirse mutlaka taş analizi yapılmalıdır. Böylece taşın hangi tip olduğunu araştırmak için yapılan onca metabolik girişime gerek kalmaz. Tedavi de ona göre düzenlenir. Ancak taşı elde etmek her zaman mümkün olmadığından metabolik değerlendirme açısından özellikle yapılması gereken analizler: 1- Böbrek Fonksiyon testleri, ALP, Ürik asit, Ca,P, Mg, hemogram 2- Kan Gazları 3- R.İdrar, İdrar KAB, spot idrar Na,K,Ca,Ürik asit, oksalat, sitrat, magnezyum, Kreatinin 4- 24 saatlik idrarda,Ca, Protein, Mikroalbümin, oksalat, sitrat, ürik asit, kreatinin 5-İdrar ve kan Aminoasit Kromotografisi Halen taşın saptanması ve takibinde en önemli araştırma Ultrasonografidir. Tedavi seçeneği, acil tedavi gereksinimi gibi konularda da yol göstericidir. USG yönteminin kolay ulaşılamadığı durumlarda direk grafiler de taşın saptanması konusunda özellikle opak taşlarda yardımcı olabilirler. Birçok vaka da taşlar elde edilemediğinden olgularda mutlaka metabolik değerlendirme yapılmalıdır. Ancak bu değerlendirme özellikle mevcut enfeksiyon ve akut durum ortadan kaldırıldıktan sonra yapılmalıdır. Çocukluk yaş grubundaki taşlar: | % 45-65 Ca Oxalat | | %14-30 Ca Fosfat | | %5-10 Sitrüvit,Ürik asit ve Sitrat |
Metabolik değerlendirme için en uygun zaman enfeksiyonun olmadığı ve herhangi bir tedavinin uygulanmadığı zamandır. Yukarıda belirtilen laboratuvar araştırmaları mutlaka yapılmalıdır. Anlık alınan idrarla (spot idrar) beraber, mümkünse mutlaka 24 saatlik idrar da toplanmalıdır. Spot idrarda ve 24 saatlik idrar da: 24 saatlik idrar Normalleri | Kalsiyum < 4 mg/kg/gün | | Sodyum < 3 mEq/kg/gün | | Potasyum >3 mEq/kg/gün |
| Oxalat < 40 mg/1.73 m2/gün veya <2mg/kg/gün | | Urik asit < 815 mg/1.73 m2/gün | | Sitrat > 180 mg/g kreatin | | Sistin < 60 mg/1.73 m2/gün | | Total miktar > 1 ml/kg/saat |
Spot İdrar Normalleri | Kalsium/kreatin Çocuk < 0.21 mg/mg | | Bebek < 0.6 mg/mg | | Oxalat/kreatin Çocuk > 4 yaş < 0.1 mg/mg | | Çocuk <4 yaş < 0.15 mg/mg | | Bebek < 6 ay < 0.3 mg/mg | | Urik asit < 0.53 mg/dl GFR | | Sitrat/kreatin > 0.51 g/g Ürik asit taşları |
Ürik asit taşları gelişmekte olan ülkelerde böbrektaşı görülen çocuklarda % 5 in üzerinde görülür. Pürin metabolizmasının son ürünü olan ürik asit özellikle idrar asidik ise çözülmez hale gelir (pH<5.5). İdrar pHı alkaliye doğru kaydıkça ürik asit çözünür hale gelir. İdrarda ürik asitin yüksek olması ürik asit taşlarının önemli sebebidir. Bazı doğuştan metabolik bozukluklar yanında, myeloproliferatif hastalıklar, hücre parçalanmasına sebep olan hastalıklar kanda ve idrarda ürik asitin yükselmesine sebep olurlar. Bazı metabolik hastalıklarda kanda ürik asit yüksek olmadan da idrarda yüksek konsantrasyonlar saptanabilir. Özellikle ürik asit ve Ca taşlarının birlikteliği sık olarak görülür. Ürik asit taşları opak olmayan taşlardır.Yani direk grafilerde görülmeyebilirler. USG ve BT ile tanınırlar. Tedavide sıvı alımının arttırılması yanında idrar pHının alkaliye kaydırılması faydalıdır. K sitrat bu açıdan etkindir. Ca ve ürik asit taşlarının birlikteliğinde K-sitrat, Thiazid grubu ve allopurinol birlikte kullanılabilir.
İlgili Kelimeler Listesi: üriner sistem taşları,ürik asit taşları
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
