Genel Bilgiler

Giriþ

ÜLSERATÝF KOLÝT

Ülseratif kolit, kalýnbarsaklarýn iç yüzeyini tutan inflamasyon geliþmesi sonrasý hastalardakarýn aðrýsý,ishalvekanlý ishallegiden bir hastalýktýr.

Ülseratif kolitle sýkça ortak anýlan bir hastalýk daha vardýr. Kron hastalýðý. Ýkisi genellikle inflamatuar barsak hastalýðý olarak da ortak ad altýnda bahsedilebilmektedir.

Kadýn ve erkeklerde yaklaþýk eþittir. Genellikle 30-40 yaþ hastalýðý olmakla beraber erken ve geç yaþlardada görülebilir.

Ülseratif kolit sadece kalýn barsaðý tutar. Barsaðýn sona yakýn kýsmý (rektum)dan baþlar ve baþlangýcýna doðru ilerler.

Barsaðýn bölümleri

Ülseratif kolitin sebebi nedir?[Baþa Dön]

Bugün için sebep net olarak bilinmemektedir. Herhangi bir enfeksiyon ajaný net olarak tesbit edilememiþtir. Ülseratif kolitde kron hastalýðýda bulaþýcý deðildir.

Hastalýðýn oluþumunda immün sistem (vücudumuzun savunma sistemi) normal daha abartýlý ve süreðen (kronik) bir þekilde aktifleþmesi sonucu oluþur. Açýk bi deyiþle savunma sistemimiz kendi barsak dokumuza sanki o yabancý bir doku imiþ zannederek saldýrýr. Savunma sistemindeki bu kontrol eksikliði daha çok bu hastalarda genetiktir. Bu hastalarýn yakýnlarýnda inflamatuar barsak hastalýðý daha sýk görülür.

Ülseratif kolit komlikasyonlarý genel olarak hastalarýn %10 unda görülür.

Toksik megakolon;Akut yangýnýn þiddetli olduðu dönemlerde geliþebilir. Ýnflamasyonun þiddeti ile barsak geniþler ve duvar incelir. Hastada ateþ, aþýrý bitkinlik, anemi, þok tablosu olabilir. Damar içi ilaçlarla çabucak düzelme olmazsa gecikemeden cerrahi yapýlmalýdýr.

Kanser:ülseratif kolit hastalarýnda sol barsak kýsmý tutuldu ise 10-15 yýldan sonra, tüm barsak tutuldu ise 8 yýldan sonra kanser riski 10-20 kat artar. O yüzden bu sürelerden sonra barsaklar yýllýk olarak kolonoskopla incelenmeli kanser öncesi deðiþiklikler tespit edilirse beklemeden ameliyat edilmelidir.

Artrit: (Eklem iltihabý), ülseratif kolit ve kron hastalýðýnda görülebilir. Bel aðrýsý, sakroiliak eklem tutulumunda geliþecektir.

Eritema nodosum:daha çok bacak ön yüzde aðrýlý küçük kýzarýk þiþlikler olabilir.

Üveit, episclerit:aðrýlý ve kýzarýk göz lezyonlarý olabilir. Görmede kalýcý hasarlar yapabilir.

Primer sclerozan kolanjit:ülseratif kolit hastalarýda safra yollarýnda büzüþme ve daralmalarla gidebilen safra akýþýný bozarak ileri dönemde karaciðere zara veren karaciðer nakline kadar giden sorunlar oluþturabilen bir durumdur.

Ülseratif kolit hastalarýnda ne þikayetler vardýr?

Hastalardaki þikayet ve belirtiler hastalýðýn kalýn barsakta ne kadar yer tuttuðuna ve yangýnýn (inflamasyonun) derecesine baðlýdýr.

Proktit: sadece rektum tutulur. Rektal kanama, tuvalete sýkýþma, tenesmus (barsak harekteleri olmadan o bölgede aðrý), kanlý ishal olabilir.

Sol kolit:daha baþtaraflarýda tutmasý ile tutulan mesafe artar. Þikayetler daha þiddetli olabilir. Zayýflama ve kansýzlýk geliþebilir. Kanlý ishal sýklýðý, urgency (ani tuvalet için sýkýþmalar) ve karýn aðrýsý daha sýk olur.

Pankolit:tüm barsaðýn tutulumu söz konusu. Tedavisi daha zor. Þikayetler aktif döndemde daha fazladýr. Yukarýdaki þikayetlere Ateþ, gece terlemesi eklenebilir.

Fulminan (ölümcül) ulceratif kolit:çok nadir hastada yangý çok þiddetli olur. Barsak ileri derecede geniþler duvarý incelir. Hasta ileri derecede bitkin, toksik görünümde hatta þoktadýr. Hastaneye yatýrýlýp kuvvetli damariçi ilaçlarla müdahele edilmelidir. Cevap yetersiz kalýrsa barsak delinmesini önlemek için cerrahi operasyonla barsaðýn alýnmasý gerekebilecektir.

Ülseratif kolit tanýsý öncelikle karýn aðrýsý, kanlý ishal olan kiþilerde düþünülmelidir.

Gaitadabazý bakteriler için ve amip (parazit) içinincelemeyapýlmalýdýr. Zira shigella gibi bazý bakteriler ve entaemoba histolitika gibi parazitler ülseratif kolite benzer tablooluþturabilir.

Anemi,beyaz küre yüksekliðivesedimantasyonyüksekliði görülebilir. Anemi (Hemoglobindüþüklüðü-kansýzlýk) kanamadan dolayý olur. Beyaz küre ve sedimantayon yüksekliði yangý (iltihap-inflamasyon) olayýnýn þiddetini yansýtýr.

Esas taný barsak yüzeyininkolonoskopidediðimiz önden görüþlü hortum þeklinde cihazla incelenmesi ve küçük doku parçaçýklarý alýndýktan sonra patolojik olarak (mikroskop altýnda incelenmesi) ile konur. Kolonoskop ile ayný zamanda tutulum olan bölgenin uzunluðu da anlaþýlacaktýr.

Bariumlu barsak grafisi, barsaklara maktadan ilaçlý sývý (baryum) verilerek çekilen barsak filmleridir. Tutulum bölgesini ve ülserleri gösterebilir. Ancak mikroskopik taný için parça alma iþlemi bunda olamadýðýndan daha az deðerlidir.

Ülseratif kolitin tedavisi nasýl yapýlýr?

Tedavide ilaçlar ve cerrahi söz konusudur. Ancak cerrahi, genellikle þiddetli yangýnýn (inflamasyon) kontrol altýna alýnamadýðý, barsak yýrtýlmasý riski olan hastalarda veya kanser riski olduðunda yapýlýr. Zira operasyonda kolon alýndýðýndan karýn duvarýna bir dýþký deliði (kolostomi)  yapýlmak zorunda kalýnabiliyor. Buda hayat kalitesini düþüreceðinden son çare olarak önerilmektedir.

Ülseratif kolit ilaçlarla tamamen iyileþmez. Ancak tama yakýn baskýlanýr. Hastalýk kendisi zaman içinde alevlenmelerle (relaps) ve yatýþmalarla (remisyon) gider. Alevli dönemlerde kanlý ishal , karýn aðrýsý olurken yatýþýk dönemlerde hastalar þikayetsiz olurlar.

Ýlaç tedavisinde amaç:

• Hastalýðý yatýþtýrmak (remisyonu saðlamak)
• Ýyilik     halini sürdürmek-idame
• Ýlaçlarýn yan etkilerini kontrol altýnda tutmak
• Hayat     kalitesini artýrmaktýr.

Kullanýlan ilaçlar iki gruptur:

1)anti-inflamatuar ilaçlar

a)5-ASA preparatlarý

b)Steroidler- lavman veya aðýzdan

2)Ýmmundüzenleyiciler (immun modülator ilaçlar)

a)Azothiopurin

b)6- mercaptopurin

c)Siklosporin

d)Metotroksat

Bu ilaçlar ülseratif kolitin temelinde olan aþýrý abartýlý ve uygunsuz savunma reaksiyonunu baskýlayarak etkili olurlar.