Genel Bilgiler

GÖRH (Gastroözofajiyal Reflü) ve Tedavisi

Reflü nedir?

Reflü geri kaçýþ demektir; mideden yemek borusuna (özafagus), onikiparmak baðýrsaðýndan mideye kaçýþ gibi. Burada konumuz olan reflü ise mide içeriðinin geriye doðru yemek borusuna geçmesi demektir.

 Reflünün sebebi nedir,  nasýl oluþur? 

Reflüyü anlamak için öncelikle yutmayý ve yemek borusu ile mide arasýndaki kapak mekanizmasýný anlamak gerekir. Yemek borusu ile mide arasýnda gerçek bir kapak olmayýp yemek borusunun son kýsmýnda kaslarýn kalýnlaþtýðý, yutma dýþýnda kapalý duran, kapak diyebileceðimiz bir geçiþ noktasý vardýr. Yutma sonrasý, yemek borusunun kasýlmalarýyla lokma mideye doðru ilerletilir. Yutma iþlemi bu sýnýra gelince kaslar gevþer ve lokma mideye geçer.

    Bu kapak mekanizmasýnýn zayýflamasý, mide içindeki basýncýn artmasý veya mide fýtýðý olmasý gibi etkenler mide içeriðinin yemek borusuna doðru geri kaçmasýna yol açar. Bu duruma reflü denir. Hamilelerde ve yaþlýlarda reflü daha çok görülür.

Reflü hastalýðý nedir?

Mideden yemek borusuna geri kaçan asitli sývýlar yemek borusunda tahriþe (özafajit) sebep olur. Bu tahriþ hastalarda bir kýsým þikayetlere yol açar. Þikayet ortaya çýktýðýnda reflü hastalýðý olmuþ demektir.

 Reflü hastalýðý hangi þikayetlere sebep olur?

Reflü þikayetleri bazen tipiktir, hastalýðý hemen teþhis ettirir. Bazen de hastalýk ile baðlantýsýz görülebilir. Tipik þikayetler genellikle yemeklerden sonra ortaya çýkan göðüste yanma, aðza acý su gelmesi ve yutma esnasýnda aðrýdýr. Tipik olmayan þikayetler de öksürük, ses kýsýklýðý, astým ataklarý, kronik farenjit ve göðüs aðrýsýdýr.

 Bu þikayetleri olan herkes reflü hastasý mýdýr?

Reflü hastasý olmayan normal kiþilerde de zaman zaman geðirme veya öne eðilme esnasýnda aðza acý su gelmesi ya da fazla yemek sonrasý göðüste yanma görülebilir. Ama bu belirtiler her zaman reflü hastalýðý olduðu anlamýna gelmez.

 Hangi durumda reflü hastalýðý teþhisi konulur?

Teþhis için pek çok test olmasýna raðmen tipik þikayetleri olan kiþilere (göðüs yanmasý, aðza acý su gelmesi gibi) reflü tanýsý konulur ve hemen ilaç tedavisi baþlanabilir. Ama teþhis için en uygun yöntem gastroskopidir. Gastroskopide yemek borusunda hasar görüldüðünde teþhis kesinleþmiþ olur.

 Gastroskopi yaptýrmak þart mýdýr?

Teþhis için gerekli olmasýnýn yanýnda, reflünün yaptýðý hasarý deðerlendirmek için de yapýlýr. Ayrýca tedaviyi planlamak ve reflünün baþka hastalýklarla ayrýmýný yapmak için þarttýr.

Þikayetlerin baþka sebebi olabilir mi?

Olabilir. Reflüdekine benzer þikayetler, ülser, Barret özafajiti (reflünün sebep olduðu þiddetli özafajit) ve özafagus kanserinde de görülebilir. Gastroskopi ile bu hastalýklar birbirinden ayýrt edilir.

 Gastroskopide biopsi alýnýyor mu?

Reflü özafajiti olan hastalar için biopsi yapmak þart deðildir. Ancak Barrett özafajiti varsa ya da baþka bir hastalýk görülürse biopsi yapýlmalýdýr.

 Gastroskopi normal olsa bile reflü hastalýðý var denilebilir mi?

Evet, endoskopi normal iken reflü þikayetleri varsa reflü hastalýðý teþhisi konulabilir. Çünkü bazý hastalarda gastroskopide herhangi bir anormallik görülmezken hastanýn þiddetli reflü þikayeti olabiliyor. Bu durumda da tedavi baþlamak gerekir.

 Baþka teþhis yöntemi var mý?

Gastroskopi reflüyü teþhis etmekte kullanýlan ilk yöntemdir. Ama baþka yöntemler de vardýr. Yemek borusunun içine mide sývýsýnýn kaçýþýný 24 saat takip eden pH takibi, reflüyü tesbit etmek için en iyi yöntemdir. Ama kiþi bu cihazý 24 saat yemek borusunda taþýmak zorundadýr.

Ýlaçlý sývý ile yemek borusunun röntgen filmini çekmek de bir teþhis yöntemidir.

 Reflü tespit edildikten sonra tedavisi nasýl yapýlýr?

Hastalýðýn þiddetine ve endoskopideki bulgulara göre tercih edilebilecek dört çeþit tedavi yöntemi vardýr: yaþam stilini deðiþtirmek, diyeti düzenlemek, ilaç tedavisi ve cerrahi tedavi. Bu tedavi yöntemleri basamak basamak uygulanabileceði gibi hastalýk þiddetli ise doðrudan en üst basamaktaki tedavi de uygulanabilir.

Tedavi edilmezse ne olur?

Tedavinin amacý þikayetlerin ortadan kaldýrýlmasý, yemek borusundaki tahriþin düzeltilmesi ve tahriþin yol açabileceði diðer hastalýklarýn oluþmasýný engellemektir. Eðer tedavi edilmezse  yemek borusunun tahriþi, dolayýsýyla hastanýn þikayetleri devam eder. Tahriþ ilerledikçe yemek borusunda darlýk geliþimi ve Barret özafajit geliþimi hatta kanserleþme olur.

 Yaþam ve yemek düzeninde ne gibi deðiþiklikler yapmak gerekir?

Eðer yemekten sonra þikayetler artýyorsa yemek içeriðini ve öðünleri düzenlemek gerekir. Baharatlý, asitli, alkollü yiyeceklerden sakýnmak, aþýrý yememek gerekir. Gece þikayetleri olan hastalar yatmadan 3-4 saat önce yemeyi kesmeli, yataðýn baþ tarafýnýn yükseltilmesi ve sol yana doðru yatýlmasý þikayetleri azaltýr.

Kilo vermek de þikayetlerin azalmasýna büyük katký saðlar.

 Ýlaçla tedavi ne zaman ve nasýl yapýlýyor?

Yukarýda saydýðýmýz yaþam tarzýnda deðiþiklikler ve yemek deðiþiklikleri þikayetlerin düzelmesini saðlamýyorsa ilaç tedavisine geçmek gerekir. Bu hastalýkta kullanýlan ilaçlar iki türlüdür. Birincisi yemek borusu ve midenin yüzeyini örterek tahriþi engelleyen ve aðrýyý azaltan ilaçlar, ikincisi midenin asit salgýlamasýný azaltarak hastalýðý iyileþtiren ilaçlar. Ýlk grup ilaçlarý genellikle hastalar kendiliðinden reçetesiz alýrlar. Ýkinci grup ilaçlar bir hekim kontrolünde alýnmalýdýr ki tedavi edici özelliði tam olsun.

Ne kadar süre ilaç kullanmak gerekir?

Bu hastalýk kronik ve zaman zaman alevlenmelerle gittiði için ilaç tedavisi de uzun süreli olmalýdýr. Bunun için hekim kontrolünde ilaç kullanmak þarttýr.

Sürekli ilaç kullanmanýn zararý var mý?

Bu ilaçlarýn uzun süreli kullanýmýnda mide asit salgýlamasýnda azalma olsa da bunlar kiþiye zarar verecek derecede deðildir. Uzun süre ilaç kullanmaya baðlý kanser geliþimi ile ilgili olumsuzluk tesbit edilmemiþtir.

Sadece bu ilaçlarla reflü düzelir mi?

Reflüsü olan hastalarýn %50-90’ý ilaç tedavisi ile iyileþirler. Ama hastalýk tekrar edebilir. Ayrýca hastalýðýn ilerlemiþ olduðu durumlarda ilaç tedavisi baþarýsýz olabilir.

 Þikayetler düzeldikten sonra reflü tekrar eder mi?

Reflü hastalýðý kronik bir hastalýk olduðu için zaman zaman alevlenmeler olacaktýr. Bu durumda da ayný tedavi yollarýný kullanmak gerekir. Yani yemek deðiþiklikleri, ilaç tedavileri yeniden uygulanýr.

Bu ilaçlarla þikayetler düzelmezse ne yapmak gerek?

Hastalýðýn þiddetine göre basamak tedavisi ile de iyileþme olmazsa ameliyatla tedavi etmek gerekir. Bazen endoskopideki bulgular hastalýðýn doðrudan ameliyatla tedavi olmasýný gerektirecek kadar ileri olabilir.       

Endoskopide ayrýca mide fýtýðý varsa tedavi nasýl deðiþir?

Reflü hastalarýnýn çoðunda mide fýtýðý (hiatal herni) da bulunuyor. Bu durumda tedavi için doðrudan ameliyat, daha uygun bir tedavi seçeneðidir. Çünkü fýtýk ilaçla düzelmez; reflünün devam etmesine sebep olur.

Ne zaman ameliyat olmak gerekir?

Þu durumlarda reflü için diðer tedaviler denenmeden doðrudan ameliyat olmak gerekir: ilaç tedavisine cevap alýnmazsa, alevlenmeler sýk oluyorsa, reflü sebebiyle olumsuz durumlar (darlýk, Barret özafajiti, kanser gibi) geliþirse, yemek borusu alt kýsmýndaki kapakta yetersizlik varsa, reflü yanýnda fýtýk da varsa ve hasta genç ise (50 yaþýn altý).

Ameliyat yapýlmazsa ne olur?

Eðer hastalýðýn þiddeti ameliyat olmayý gerektirdiði halde ameliyat yapýlmazsa uzun süre yüksek dozda ilaç kullanmak gerekir. Ama bu durumda tedavi baþarýsý düþüktür. Ayrýca yemek borusunda darlýk, Baret özafajiti ve kanser geliþimi gibi durumlarda ameliyat þarttýr, ilaç tedavisi yapýlmaz.

Ameliyatta ne yapýlýyor?

Ameliyatýn amacý yemek borusunun mide ile birleþtiði yerde yeni bir kapak mekanizmasý oluþturmaktýr. Böylece mide içeriðinin yemek borusuna kaçmasý engellenir. Bu amacý saðlamak için midenin geniþ kýsmý yemek borusunun etrafýna sarýlýr ve çözülmemesi için tutturulur. Eðer kiþide mide fýtýðý (hiatal herni) da varsa bu fýtýk deliði tamir edilir.  

Kaç çeþit ameliyat var?

Ameliyatta yapýlan iþlem ayný olmakla beraber açýk ve kapalý (laparoskopik) þeklinde iki yöntem vardýr.

Açýk mý kapalý mý ameliyat daha iyidir?

Reflü ameliyatýnýn açýk ve kapalý yapýlmasý arasýnda, hastalýðý tedavi etme baþarýsý bakýmýndan fark yoktur. Ama açýk yöntemle reflü ameliyatý yapmak hem daha zor hem de hasta açýsýndan daha rahatsýz bir iþlemdi. Günümüzde bu ameliyat kapalý yöntemle yapýlýyor. Kapalý  yöntem (laparoskopi) ameliyatý kolaylaþtýrdýðý gibi hasta açýsýndan da büyük kolaylýklar getirmiþtir.

Ameliyat sonrasý þikayetler düzelir mi?

Ameliyat ile hastalarýn %90’ýnýn þikayetleri kýsa sürede düzelir. Uzun dönemde ilaç tedavisine göre ameliyat üstündür. Ameliyatýn yeterince baþarýlý olmadýðý kiþilerde ilaç tedavi eklemek gerekir.

Ameliyat sonrasý ilaç kullanmak gerekir mi?

Özellikle ameliyattan sonra þikayetleri yeterince düzelmeyen kiþilerde ilaç kullanmak gerekir. Ýlaç kullanma süresi bazen kýsa bazen de uzun olabilir.  

Herkes ameliyat olabilir mi?

Hastalýðýn tedavisi için ameliyat uygun görülmüþ kiþilerde ameliyatý engelleyecek baþka bir hastalýk yoksa herkes ameliyat olabilir. Özellikle genç kiþilerde reflü ameliyatý daha çok önerildiði için bu kiþilerin ameliyat olmasýna engel hastalýklarý daha azdýr. Kilolu olmak ameliyata engel deðildir. Kilolu kiþilerin zayýflama sonrasý ameliyat edilmeleri daha uygundur.

Baþka hastalýða baðlý (skleroderma gibi) reflü varsa tedavi nasýl olur?

Bu durumda tabî ki altta yatan hastalýðý tedavi etmek gerekir. Yoksa doðrudan reflü tedavisi baþarýsýz olacaktýr. O yüzden hastayý deðerlendirirken reflü sebebini iyi belirlemek gerekir.

Ameliyat günlük hayatý nasýl deðiþtirir?

Ameliyattan sonra bazen yutma veya geðirme zorluðu olabilir. Aslýnda bu zorluk biraz da amaçlanan bir durumdur. Bunlarýn büyük kýsmý 3-6 ay içinde düzelir. Yeme içme düzeninde ve diðer faaliyetlerde bir deðiþiklik olmaz.

Hastanede kaç gün kalýnýr, ne zaman iþe dönülür?

Hastanede 1-2 gün kaldýktan sonra hastalar evine döner, bir hafta istirahat sonrasý iþlerine baþlayabilirler.

Ameliyatýn mahzurlarý var mý?

Ameliyat esnasýnda yemek borusunun veya midenin delinmesi, yara yerinin iltihaplanmasý gibi istenmeyen durumlar olabilir. Bunlarýn ayrýca tedavileri yapýlýr.

Baþka tedavi yöntemleri var mýdýr?

Ýki yeni yöntem vardýr: radyofrekans ile yemek borusunun mideye açýldýðý kýsmýn daraltýlmasý ve endoskop ile bu bozulmuþ kapak kýsmýna dikiþ atýlmasý. Ancak bu yöntemler yeni olduðu için ya sonuçlarý henüz tam alýnmamýþtýr ya da baþarýsý henüz istenen düzeyde deðildir.

http://www.saglikdanis.com/drgoster.asp?id=502&sf=digeryazilari#header