Bilinçsiz bir şekilde uygulanan tedavinin zararları Bilinçsiz bir şekilde uygulanan tedavi sonucu, hastalar tedavi olayım derken daha kötü olabilirler mi? Hastalar bazen kaplıcaların vücut üzerinde olan etkilerinden olumsuz olarak etkilenebilirler. Bu durum hastalıklarının alevlenmesine ya da diğer organ ve sistemlerinde yan etkiler oluşmasına neden olabilir. Bu durumda hastaların sağlıkları bozulabilir ya da hastalıkları daha kötüleşebilir.
Ülkemiz insanının kültüründe geleneksel olarak kaplıcalar önemli bir yere sahiptir. Geçmiş dönemlerde aileler bir dönem kalmak için kaplıca bölgelerine giderler ve yatılı olarak oralarda şifalı sıcak sulardan yararlanırlardı. Günümüzde ise hızlı iş yaşamı temposu, ekonomik sorunlar, öğrencilerin yoğun eğitim dönemleri ve velilerin programlarını buna göre ayarlamak zorunda kalmaları gibi nedenlerle kaplıca ziyaretleri tatil günleri ya da hafta sonları gibi kısa süre ile yapılmaktadır. Kaplıca tesislerinde yılda 5 milyonun üzerinde geceleme yapıldığı tahmin edilmektedir. Ancak bunların çok büyük çoğunluğu 1-2 günlük gecelemelerdir. Bu süre ise kaplıca tedavisi için yeterli olmamaktadır. Diğer taraftan hastanın ve hastalığın özelliğine göre kaplıca suyunun içeriği, uygulama ısısı, süre ve sıklık, hangi bölgeye ya da bölgelere uygulanacağı ve beraberinde önerilen ek uygulamaları içeren bir kaplıca reçetesinin de olması gerekmektedir. Sağlık Bakanlığı’ndan ruhsatı olan kaplıca tesislerinde sorumlu uzman doktor bulunmaktadır. Kişiler talep ettikleri takdirde bu konularda bilgi ve tıbbi yardım alabilirler.
Kaplıca tedavisi nasıl yapılmalıdır? Kaplıca tedavileri doğal kaynağın bulunduğu yerde, belirli bir süre boyunca ve belirli sıklıkta yapılmalıdır. Bu tür uygulamaya kür tedavisi de denilir. Önerilen süre ortalama 3 haftadır. Kaplıca tedavisi açık ılıcalar, doğal kaynaklar, küvet, sıra banyosu ya da havuzlarda uygulanır. Avrupa tedavi geleneğinde banyo alma süresi 15-20 dakika olarak önerilirken ülkemizde hastalar tarafından daha uzun süre kullanım tercih edilmektedir. Senede bir-iki defa, iki-üç haftalık kür tedavileri şeklinde kaplıcadan yararlanılabilir.
Kaplıca tedavisi ne demektir? Belirli bir ısının üzerinde olan ve içinde belirli miktarların üzerinde mineral, gaz ya da radyoaktivite içeren doğal kaynak sularına kaplıca suyu denilir. Bu sıcak suların tedavi amacıyla kullanılmasına ise “Kaplıca Tedavisi” denilir. Kaplıca tedavilerinde sıcak su banyoları dışında sauna, jet duş, masaj, buhar banyosu, çamur tedavisi, güneşlenme ve iklim tedavileri birlikte uygulanan tedavilerdir.
Kaplıca tedavisinden olumlu sonuç alınması için yapılması gerekenler nelerdir? Bir önce belirtilen konulardan dolayı eğer kişilerin sağlık sorunları var ya da bundan endişe duyuyorlar ise doktora danışmalarında yarar vardır. Öte yandan kaplıca uygulaması bir tedavi yöntemi olarak kabul gördüğünden dolayı kişilerin kontrolsüz bir şekilde bundan yararlanmaları doğru değildir. O nedenle Avrupa Standartlarında, kişilerin özel mekanlarında ya da otel odalarında ki banyolarda kaplıca suyunun bulundurulması uygun görülmemektedir. Tedavi amacıyla yapılacak uygulamaların doktor kontrolünde ve yeterli sürede yapılması gerekmektedir.
Hangi rahatsızlıklarda doktor kontrolünde kaplıca tedavisi uygulanmalıdır? İltihaplı romatizmal hastalıklarda sıcak tedavisi hastalığın şiddetini artırabilir. Yaralanma ve incinmelerin ilk dönemlerinde kaplıcaya girilirse ödem ve ağrı artar, iyileşme süresi uzayabilir. Varis ve hemoroid gibi damarsal genişlemeler varsa bunların şiddeti artar. Tansiyonu düzenli olmayan kişilerde ısı nedeniyle ani tansiyon değişiklikleri görülebilir. Kalp ve solunum sistemi hastalıklarında bu organlarda ek yüklenmelere yol açabilir. Multipl Skleroz ve epilepsi hastalarında fiziksel zorlanma ile ataklara yol açabilir. Beyin damar hastalığı ve kötü huylu tümör olanlarda da dikkatli olunmalıdır. Aktif enfeksiyon geçirenler ile bulaşıcı özellikte müzmin hastalıkları bulunanlarda da kaplıca tedavisi uygulanmaz. Son olarak da hanımlarda mens döneminde kaplıca önerilmediğini belirtmekte yarar var.
Ülkemizde kaplıca tedavisinin durumu Sağlık Bakanlığı tarafından denetlenen kaplıca tesisleri kaplıca ruhsatı almaktadır. Esasen kaplıca yönetmeliği çok detaylı bir şekilde hazırlanmış olup kurallara uyulduğu takdirde gerekli sağlık ve güvenlik standartları sağlanmış olur. Ne yazıkki bu konuda bazen denetimler yetersiz kalabilmektedir. Bu nedenle en iyi denetmen gene kendimiz olmalıyız. Kaplıcalarda temizlik kavramı sadece yerlerin silinmesi ya da havuza girerken zorunlu olarak alınan duş ya da ayalarımızın dezenfeksiyonundan ibaret değildir. Sıcak sular bakteri çoğalması için uygun ortamlardır ve çok kişinin yararlandığı havuzlar da bulaşıcılık için risk taşır. Bu nedenle havuzların bakteriyoloji analizlerinin düzenli yapılması (yoğun zamanlarda saatlik denetlemeler), havuz suyunun günlük tazelenmesi ve belirli aralıklarla tamamen değiştirilmesi, havuzlardaki fiziksel kirlenmenin filtrasyonu ve kimyasal kirlenmenin önlenmesi içinde otomatik klorlama sistemlerinin varlığı önemlidir. Her şeye rağmen ortak havuz yararlanıcılarının, bilhassa çocukların, göz, kulak ve ağız gibi vücut boşluklarını su içine daldırmaması ve su yutmamaları önemlidir. Güvenlik açısından da herhangi bir afet durumunda binanın durumu, sağlık sorununda ilk yardım olanakları, ters etki olursa danışılacak doktorun olması ve havuzun aydınlık, havalandırma, rutubet ve küften uzak olması, kaygan zeminlerin düzenlenmesi ve özürlüler için kolaylıkların bulunması da önem taşımaktadır. Bu özellikler konaklama tesisinin yıldızlama sisteminden farklılık taşımaktadır. Genellikle iyi tesislerde personel ve alt yapı olanakları daha iyi olmakla birlikte sağlık tesisi ayrı olarak değerlendirilmelidir. Bu konuda ülkemizde önemli eksikliklerin bulunduğunu bir özeleştiri olarak kabul etmek gerekir.
