Glukokortikoide - Steroid alımına - bağımlı diyabetin tedavisi

Steroid kullananlar da, steroidler karaciğerde glukoneogenezi, yani yeni şeker oluşumunu arttırarak, pankreasın beta hücrelerinden insülin salgılanmasını inhibe ederek ve periferal dokularda glukoz kullanımını inhibe ederek kan şekeri regülasyonlu bozabilir. Steroid kullanan kişilerde bu bilgi gözününde bulundurularak açlık ve tokluk kan şekeri ölçülmelidir. Gerektiğinde diyet ve ilaçlarla hatta insülin ile tedavi verilebilir

Steroid tedavisi başlanan kişi halihazırda diyabet hastası ise kan şekeri regülasyonu bozulacağından dolayı bazı önlemler almak gerekir.
Açlık kan şekeri ön planda yüksek ise sulfonilüre grubundan (örneğin , glipizid) verilebilir.  tokluk kan şekeri ön planda ise kısa etkili nateglinide (starlix) veya  repaglinide (prandin) verilebilir . Metformin veya thiazolidinedionlar (TZDs) uygun değildir .TZDs lerin glukokortikoid bağımlı diyabetin tedavisinde kullanılmamasının sebebi şunlardır: etkisinin iki hafta içinde oluşması ve akut durumlardaki yüksekliğe etkin olamaması ayrıca, hastada diğer kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği gibikomorbit durumlar var ise laktik asidoz gibi yan etkileri nedeniyle zararlı olabileceğini düşünmeliyiz.
Hasta zaten diabet ise ve daha önceden ilaç alıyor ise TZDs bırakılmalıdır yine aynı şekilde açlık kan şekeri yüksekliği hâkim ise glipizid, tokluk kan şekeri yüksekliği mevcut ise nateglinide veya repaglinide verilebilir. Bunlar kan şekerini düzeltmeye yetmez ise uzun etkili insülin glarjine (Lantus) günde bir kez veya NPH insülin iki kez verilebilir. İnsülin yapılıyorsa yemeklerden önce ve yatarken günde dört kere parmaktan kan şeker ölçümü yapılmalıdır sadece oral ajan alanlarda ise açlık ve tokluk kan şekeri olarak parmaktan ölçüm yapılabilir.

Steroid kullanan hasta zaten insülin kullanan bir diyabet hastası ise bu durumda insülin ihtiyacı artacaktır. Günlük kan şekeri takipleri daha sık yapılarak insülin ihtiyacı ayarlanmalıdır. Genellikle insülin ihtiyacı bir buçuk ila iki kat artar. postprandiyal kan şekerini, yani tokluk kan şekerini, en iyi şekilde kontrol etmek için hızlı- etkili insülin analogları kullanılabilir. Bunlar arasında insülin lispro (humalog) veya insülin aspart (novolog) sayılabilir ancak hastane ortamında bu ilaçları kullanmak pek pratik olmayabilir çünkü yemek saatleriyle insülin saatleri düzgün bir şekilde sağlanamayabilir.

Prof. Dr. Yusuf AKCAN Gastroenteroloji Uzm. Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi Tel. : 0 530 286 29 80 Tel. : 0 532 652 52 06   Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul ( Gulsuyu Metro duragi karsisi)