Genel Bilgiler

ANOREKTAL FÝSTÜL

(Anal Fistül, Perianal Fistül)

 Fistül nedir?

Makat etrafýnda, akýntýya yol açan, cilt ile baðýrsak arasýndaki bir tünel oluþumudur.

 Bu hastalýðýn sebebi nedir?

Makatýn etrafýndaki yumuþak doku içinde salgý bezleri vardýr. Bu bezler ürettikleri salgýyý baðýrsaðýn son kýsmýna boþaltýrlar; dolayýsýyla bezler ile makat arasýnda kanallar vardýr. Eðer bu bezler iltihaplanýr ve apse oluþursa bir þekilde apse boþalacaktýr. Bu boþalma ya kendiliðinden apsenin cilde açýlmasý ile olur veya cerrah ameliyatla boþaltýr.  Her iki durumda da zaten bezlerin baðýrsaðýn içine kanalý varken bir de cilt ile birleþir, böylece baðýrsakla cilt arasýnda tünel oluþmuþ olur.

 Belirtileri nelerdir?

   Fistül hastalarýnýn en sýk þikayeti irinli akýntýdýr. Bu akýntý zaman zaman bir iki damla ile iç çamaþýrýn kirlenmesi þeklinde olabileceði gibi günde birkaç kez iç çamaþýrý deðiþtirmek gerektirecek kadar fazla olabilir. Bu akýntýlar cildi tahriþ ettiði için kaþýntý olabilir. Bazen akýntý kýrmýzý olunca kanama zannedilebilir.

 Teþhis nasýl yapýlýr?

    Teþhis oldukça kolaydýr. Sadece muayene bile yeterlidir. Akýntýnýn kesildiði zamanlarda veya fistül deliðinin makatýn içinde kaldýðý hastalarda bazý görüntüleme tetkikleri yapmak gerekebilir.

 Hangi tetkikleri yaptýrmak gerekir?

   Hastalýðýn yaygýnlýðý, fistül yolunun nereye gittiði, içerde bir abse odaðý olup olmadýðý yada baþka bir hastalýk sebebiyle fistül olup olmadýðýný belirlemek için MR ve kolonoskopi gibi bazý tetkikler yapýlabilir.

 Kolonoskopi yaptýrmak gerekir mi?

    Eðer basit fistül ise, altta yatan baþka bir hastalýk düþünmüyorsak kolonoskopi yapýlmayabilir. Ama tekrarlamýþ fistül ise veya  altta yatan baþka bir hastalýk olduðundan endiþe ediyorsak kolonoskopi yaptýrmak yararlýdýr.

 MR çekilmesi þart mý?

   Her fistül hastasý için MR çektirmek þart deðildir. Ama tekrar etmiþ fistüllerde, derin dokularda abse olduðu düþünüldüðünde, çok aðýzlý fistül varsa MR çektirmek faydalýdýr.

 Bu belirtiler baþka bir hastalýða ait olabilir mi?

   Makat çevresinde ayný þikayetlere yol açan çeþitli hastalýklar vardýr. Bu hastalýklar arasýnda basur (hemoroid) çok sýk görülür. Bu yüzden bu þikayetler olunca kiþi genellikle basur hastalýðý olduðunu zanneder. Oysa baþka bir hastalýklar da olabilir. Baþka bir hastalýk olup olmadýðý ancak muayene ve tetkikler ile ayýrdedilir.

 Fistülün tedavisi nedir?

   Fistülün tedavisi ameliyattýr. Ameliyatta bu iyileþmeyen tüneli ortadan kaldýrmak esastýr.

 Ameliyat yapýlmazsa ne olur?   

 Hastalýk devam eder, akýntýlar ve cilt tahriþleri ilerler. Nadiren, uzun yýllar tedavisiz býrakýlan fistüller kanserleþebilir.

Fistül baþka bir hastalýða döner mi?

   Uzun yýllar tedavi edilmemiþ fistüllerde az da olsa kanserleþme ihtimali olabilir.

 Ameliyattan baþka tedavi yöntemi var mý?

  Antibiotikler fistül akýntýlarýný azaltabilirler ama hastalýðý tamamen iyileþtiremezler. Fistül hastalýðýnýn esas ve kesin tedavisi ameliyattýr.

 Ameliyatta ne yapýlýyor?

    Ameliyatýn esasý bu fistül tünelinin ortadan kaldýrýlmasýdýr. Bu amaç için birden fazla cerrahi yöntem vardýr. Hangi yöntemin uygulanacaðýna cerrah karar verir. Bazen bu tünel bir koni þeklinde kesip çýkarýlýr, bazen tünel sadece açýk yara haline getirilip pansumanlarla iyileþmesi saðlanýr. Bazen de makat kaslarýný kesecek þekilde fistül çýkarýlýr.

 Ameliyattan sonra makatta kaçýrma olur mu?

    Fistül yolu makat kaslarýnýn arkasýndan ilerleyip baðýrsaða açýldýðý durumlarda, bazen makat kaslarýný da kesmek gerekir. Ama bu kesme iþlemi yaraya yerleþtirilen bir iplik ile uzun vadede yapýldýðýndan makatta kaçýrma ihtimali çok azdýr. Eðer önceden kaçýrma olabileceði öngörülüyorsa ameliyat yöntemi bu duruma göre planlanýr.

 Ameliyattan sonra pansuman gerekiyor mu?

    Çoðu hastada pansumana ihtiyaç olmaz. Ama yarasý büyük olan kiþiler için makat üzerinde sürekli bir gazlý bez bulunmasý iyi olur. Bu bez akýntýlarý emerek çamaþýrlarýn kirlenmesini engeller hem de yarayý kuru tutarak iyileþmeye yardýmcý olur.

 Ameliyat yarasý ne kadar sürede iyileþir?

   Yaranýn büyüklüðüne göre bir hafta ile bir ay arasýnda deðiþir.

 Ameliyat sonrasý hayatýmda deðiþiklik olacak mý?

    Tamamen normal hayata dönülür. Sadece kabýz olmamak, dýþkýlama sonrasý yarayý temizlemek yeterlidir. Banyo yapmakta bir sýnýrlama yoktur. Pansumanlar devam etse bile kiþi normal iþini yapabilir.

 Ýþime ne zaman dönebilirim?

  Çoðu hasta bir iki gün içinde iþine döner. Bazen bu süre bir hafta olabilir.

 Hastalýk tekrarlar mý?

   Anorektal fistüller tekrar edebilir hastalýktýr. Çünkü ameliyat sonrasý yara iyileþirken kalçalarýn kapalý olmasý sebebiyle yara dudaklarý birbirine temas eder ve cilt çabucak yapýþýr. Ama ciltaltý dokular iyileþmeden cildin yapýþýp iyileþmesi zaten fistül demektir. Bu yüzden ameliyat sonrasý yara iyileþirken hekim ile sýký baðlantýda olmak gerekir.

 Hastalýðýn tekrar ettiði nasýl anlaþýlýr?

   Öngörülen sürede iyileþmeyen ya da iyileþtikten sonra tekrar akýntýsý baþlayan yaralarda hastalýðýn tekrarladýðý söylenebilir. Ama muayene ile bunu teyit etmek gerekir.

 Hastalýðýn tekrarlamasý halinde tedavisi nasýl yapýlýr?

     Tekrarlayan fistüllerin tedavi de yine ameliyattýr. Ama bu sefer ameliyat öncesi fistülün tekrarlamasýna yol açan bir sebep olup olmadýðýný görmek için tetkik yapýlmalýdýr.

Dr Alaattin Öztürkün Diðer Makaleleri için Týklayýnýz...

Dr Alaattin Öztürkün Hazýrladýðý Hazýr Soru-Cevaplarý okumak için Týklayýnýz...