Genel Bilgiler
Hafif orta þiddette Ülseratif kolit tedavisi
Ülseratif kolit tuttuðu kolon bölgesine göre isimler alabilir.
Ülseratif proktit:Sadece rektum bölgesinin tutulduðunda verilen isimdir.
Distal kolit veya proktosigmoidit: Sigmoidin orta kesimler kadar olan tutulumuna denir.
Sol kolit: Splenik fleksuraya kadar olan bölgenin tutulumuna denir.
Yaygýn kolit: Splenik fleksurayý aþan ancak, tüm kolu tutmayan kolit haline denir.
Pankolit : çekuma kadar tüm kolunu tutan kolittir.
Baþlangýç tedavisi kolunun tutulum bölgesine ve þiddetine göre belirlenir. Gerektiðinde hastanýn kliniði tekrar deðerlendirilmelidir.
Proktit:
Vakalarýn %30 unda baþlangýçta proktit görülür. Yine bu vakalarýn % 50 si 10 yýl içerisinde proksimale doðru ilerler. Bu hastalar sýklýkla kanama, mukus, tenesmus hafif bir ishal veya kabýzlýk, nadiren de rektal aðrý ile baþvurabilirler.
Tedavi:
Ülseratif proktitde tedavinin ana þemasýný 5 - ASA fitilleri veya steroidli köpükler veya fitiller oluþturur. 5 - ASA fitilleri steroidlere tercih edilir zira bunlar uzun vadede de etkilidirler. 5 - ASA preparatlarý ile remisyon oraný % 93 ve remisyon idame oraný % 75 tir. Ayrýca 5 - ASA lavmanlarý da tedavide kullanýlabilir.
Tedaviye gece yatarken bir gramlýk fitiller ile baþlanýr. Cevap genellikle üç hafta içerisinde alýnýr. Vakanýn ilk ataðý ise ve tedaviye tam cevap verdi ise idame tedavisi önerilmez. Kolit tekrarlar ise yeniden tedavi baþlanýr.
Steroidli köpükler ayný þekilde gece yatarken veya günde iki kez kullanýlabilir. Remisyon saðlandýðýnda doz giderek azaltýlýr. 5 - ASA pireparatlarýnýn aksine steroidli preparatlarda remisyon idamesi söz konusu olamaz.
Rektal tedaviyi anal irritasyon nedeniyle tolere edemeyen hastalarda aðýzdan 5 - ASA preparatlarý verilebilir ancak distal kolitte de aðýzdan alýnan ilaçlar rektal ilaçlar kadar etkili deðildir.
Proktosigmoidit ve sol kolit:
Bu vakalarda hafif, orta derecede hastalýk kendisini kanlý ishal, hafif kramplar, ateþ, kilo kaybý ve iþtahsýzlýk gibi sistemik yakýnmalarla gösterebilir
Tedavi
Topikal tedavi
Topikal tedavide 5 - ASA preparatlarý tercih edilmelidir. Zira topikal steroidlerin de sistemik yan etkisi görülebilir.Tedaviye geceleri 4 gramlýk 5 - ASA lavmaný ile baþlanabilir. Dört ila 6 hafta içerisinde, bu tedaviye cevap beklenir. Bu tedaviye cevap alýnamadýðýnda sabah saatlerine 5 - ASA lavmaný veya hidro kortizon lavmaný eklenebilir. Proktit da olduðu gibi tedaviye cevap alýndýktan sonra idame açýsýndan üç gecede bir lavman þeklinde tedaviye devam edilebilir.
Budesonide glukokortikoid reseptör affinitesine sahiptir ancak karaciðerde ilk geçiþ de aþýrý bir yýkýma uðradýðýndan dolayý sistemik yan etkileri oldukça azdýr. Bu yüzden hipotalamik- hipofiz-adrenal aksýnda daha az baskýlama yapar. Kontrollü çalýþmalar göstermiþtir ki budesonide lavmanlarý sol kolitte remisyonu saðlayabilmektedir. Bununla birlikte rektal budesonide lavmanlarý,5 - ASA lavmanlarý cevapsýz kaldýðýnda kullanýlmalýdýr.
Oral 5-ASA : topikal tedaviyi tolere edemeyen hastalarda oral 5 - ASA pireparatlarý verilebilir. Bununla birlikte 5 - ASA preparatlarý + 5 - ASA lavmanlarý tek baþýna verilmelerinden daha etkilidir. Oral 5 - ASA pireparatlarýnda yapýlan genel bir hata þudur. Maksimum verilebilecek dozlar verilmeden hastalarýn tedaviye cevapsýz olduðunun kabul edilmesidir. Sülfasalazine için maksimum doz 4-6 gram/gün, mesalazine için 4,8 gram/gün, Olsalazin için ise 3 gr/gün dür. Sülfasalazine için idam ve doz 2 gr/gün, mesalazin için ise idam ve doz 1,6 gr/gün dür. Uzun süreli sülfasalazine tedavisi alanlarda folik asit replasmaný yapýlmalýdýr, günlük 1 mg doz yeterlidir.
Prednisone
Daha þiddetli hastalýk seyri gösteren vakalarda veya yukardaki tedavilere cevap vermeyenler de düþünülmelidir. prednizon baþlangýç dozu 40 ila 60 miligram gündür. Tedavi 10 ila 14 gün içerisinde etkisini gösterecektir. Daha sonra haftada beþ miligramý aþmayacak þekilde giderek azaltýlmalýdýr.
