Böbrek taşları primer olarak böbrekte gelişir. Ana toplama havuzunda, küçük toplama havuzunda, idrar kanalında ve mesanede olabilir. Enfeksiyon taşı, kalsiyum taşı, sistin taşı, ürik asit taşı, oksalat taşı gibi tipleri vardır.

Başlıca neden genetik mirastır. Ailesinde taş hastalığı olanlar risk altındadır. Bunun dışında sıcak iklimlerde yaşayanlar, ırksal nedenler, sıcak karşısında çalışmak zorunda olan meslek grupları, az su içme alışkanlığı, beslenme alışkanlıkları, anatomik bozukluklar taş oluşumu için zemin hazırlar.

Böbrek taşı, böbrek toplayıcı sistem içerisinde gelişen bir milimetreden 8-10 cm’ye kadar boyutlara ulaşan bildiğimiz taşlara çok benzeyen bir hastalıktır. Böbrek taşı ilk ouştuğunda toz şeker gibi düşünebilirsiniz. Zaman içerisinde çekirdek kabul edilen bu kristalin etrafında yeni birikimler ve halkalar oluşarak büyür ve dev boyutlara ulaşabilir. Yapısında en çok kalsiyum, oksalat, fosfat vardır.

• bulantı,
• kusma,
• idrarda yanma,
• zor idrar yapma,
• çok sıkışıp az idrar yapma

gibi belirtiler verebilir.

En sık yapılan endoskopik işlem sistoskopidir. Lokal anestezi ile yapılacaksa herhangi bir hazırlık gerekmez. Aç ve tok fark etmez. Perine temizliği yeterlidir.
Diğer metodlarda klasik anestezi hazırlığı, detaylı tıbbi değerlendirme, gereken olgularda ilgili baranşlarla konsültasyonlar gerekebilir.

Ürolojide üretroskopi, sistoskopi, üreteroskopi, nefroskopi, laparoskopi gibi birçok endoskopik yöntem kullanılır. Öyle ki günümüzde neredeyse tüm ürolojik ameliyatlar kesi olmadan endoskopik yapılır hale gelmiştir. Trend bu yöndedir. Yakın gelecekte açık ameliyat sayısı iyice düşecektir.

% 60 oranında ne yaparsanız yapın önleyemezsiniz ( genetik miras ). % 40 oranında önlemek sizin elinizde. Hareketli bir yaşantı, günde en az 2.5 litre sıvı tüketimi, kalsiyumdan fakir diyet, aşırı çiğ yapraklı yeşil sebzeleri az tüketmek, meyve sularını az tüketmek, kuruyemiş, sakatat gibi gıdalardan uzak olmak taş oluşumunu önlemede yardımcı olabilir.

7 mm’den büyük taşların kendiliğinden düşürülmesi zordur. 10 mm’den büyük olanlar nadiren düşer. Ağrının olmaması taşın düştüğü anlamına gelmez. Düşebilecek boyuttaki küçük taşların kolay düşmesini sağlayan en önemli üç faktör hareket, sıvı alımı ve sıcak uygulamalardır. Bazı medikal tedaviler destekleyici olarak verilebilir.

ESWL dediğimiz laserle taş kırma tedavisi ayaktan yapılan bir işlemdir. Yatma ve anestezi gerekmez. Çocuklarda anestezi gerekebilir. En sık böbrek ve üreter üst bölüm taşlarında uygulanır. 2 cm’ den küçük böbrek taşları ve her türlü üst kanal taşları bazen alt kanal taşları bu yöntemle tedavi edilebilir. Yerli ve yabancı  taş kırma aletleri mevcuttur.

Kapalı taş ameliyatı, hastayı açmadan fizyolojik deliklerden yada böbrek  bölgesinde deride yapılan 1 cm’lik kesilerden girilerek yapılan ameliyatlardır. Açık taş cerrahisi ve laparoskopik taş cerrahisi diğer metodlardır. Ancak günümüzde daha seyrek başvurulan yöntemlerdir.

Böbrek taşı ameliyatları günümüzde daha çeşitlenmeiş, açık ameliyattan endoskopik ameliyatlara kaymıştır. Açık cerrahi, ciltten 1 cm’lik delikten girerek yapılan perkutan taş cerrahisi , ya da idrar kanalından fleksible üreteroskopla  girilerek yapılan endoskopik retrograt taş cerrahisi çeşitleri vardır.

İdrarın dışa açıldığı delikten özel aletlerle girerek taşa ulaşılır. Taş görüldüğü yerde tıbbi kompresör veya laserle kırılır milimetrik boyutlara ayrılır ve dışarı alınır. Bu işlemler anestezi altında gerçekleştirilir.