x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Çocuk Felci
Çocuk felci, poliomiyelit (poliomyelitis) veya polio isimleri ile bilinen hastalýk; poliovirus adý verilen bir virüs tarafýndan meydana getirilir ve sinirler ve kaslar da dahil olmak üzere tüm vücudu etkileyebilir. Þiddetli hastalýk durumunda sürekli felç veya ölüm meydana gelebilir. Polio bulaþýcý bir hastalýktýr. Hastalýk etkeni virüsün bulaþmasý hastalýklý kiþiye doðrudan temasla, hastanýn aðýz ve burnundan çýkan sývýlarla veya hastalýklý kiþinin virüs içeren atýklarý ile temasla olabilir. Virüs aðýz veya burun yolu ile saðlam kiþinin vücuduna girer, boðazda veya sindirim sisteminde yerleþerek çoðalýr ve kan ve lenf damarlarý aracýlýðý ile vücuda yayýlýr. Hastalýðýn kuluçka süresi ortalama 7-14 gündür (5-35 gün arasý).
Riskli durumlar
polio aþýsýnýn yapýlmamasý
polio salgýný olan bölgeye yolculuk yapmak
hamilelik
çok yaþlý veya bebek olmak
aðýz, burun veya boðazda yaralanma meydana gelmesi (diþ tedavisi, bademciklerin alýnmasý)
virüsü aldýktan sonra baðýþýklýk sistemini bozacak anormal bir stres meydana gelmesi (duygusal veya fiziksel)
Çocuk felci dünya çapýnda görülen bir hastalýktýr. Ancak aþýlamaya yeterli özen gösteren ülkelerde nadiren görülebilir. Yaz ve sonbahar aylarýnda daha sýktýr. Kýzlarda daha sýk görülmekle birlikte felçler erkek çocuklarda daha sýk gözlenir. Salgýnlar aþýlamanýn yapýlmadýðý bölgelerde görülür.
Korunma
Belirtiler
Polio virüsü alýndýktan sonra geliþebilecek hastalýklar 3 temel grupta incelenebilir: polio belirtileri oluþmayan hastalýk, felce sebep olmayan hastalýk ve felç geliþen hastalýk. Hastalarýn %95′inde polio belirtileri geliþmeyen hastalýk meydana gelir ve fark edilmeden atlatýlýr. Diðer iki grupta merkezi sinir sistemi etkilenir. Polio belirtileri geliþmeyen hastalýk atlatýldýktan sonra diðer grup hastalýklar ortaya çýkabilir.
1- Polio belirtileri oluþmayan hastalýk (abortif polio) Aþaðýdaki belirti olabilir veya belirtiler 72 saat ve altýnda ortadan kaybolabilir.
hafif ateþ
baþ aðrýsý
genel bir rahatsýzlýk hissi
boðazda yanma -
zda kýzarýklýk
kusma
2- Felce sebep olmayan polio (nonparalitik) Aþaðýdaki þikayetler 1-2 hafta sürebilir
orta dereceli ateþ
baþ aðrýsý
boyun sertliði (ense sertliði)
ense aðrýsý (boyun aðrýsý)
kusma
ishal
aþýrý yorgunluk, halsizlik
huzursuzluk
sýrt, kol, bacak, boyun ve karýnda aðrý ve sertleþme
herhangi bir bölgede kas spazmlarý ve hassasiyet
ciltte kýzarýklýklar
3- Felç geliþen polio (paralitik)
diðer belirtilerden 5-7 gün önce ateþ görülür
baþ aðrýsý
sýrt ve ense sertliði
kas zayýflýðý (simetrik deðildir) geliþir ve felce doðru ilerler
felç, omuriliðin tutulduðu yere göre deðiþiklik gösterir.
bazý bölgelerde dokunma hissinde deðiþiklik
dokunmakla bazý yerler aðrýr/acýr
idrar yapma zorluðu
kabýzlýk
karýnda þiþlik hissi
yutma zorluðu
kas aðrýlarý
özellikle sýrt ve boyunda kas spazmlarý ve kasýlmalarý
ðýzdan salya (sývý) gelmesi
solunum güçlüðü
duyusal kontrol güçleþir
Babinski refleksi pozitif hale geçer
Testler
Muayene ile beyin zarlarýnýn etkilendiðine dair bulgular saptanabilir. Boðaz çalkantý sularýnda, gaitada ve beyin omurilik sývýsýnda (BOS) yapýlacak analizlerle virüsün varlýðý saptanabilir. Beyin omurilik sývýsý (BOS) analizi normal olabilir veya basýncýnda, protein ve beyaz küre miktarýnda hafif artýþ saptanabilir.
Tedavisi
Enfeksiyon geçirilirken, tedavinin amacý þikayetleri kontrol altýnda tutabilmektir. Þiddetli hastalarda özel uygulamalar gerekebilir (solunum desteði gibi). Þikayetlere ve þikayetlerin þiddetine göre tedavi yöntemi deðiþir, ancak amaç þikayetlerin giderilmesidir. Aktivite sadece kas zayýflýðý döneminde ve geçici olarak kýsýtlanýr. Kas aðrýlarý için ýsý uygulanabilir. Kaslarýn güçlendirilmesi amacý ile destek uygulamalarý ve tedaviler denenebilir.
Sonuç
Beyin ve omuriliðin tutulmadýðý durumlarda hastalýðýn tamamen düzelme ihtimali %90′ýn üzerindedir. Beyin veya omuriliðin tutulmasý acil bir durumdur ve felç veya ölümle sonuçlanabilir. Ölümler genelde solunum güçlüðünden meydana gelir. Felç, ölümden daha sýk olarak gözlenir.
Polio sonucunda; akciðer ödemi, þok, felç, aspirasyon pnömonisi, hipertansiyon, idrar yolu enfeksiyonlarý, böbrek taþlarý, paralitik ileus (barsak hareketlerinin ortadan kalkmasý), kalp kasý iltihabý (miyokardit) geliþebilir
Çocuk felci, poliomiyelit (poliomyelitis) veya polio isimleri ile bilinen hastalýk; poliovirus adý verilen bir virüs tarafýndan meydana getirilir ve sinirler ve kaslar da dahil olmak üzere tüm vücudu etkileyebilir. Þiddetli hastalýk durumunda sürekli felç veya ölüm meydana gelebilir. Polio bulaþýcý bir hastalýktýr. Hastalýk etkeni virüsün bulaþmasý hastalýklý kiþiye doðrudan temasla, hastanýn aðýz ve burnundan çýkan sývýlarla veya hastalýklý kiþinin virüs içeren atýklarý ile temasla olabilir. Virüs aðýz veya burun yolu ile saðlam kiþinin vücuduna girer, boðazda veya sindirim sisteminde yerleþerek çoðalýr ve kan ve lenf damarlarý aracýlýðý ile vücuda yayýlýr. Hastalýðýn kuluçka süresi ortalama 7-14 gündür (5-35 gün arasý).
Riskli durumlar
polio aþýsýnýn yapýlmamasý
polio salgýný olan bölgeye yolculuk yapmak
hamilelik
çok yaþlý veya bebek olmak
aðýz, burun veya boðazda yaralanma meydana gelmesi (diþ tedavisi, bademciklerin alýnmasý)
virüsü aldýktan sonra baðýþýklýk sistemini bozacak anormal bir stres meydana gelmesi (duygusal veya fiziksel)
Çocuk felci dünya çapýnda görülen bir hastalýktýr. Ancak aþýlamaya yeterli özen gösteren ülkelerde nadiren görülebilir. Yaz ve sonbahar aylarýnda daha sýktýr. Kýzlarda daha sýk görülmekle birlikte felçler erkek çocuklarda daha sýk gözlenir. Salgýnlar aþýlamanýn yapýlmadýðý bölgelerde görülür.
Korunma
Belirtiler
Polio virüsü alýndýktan sonra geliþebilecek hastalýklar 3 temel grupta incelenebilir: polio belirtileri oluþmayan hastalýk, felce sebep olmayan hastalýk ve felç geliþen hastalýk. Hastalarýn %95′inde polio belirtileri geliþmeyen hastalýk meydana gelir ve fark edilmeden atlatýlýr. Diðer iki grupta merkezi sinir sistemi etkilenir. Polio belirtileri geliþmeyen hastalýk atlatýldýktan sonra diðer grup hastalýklar ortaya çýkabilir.
1- Polio belirtileri oluþmayan hastalýk (abortif polio) Aþaðýdaki belirti olabilir veya belirtiler 72 saat ve altýnda ortadan kaybolabilir.
hafif ateþ
baþ aðrýsý
genel bir rahatsýzlýk hissi
boðazda yanma -
zda kýzarýklýk
kusma
2- Felce sebep olmayan polio (nonparalitik) Aþaðýdaki þikayetler 1-2 hafta sürebilir
orta dereceli ateþ
baþ aðrýsý
boyun sertliði (ense sertliði)
ense aðrýsý (boyun aðrýsý)
kusma
ishal
aþýrý yorgunluk, halsizlik
huzursuzluk
sýrt, kol, bacak, boyun ve karýnda aðrý ve sertleþme
herhangi bir bölgede kas spazmlarý ve hassasiyet
ciltte kýzarýklýklar
3- Felç geliþen polio (paralitik)
diðer belirtilerden 5-7 gün önce ateþ görülür
baþ aðrýsý
sýrt ve ense sertliði
kas zayýflýðý (simetrik deðildir) geliþir ve felce doðru ilerler
felç, omuriliðin tutulduðu yere göre deðiþiklik gösterir.
bazý bölgelerde dokunma hissinde deðiþiklik
dokunmakla bazý yerler aðrýr/acýr
idrar yapma zorluðu
kabýzlýk
karýnda þiþlik hissi
yutma zorluðu
kas aðrýlarý
özellikle sýrt ve boyunda kas spazmlarý ve kasýlmalarý
ðýzdan salya (sývý) gelmesi
solunum güçlüðü
duyusal kontrol güçleþir
Babinski refleksi pozitif hale geçer
Testler
Muayene ile beyin zarlarýnýn etkilendiðine dair bulgular saptanabilir. Boðaz çalkantý sularýnda, gaitada ve beyin omurilik sývýsýnda (BOS) yapýlacak analizlerle virüsün varlýðý saptanabilir. Beyin omurilik sývýsý (BOS) analizi normal olabilir veya basýncýnda, protein ve beyaz küre miktarýnda hafif artýþ saptanabilir.
Tedavisi
Enfeksiyon geçirilirken, tedavinin amacý þikayetleri kontrol altýnda tutabilmektir. Þiddetli hastalarda özel uygulamalar gerekebilir (solunum desteði gibi). Þikayetlere ve þikayetlerin þiddetine göre tedavi yöntemi deðiþir, ancak amaç þikayetlerin giderilmesidir. Aktivite sadece kas zayýflýðý döneminde ve geçici olarak kýsýtlanýr. Kas aðrýlarý için ýsý uygulanabilir. Kaslarýn güçlendirilmesi amacý ile destek uygulamalarý ve tedaviler denenebilir.
Sonuç
Beyin ve omuriliðin tutulmadýðý durumlarda hastalýðýn tamamen düzelme ihtimali %90′ýn üzerindedir. Beyin veya omuriliðin tutulmasý acil bir durumdur ve felç veya ölümle sonuçlanabilir. Ölümler genelde solunum güçlüðünden meydana gelir. Felç, ölümden daha sýk olarak gözlenir.
Polio sonucunda; akciðer ödemi, þok, felç, aspirasyon pnömonisi, hipertansiyon, idrar yolu enfeksiyonlarý, böbrek taþlarý, paralitik ileus (barsak hareketlerinin ortadan kalkmasý), kalp kasý iltihabý (miyokardit) geliþebilir