Ýnce barsaklarýn tromboz, emboli, crohn hastalýðý, herniler, radyoterapi gibi deðiþik nedenlerle nekroza uðramasý sonucunda büyük bir kýsmýnýn alýnmasý ve geride saðlam kalan ince barsak segmentinin çok kýsalmasý durumunda oluþan klinik tabloya denir.

Sendrom için özellikle bir baðýrsak uzunluðundan bahsedilemez. Pilor kanalý ve ileoçekal valf yerinde kalmak þartýyla 75 santimetre uzunluðundaki ince barsak segmenti tolere edilebilir ve adaptasyon geliþtirebilir. Kolon devamlýlýðý olmayan vakalarda paranteral nütrisyondan kurtulmak için 150 santimetre ince barsak olmalýdýr. Crohn Hastalýðý hastalýðý gibi kronik bir hastalýðý zemininde ise daha uzun ince barsak segmentine ihtiyaç duyulacaktýr. Bu hastalarda kýsa barsak sendromunun þiddeti deðiþiyor olabileceði gibi altta yatan hastalýk durumu etkileyecektir.

Kalan barsak segmentinde morfolojik ve fizyolojik deðiþik dar olur biliyoruz hipertrofi ve terfiler zihin yüzeyi arttýrma çabasýna girer. Yüzeyin artmasýyla hastanýn ek sývý ihtiyacý azalacaktýr. Ancak besleyici maddelerin temizlemeyle ilgili geliþme biraz daha gecikecektir.

Cerrahi sonrasý bütün kýsa barsak sendromu hastalarý total paranteral nütrisyon (TPN) ihtiyacý duyacaktýr. Bununla birlikte ufak miktarlarda da olsa enteral besleme septik komplikasyonlarýn geliþmesi ve adaptasyonun hýzlanmasý için oldukça önemlidir. TPN için baþlangýçta perkütan subklavian yol tercih edilebilir. Baþlangýçta kalýcý jugular yollar bölgenin temizliðinde ve pansumanýnda sorun olacaðý için tercih edilmeyebilir. 

Baþlangýçta TPN bazan ihtiyaçlarý orta dereceli bir strese göre karþýlamasý uygundur. TPN solüsyonu 1,5 mg/kg/gün dozunda protein  ve 30 kcal/kg/gün kalori içermelidir. Baþlangýçta hastalarýn birçoðu hiperglisemik olacaðýndan dolayý dekstroz oraný %15 te tutulabilir. Toplam kalorinin %25i yaðlardan oluþmalýdýr. Ayrýca insan infüzyonu gerekecektir.

Hastalar ostomi aðzýndan oldukça fazla sývý ve elektrolit kaybýna uðrayacaðýndan dolayý bunlarýn yakýndan izlenmesi ve replasmanýn buna göre yapýlmasý gerekecektir.

Enteral beslenme 10 ml/saat hýzýnda baþlanýr. Ve daha sonra 5-10 ml/saat/gün dozunda artýþlar yapýlabilir. Bu esnada ostomi çýkýþý  ve metabolik asidoz takip edilmelidir. Rezeksiyon esnasýnda hastalara gastrostomi yerleþtirilmesi tercih edilebilir. Gastrit yoldan verecek beslemede amino asit solüsyonlarý yerine tam proteinler kullanýlarak intestinal sistem uyarýlmalýdýr.

Ýntestinal motilite yavaþlatan ajanlar birçok hastada kýsmi fayda saðlayacaktýr. tincture of opium, loperamide ve phenoxilat kullanýlabilir. Noktüri raket ayný þekilde intestinal hareketleri yavaþlatmak için kullanýlabilir. Ancak bununla birlikte hiperglisemi, diðer tropik hormonlarýn salgýlanmasýnýn engellenmesi gibi dezavantajlarý vardýr. Dolayýsýyla ilk planda tercih edilmez. Ancak sývý dengesini saðlamakta zorlanýldýðýnda baþlangýçta mecburi olarak kullanýldýðý durumlarda söz konusudur. Baþlangýçta kýsa etkili analoglar kullanýlýrken ileri ki dönemlerde uzun etkili ayda bir vurulan iðneler þeklinde olabilir.

Kolonun varlýðý sývý ve elektrolit emilimini artýracaktýr, çözünebilir lif katkýlarý kýsa zincirli yað asitleri yapýmýný artýracak, ayrýca ek kalori saðlayacaktýr. Bu dönemde diyetler %30 protein, %40 kompleks karbonhidratlar ve geri kalaný yað olacak þekilde verilebilir. Ýleum segmentinden aþýrý miktarda rezeksiyona uðrayan vakalarda,  yað ihtiyacý kýsa zincirli trigliserit (MCT) kullanýmý ile saðlanmalýdýr. Oral hidratasyon sývýlarý (ORS) elektrolit dengesi açýsýndan daha avantajlýdýr. Volümün dengesini saðlamak açýsýndan teþvik edilmelidir.

Esansiyel aminoasit olan glutaminin  enterosit saðlýðý açýsýndan ve barsak immün sisteminin korunmasý açýsýndan önemlidir. Bu nedenle TPN içerisinde bulunmayan bu maddenin intravenöz olarak veya oral olarak beslenmeye eklenmesi gerekmektedir. Oral olarak eklendiði taktirde 0,5 gr/kg/ gün dozunda verilmelidir. Bu tedaviye parenteral büyüme hormonu eklenmesi yapýlarak ayrýca adaptasyona katký saðlanabilir.

Ýnce barsak rezeksiyonu geçiren hastalardan  gastrin hiper sekresyonu görülmeye baþlanýr. Bu durumda gastrik sekresyonun azaltýlmasý açýsýndan H2 reseptör blokerleri veya proton pompa inhibitörleri kullanýlabilir. Ancak bu durumun avantajý da vardýr. Gastrin üst gastrointestinal traktus için trofik sinyal veren bir hormondur.

Birden fazla rezeksiyon geçiren veya baþka nedenlerle kýsmi obstrüksiyon noktalarý olan baðýrsaða sahip olan hastalarda bakteri aþýrý çoðalmasý olabilir ve bu durum ishali artýrarak sývý kaybýný artýrabilir. Bu tip hastalarda absorbe olmayan  tetrasiklin veya polimksin gibi antibiyotikler dönüþümlü olarak verilebilir. Bu þekilde sývý kayýplarý azaltýlabilir ancak bunun beslenme üzerine etkisi olmayacaktýr.

Human growth faktör

0,10 mg/kg/gün dozunda verilebilir. Sývý retansiyonu, eklem aðrýlarý ve hiperglisemi yan etki olarak görülebilir. FDA tarafýndan onaylanmýþtýr. Rezeksiyondan kýsa sürede baþlanmalý ve tüm tedavi boyunca diðer tedavilere ek olarak kullanýlabilir.

Epidermal growth faktör (EGF)

Tükrük bezlerinden ve pankreastan safra yollarýndan salgýlanan trofik bir hormondur. Ticari olarak mevcut deðildir.

Glukagon benzeri protein-2 (GLP-2)

Gastrointestinal sistem için trofik etkileri mevcuttur. Gastrik boþalmayý azaltarak gýdalarýn daha yavaþ bir þekilde ince barsak ve barsak segmentlerine iletilmesine saðlar. Besinlerin emilimini arttýrýcý yönde etkileri vardýr. Kendisi kýsa etkilidir, ancak kronik kullaným için uzun etkili (teduglutide) ticari formu geliþtirilmiþtir. Faz üç çalýþmalarý devam etmektedir. En uygun kullaným zamaný ve süresi bu çalýþmalar sonunda belirlenecektir. Majör yan etkileri karýn aðrýsý ve belirgin gut hipertrofisi yapmasý nedeniyle obstruktif yakýnmalardýr. 

Ýlk cerrahiyi zamanýnda gastrektomi tüpü takýlmasý, profilaktik kolesistektomi yapýlmasý ve bazal bir karaciðer biyopsi alýnmasý uygun bir yaklaþýmdýr. Ameliyat notunda kalan barsak segmenti ve bölgesi net bir þekilde ifade edilmelidir.

Baþlangýç operasyonunda bypass edilmiþ barsak segmentlerinin, özellikle kolunun tekrar  sisteme katýlmasýnýn avantajlarý ve dezavantajlarý olabilir. Sývý ve elektrolit aldýlar þunu artacaðýndan dolayý bu yönde avantajý olabilir. Ancak ileum bölgesinden fazla þekilde kaybý olan hastalarda safra koliti geliþebileceðinden sývý kayýplarý fazla olacak. Ve perianal bölgede ciltte tolere edilemeyecek kadar fazla tahriþ yapabilecektir bu durumda end- sigmoid kolostomi çözüm olabilir.

Rezidüel ince barsak segmentleri adaptasyon gösterirken ayný zamanda dilate olurlar.  Dilate olan ince barsak segmentinin uzun aksý üzerinde ortadan 2ye dikilmesi (Bianchi operasyonu)  absorbsiyon miktarýný artýrdýðý, TPN ihtiyacýný azalttýðý gösterilmiþtir. Ancak bu operasyon yaparken çok dikkat olmak gerekir. Çünkü daha önce canlý olan ince barsak segmentinin de kaybetme riskini de taþýmaktadýr.

Bu risk nedeniyle daha sonra STEP taraflarý geliþtirilmiþtir burada mezenter tarafýndan ve anti mezenter tarafýndan çentikler oluþturulmakta, bu þekilde 2. Santimetre lümen saðlanacak þekilde ince barsak %50yi uzatýlabilmektedir.

Eriþkinlerde 60 santimetre çocuklarda 30 santimetrenin altýnda kýsa barsak sendromu olan vakalarda IV hatta baðlý sepsis veya fungemi sýk geliþtiði vakalarda veya TPN ye baðlý karaciðer rahatsýzlýðý ve vasküler tormbozlar geliþen hastalarda intestinal transplantasyon veya birlikte karaciðer transplantasyonu yapýlmasý daha sýk görülmeye baþlanmýþtýr. Bir yýllýk yaþam süresi %30 üç yýllýk yaþam süresi %50leri bulmaktadýr. 

Ayrýca yaþayan canlý donörlerden yakýn akrabalarýndan HLA antijen uygunluðu olanlardan kýsa segment canlý intestinal nakillerde daha sýk yapýlmaya baþlanmýþtýr. Buradaki tek zorluk damarlarýný anastomozunda olmaktadýr