Kısıtlamalar Osteoporozda ilaç kullanım ilkeleri
İlaç kullanım raporuna dayanılarak reçete edilirler. Aşağıdaki hasta
gruplarında bifosfonatların veya diğer osteoporoz ilaçların
(raloksifen, calcitonin, stronsiyum ranelat) kullanımında raporda
tedavi süresi belirtilir, omurgadan ve femurdan yapılan tetkiklerle
ilgili KMY ölçümünün bir örneği reçeteye eklenir. Rapor süresi 1
yıldır. Bu grup ilaçların birlikte kombine kullanımı halinde sadece
birinin bedeli ödenir.
Aktif D vitaminleri osteoporoz teşhisinde ödenmez. A. Senil, postmenopozal ve cerrahi menapoza bağlı osteoporozda: 1) Osteoporotik patolojik kırık bulunan ve lomber bölgeden
posteroanterior veya lateral yapılan kemik mineral yoğunluk (KMY)
ölçümünde L1–4 veya femoral bölgeden yapılan KMY ölçümünde “T”
değerlerinden herhangi birinin -1 veya daha düşük olduğu hastalarda, 2) Lomber bölgeden posteroanterior veya lateral yapılan KMY ölçümünde
L1–4 veya femoral bölgeden yapılan femur total veya femur boynu KMY
ölçümünde “T” değerlerinden herhangi birinin -2,5 veya daha düşük
olduğu hastalarda,
ilaç kullanım raporuna dayanılarak reçete edilir. B. Senil, postmenopozal ve cerrahi menapoza bağlı osteopenide (T-skorunun -1 ile
-2.5 arasında olması)
Aşağıdaki hasta gruplarında bifosfonatların veya diğer osteoporoz
ilaçların (raloksifen, stronsiyum ranelat) kullanımında raporda tedavi
süresi belirtilir, omurgadan ve femurdan yapılan tetkiklerle ilgili KMY
ölçümünün bir örneği ile belirlenen hastalıklara ait raporun bir örneği
reçeteye eklenir.
Romatoid artrit, çölyak hastalığı, kronik inflamatuar barsak hastalığı
(Crohn Hastalığı veya Ülseratif Kolit), ankilozan spondilit,
hipertiroidi, hipogonadizm, hipopituitarizm, anoreksia nevroza, kronik
obstrüktif akciğer hastalığı, tip I diyabet, uzun süreli (en az 3 ay)
ve > 5mg/gün sistemik kortikosteroid kullanımı veya organ nakli
uygulanmış hastalara sağlık kurulu raporuna dayanılarak reçete edilir. C. Sudek atrofisinde:
Altı ay boyunca uygulanan standart tedavilere (analjezik, fizyoterapi)
rağmen yeterli cevap alınamadığının ve lokal kırığın raporda
belirtilmesi halinde ilaç kullanım raporuna dayanılarak reçete edilir.
Yukarıda belirtilen durumlar için düzenlenen raporların süresi 1 (bir)
yıldır. Osteoporozda ilaç tedavisi son 6 ay içinde yapılan KMY
ölçümüyle planlanır. Ölçüm en erken 1 yıl sonra tekrar edilebilir ve
yılda bir defadan daha sık yapılamaz. 75 yaş ve üzerindeki hastalarda
KMY ölçümüne gerek yoktur. KMY ölçümü bir kalçasında protez olan
hastada diğer kalçadan, her iki kalçasında da protez olan hastada
vertebradan yapılabilir.
Söz konusu ilaçların yatan hastalar için reçete edilmek suretiyle
hastane dışından temin edilmesi halinde de bu hükümler geçerlidir.
FORMÜL :
75g Şişe Bir Ölçek /5g
Kalsiyum Glukonat 9 g 0,6 g
Kalsiyum Laktat 3 g 0,2 g
Kalsiyum Fosfat, tribazik 3 g 0,2 g
Vitamin D 6000IU 400IU içerir.
Yardımcı Maddeler : Şeker, esans banana içerir.
Bir ölçekte (5 g) toplam 159 mg Kalsiyum vardır.
FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER : Büyüme ve gelişmenin ön planda bulunduğu
çocukluk çağında vücut ihtiyaçlarının karşılanması büyük önem taşır.
Bunun için kemik ve diş teşekkülü, nöronal eksitabilitenin tanzimi, kas
iletisinin sağlanması ve kan pıhtılaşması gibi önemli fonksiyonları
olan kalsiyumun eksikliğinde kemik ve dişlerin demineralizasyonu,
osteomalasi, osteoporoz, tetani, raşitizm gibi klinik tablolar ve
büyüme geriliği ortaya çıkar.
Yeni doğan çocuklarda ortalama 0.4-0.6 g. Olan günlük ihtiyaç çocuğun
ağırlığı arttıkça, 0.7-1.0 grama kadar yükselir. Vücutta kalsiyum ve
fosfat iyonlarının tutulmasını ve kemiklerin mineralizasyonunu sağlayan
prekürsör maddeler D2 ve D3 vitaminleridir. Organizmanın günlük normal
D vitamini ihtiyacı 25 yaşına kadar 400 IU, 25 yaşından büyüklerde 200
IU’dur. Bu ihtiyaç sağlanmadığı takdirde küçüklerde raşitizm,
büyüklerde osteomalasi oluşur. Vücutta oluşacak yetersizliklerde
dışarıdan D vitamini alınması gerekmektedir.
FARMAKOKİNETİK ÖZELLİKLER :
Emilimi : Kalsiyumun emilimi aktif olarak duodenum ve proksimal
jejunumda, bir bölümü de ince bağırsağın distal segmentlerinde
gerçekleşir. Ancak kalsiyum hiçbir zaman bağırsaklarda tamamen emilmez,
absorbsiyon derecesi de bazı faktörlere bağlıdır. Absorbsiyonun meydana
gelebilmesi için kalsiyum çözünebilir veya iyonize formda olmalıdır.
Bağırsaktaki kalsiyum emilim aktivitesinin arttığı durumlar; gebelik ve
laktasyon gibi kalsiyum ihtiyacının normalden fazla olduğu zamanlar ve
kalsiyum alımının arttığı zamanlardır. Bununla birlikte, paratiroid
hormonu veya D vitamini eksikliğinde kalsiyum absorbsiyonu azalır ve
hipokalsemiye neden olur. Eğer serum kalsiyum konsantrasyonu
yükselirse, negatif feedback yoluyla paratiroid hormon salınımı kontrol
edilerek kalsiyumun emilimi azaltılır. D vitamininin aktif formu
kalsiyum emilimi için gereklidir ve absorbsiyon mekanizmasının
kapasitesini arttırır.
Dağılımı : Emilimi takiben kalsiyum önce ekstrasellüler sıvılara girer
ve hızla iskelet sistemine dahil olur. Mamafih, kemik teşekkülü
kalsiyum olmadan stimüle edilemez. Kemikler vücut kalsiyumunun %99’unu
içerirler; kalan %1 oranındaki kalsiyum ise instasellüler ve
ekstrasellüler sıvılarda bulunur.
Normal total serum konsantrasyonu değeri 9-10.4 mg/dL’dir. (4.5-5.2
mEq/L), fakat burada sadece iyonize kalsiyum fizyolojik olarak
aktiftir. Serum konsantrasyonu, total vücut kalsiyumunu tam olarak
göstermez; kaldı ki total vücut kalsiyumu hiperkalsemide azalır,
hipokalsemide ise artar. Total serum kalsiyum konsantrasyonunun %50’si
iyonik halde, %5’i ise fosfat, sitrat ve diğer anyonlarla
kompleksleşmiş halde %45’i ise plazma proteinlerine bağlanmış halde
bulunur.
İtrahı : Kalsiyum temel olarak emilmeyen kalsiyumdan ibaret olarak
feçesle ifraz edilir ve gastrointestinal traktus boşluğuna safra ve
pankreas sıvılarıyla salınır. Büyük kısmı böbrek glomerüllerinde
süzülen kalsiyum, Henle Kulbunun çıkan kolunda ve Proksimal - Distal
Tubuluslarda tekrar emilir. Sadece küçük bir bölümü idrarla itrah
edilir.
ENDİKASYONLARI :
- Büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu süt çocuğu ve çocukluk çağında kemikleşme ve
diş çıkarmanın uygun gelişmesi için kalsiyum ve D vitamini ihtiyacının
karşılanmasında,
- Hamilelik ve süt verme dönemlerinde artan günlük kalsiyum ihtiyacının karşılanma-
sında,
- D vitamini eksikliğine bağlı nütrisyonel raşitizmde,
- Genetik bozukluk nedeniyle çocuklarda görülen refrakter raşitizmde,
- Malasorbsiyona bağlı yetersizliklerde,
- Hipofosfatemi ve renal tübüler bozukluklarla birlikte görülen osteomalasi de,
- Renal ve hepatik metabolizmanın bozulması ile oluşan yetersizliklerde ve
hipoparatiroidizm’de kullanılır.
KONTRENDİKASYONLARI :
Hiperkalsemide (hiperparatiroidizm, vitamin D doz aşımı, dekalsifikiye
tümörler (şiddetli renal yetmezlik, kemik metastasları gibi durumlarda
oluşan), hiperkalsiüri ve renal kalkulide kontrendikedir.
Kardiyak glikozid kullananlarda, renal ve kardiyak rahatsızlığı olanlarda, sarkoidoisisli hastalarda dikkatli kullanılmalıdır.
Yüksek dozda üç aydan fazla FOSFOKALSİYUM GRANÜLE kullanılırsa
hipervitaminöz söz konusudur. D vitamini toksisitesi belirtileri
görüldüğünde, ileri koroner hastalığı veya yüksek tansiyonu olanlarda,
özellikle ileri arteryosklerozlu yaşlılarda ve hamileliğin birinci
trimesterinde kullanılmamalıdır.
UYARILAR VE ÖNLEMLER :
Yüksek dozda D vitamini verilmesi halinde kemiklerde aşırı kalsiyum
mobilizasyonuna bağlı olarak hiperkalsemi meydana gelir. Hiperkalsemiye
bağlı olarak halsizlik, yorgunluk, kusma ve konstipasyon oluşur. Uzun
süren hiperkalsemilerde yumuşak dokularda kalsiyum çöker.
YAN ETKİLER/ADVERS ETKİLER :
Konstipasyon, diyare gibi GI bozuklukları, baş ağrısı, uyuşukluk,
halsizlik, bulantı, kaslarda ve kemiklerde ağrı, iştahsızlık,
hipertansiyon bazen de kardiyak aritmi görülebilir. Bu durumda
hiperkalsemi toksisitesi söz konusu olacağından ilaç derhal
kesilmelidir.
İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ :
Kalsiyum ile kardiak glikozidler birlikte alındığında inotropik ve
toksit etkiler ortaya çıkabilir. Birlikte kullanılmaları tavsiye
edilmez. Kalsiyumun, tetrasiklin antibiyotiklerle alınması sakıncalıdır.
KULLANIM ŞEKLİ VE DOZU :
Doktor tarafından başka şekilde tavsiye edilmediği takdirde;
0-1 yaş süt çocuklarında : günde ½ - 1 ölçek
1-10 yaş çocuklarda : günde 1 ölçek
çocuklarda ağırlık arttıkça miktar 2 ölçeğe çıkartılabilir.
Yetişkinlerde : günde ½ - 1 ölçek
Hamilelik ve süt verme döneminde : günde 1 - 2 ölçek
Teşekkül etmiş olan raşitizm ve osteomalaside ; günde 10 ölçek (sabah 5 - akşam 5 ölçek) 1 ay süreyle verilmelidir.
Fosfokalsiyum granüle, genellikle tok karnına herhangi bir sıvı ile çözündürülerek verilir.
