Çocuðunuzunn ayýna göre diþ sayýlarý normal ancak sadece diþ sayýsýnda bakarak d vitamini kullanmak gerereksiz demek týbbi olarak doðru bir yaklaþým olmaz. D vitamini sadece diþleri deðil özellikle kemikler üzerine etkilidir. D vitaminini 2 haftalýktan itibaren 1 yaþa kadar 400 ünite olarak almalýdýr (devit 3 damla günde bir kez 4 damla). Tabiki çocuk erken doðmuþ (özellikle 34 haftalýk ve altýnda olanlar), doðum aðýrlýðý özellikle 1500 gr altýnda ise D vitamini dozu 800 ünite olarak verilebilir.

Bebekler ilk süt diþleri 6 ay ile 16 ay arasýnda sürer. Ancak bu bir hastalýk olmadan ailesel özellik nedeni ile ise normaldir. Çocuklarýn belli aylarda (6-36 ay arasý) diþ sayýsý ile ilgili ortalamalarýn belirgin altýnda diþ sayýsý eksikliði, belirgin diþ zayýflýðý olmasý , 16 ayý tamamladýðý halde hiç diþ sürmemiþse (ilk diþ sürmesinin gecikmesinde araþtýrma yapmak için herzaman 16 ayýn tamamlanmasýný beklemek gerekmez) sebep açýsýndan araþtýrma yapmak gereklidir. Bunun için kan sayýmý, demir, total demir baðlama kapasitesi, ferritin, TSH, SERBEST T4, kalsiyum, fosfor, ALP, sol el bilek grafisi yapýlabilir. Eðer diþ sürümünde gecikme ile beraber (ailesel diþ sürme gecikmesi dýþýnda)saç, deri ile ilgili bulgular da varsa ektodermal displazi açýsýndan deri veya mukoza biyopsisi deðerlendirilir.

Yapýlan çalýþmalarda (Türkiyede)

• 4 aylýk çocuklarýn hiçbirinde sürmüþ diþ gözlenmemiþtir.

• Süt diþi dizisinin, 24 aylýk çocuklarýn % 25inde, 30  aylýk çocuklarýn % 75inde, 36 aylýk çocuklarýn ise % 100ünde tamamlandýðý  saptanmýþtýr.

• Hiç diþi sürmemiþ bir çocuðun 12 aydan büyük, tüm süt  diþleri tamamlanmýþ bir çocuðun ise 20 aydan küçük olma olasýlýðý çok az  bulunmuþtur.

• 10-19 aylar arasý süt diþlerinin sürmesinde "aktif dönem"  olarak gözlenmiþtir.

• Belirli aylarda sürmüþ süt diþi sayýlan incelendiðinde, 6  aylýk çocuklarýn % 86sýnda sürmüþ diþ olmadýðý, 9 aylýk çocuklarda, ortalama  2 diþ, % 75inde 1-6 diþ, 12 aylýk çocuklarda, ortalama 5 diþ, % 65inde 4-8  diþ, 18 aylýk çocuklarda, ortalama 12 diþ, % 80-inde 10-16 diþ, 24 aylýk  çocuklarda, ortalama 1 7 diþ, % 70-inde 16-18 diþ, 30 aylýk çocuklarda,  ortalama 19 diþ, % 75-inde 20 diþ okluðu saptanmýþtýr.

• Ýlk süren süt diþlerinin alt orta kesici diþler ve sürme  yaþýnýn 8.0 ay olduðu saptanmýþtýr.

• Süt orta kesici diþlerin 6-12 aylar, yan kesicilerin 9-16  aylar, kaninlerin 17-22 aylar, birinci azýlarýn 14-18 aylar, ikinci azýlarýn  ise 23-30 aylar arasýnda sürdükleri saptanmýþtýr.

• Yapýlan araþtýrmalar farklý ülkelerin araþtýrmalarý ile  karþýlaþtýrýldýðýnda; ilk diþ sürme zamanlarý,diþ çýkýþ sýralarý,aya göre  diþ sayýlarý arasýnda anlamlý bir fark bulunmamýþtýr.

• 9-24 ay arasýnda çocuklarýn sahip olduðu diþ sayýsý,ayýna  göre hesaplanabilir.yaþ:sürmüþ diþ sayýsý+6 Örneðin 18 aylýk bebeðin bu  formüle göre diþ sayýsý 12 olmalý. Yapýlan çalýþmalardaki diþ sayýsýna da  uyuyor.

Ancak süt diþleri bazý çocuklarda anemi (kansýzlýk), raþitizim (2 yaþ öncesi D vitamini eksikliði) , hipotiroidi, ektodermal displazi nedeni ile geç çýkabilir. Süt diþi geciken her çocuðu tabiki 16 aya kadar gecikiyorsa kansýzlýk veya tiroid hormon eksikliði, genetik diþ kökü yokluðu (ektodermal displazi) açýsýndan tetkik etmek veya gözlemlemek gerekir. (ailesel diþ sürme gecikmesi düþünülmüyorsa) . Bebeklerde 16 aydan sonra diþ sürmesi olmuyorsa ailede geç diþ çýkaran olsa bile bu artýk ailesel geç diþ sürme olarak deðerlendirlmez.Takip açýsýndan diþlerin çýkmamasý ile beraber, týrnak, cilt, saç, burun mukozasý ile ilgili anormallikler olmasý halinde ektodermal displazi akla gelmeli. Bu hastalýðýn kesin tanýsý biyopsi (deri ve mukozalardan örnek alýnýr) ile konur.

Ektodermal Displazi

Deri ve derinin eklerinin (saç, týrnaklar, diþler ve ter bezleri) geliþim bozukluðu ile kendini gösteren kalýtýmsal bir hastalýktýr. Ektodermal displazinin çok sayýda tipi bulunmakla birlikte en sýk rastlanýlan tipi; X-kromozomuna baðlý olarak geçiþ gösteren anhidrotik ektodermal displazidir (terleme yokluðu/azlýðý ile birlikte olan tipi) ve sadece erkeklerde gözlenir. Otozomal kromozomlara (cinsiyet kromozomlarý dýþýndaki kromozomlar) baðlý olarak dominant (baskýn) geçiþ gösteren diðer bir tipi ise hem erkek hem de kýz bebeklerde ayný oranda gözlenir. Otozomal dominant tip ile X-geçiþli tipde gözlenen þikayetler ve belirtiler aynýdýr.

Belirtiler ve Þikayetler (ektodermal displazide)

• diþ sayýsýnýn az olmasý,

• sivri diþler,

• diþ çýkmasýnýn gecikmesi

• terleme yokluðu,

• gözyaþý yokluðu (nadiren),

• ince deri,

• cilt rengi açýklýðý,

• kötü kokulu burun akýntýsý,

• sýcaða tahammül edememe

• vücut sýcaklýðýnda ani yükselmeler,

• ince saþ telleri

• saç yokluðu,

• týrnaklarda þekil bozukluðu (kalýnlaþma)

• burunda basýklýk