Mantar zehirlenmesi

Giriş

Mantar zehirlenmeleri

Sadece görüşüne bakılarak herhangi bir mantarın zehirli olup olmadığını, ancak mantar konusunda akademik uzman kişiler söyleyebilir. Bunun dışındaki kimseler çok kolay yanabilir ayrıca herhangi bir mantarın zehirli olup olmadığını gösteren kolay yapılan ticari bir test de yoktur.

Mantar zehirlenmesi gereken bulguları bulantı, mide krampları, kusma, ishal, bazen kanlı ishal olabilir. Bulgular bazen mantarı yedikten hemen sonra olabileceği gibi birkaç saat sonra da başlayabilir. Tipik olarak yedikten sonra iki saat içerisinde bulgu veren zehirli mantarlar, altı saatten sonra belirti verenlere göre daha az tehlikedir. Geç bulgu verenler daha tehlikelidir. Erken yakınmalarla gelen hastalarda kusturma veya aktif kömür ile kusturma, hasta henüz kusmadı ise faydalı olabilir. Geç dönemde gelen hastalardan mantarı mideyi terk etmiş olacağından kusturmanın ekstra bir katkısı olmayacaktır. Aktif kömürün verilmeye devam edilmesinin nedeni ise kana karışan toksinlerin karaciğer ile safra yolları aracılığı ile ileuma arasında döngü yapmasıdır. Enterohepatik sirkülasyon  dediğimiz bu döngü zehirin tekrar tekrar karaciğere gelmesine sebep olmaktadır. Bu da zararı artırmaktadır.  Bu döngüyü kırmak için aktif kömür aralıklı olarak verilmeye devam edilir.

Hastanın ateşi nabzı tansiyonun takip edilmelidir. Daha geç vakalarda konvülziyon nöbetleri,  böbrek ve karaciğer yetmezliği gelişebilir. Bu yönüyle hastalar kan biyokimya testleri ile takip edilmelidir. Yakınmaları kaybolduğunda ve biyokimyada bir sorun olmadığı zaman hasta eve gönderilebilir ancak yine de öndeki 24 saat boyunca yakın takip ve herhangi bir sorunda hemen tekrar doktora başvurulması önerilir.

Mantar zehirlenmesi sık görülür ancak en ciddi olanları daha nadirdir. Mantar toksinlerinin 12 grubu tanımlanmıştır. Ve bunlar 14 klinik sendrom oluştururlar. Yakınmalara bakarak hangi tip bir zehirlenme olduğu, hangi toksinden olduğu değerlendirilir. Genel destekleme tedavisi, toksine özel tedavilerin olup olmadığı olmadığı ve bunlarla ilgili basamaklar zehir merkezleriyle koordine bir şekilde takip edilir. Tüm dünya üzerinde >10 000 den fazla mantar çeşidi vardır bunlardan 100-150 tanesi potansiyel olarak toksiktir.

Amerika verilerinde yılda 6000 mantar zehirlenmesi bildirilmektedir , büyük çoğunluğu hafif yakınmalarla atlatılan durumlardır yarıdan fazlası <6 yaş altında çocuklarda görülmektedir. Buna rağmen çocuklarda son 25 Yılda ölüm vakası bildirilmemiştir.

En toksik olan Amanita phalloides mantarının genel görünümü kökünün daha geniş, bulboz bir yapıda olması, kafa kısmının hafif sarı yeşil olması ile karakterizedir. Bu mantarın toksinleri olan amatoksin ve phallatoksin  siklopeptid yapıdadır.  6-24  saat içerisinde yakınmalar başlar. Gastrointestinal traktus, karaciğer ve böbrek tutulumu olabilir. Tedavide ağızdan birden fazla kere aktif kömürle toksin bağlanmaya çalışılır. Gerektiğinde biliyer drenaj yapılmalıdı. N asetil systein,  silibinin ve penisinilin G medikal olarak tedavi de kullanılabilir. Destekleyici sıvı tedavisi gastroenterit durumlarında önemlidir.  Gerektiğinde karaciğer nakili yapılmak zorunda kalınabilir. Mantar zehirlenmesi %2 ile 30 oranında ölüm görülebilir.

Prof. Dr. Yusuf AKCAN Gastroenteroloji Uzm. Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi Tel. : 0 530 286 29 80 Tel. : 0 532 652 52 06   Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul ( Gulsuyu Metro duragi karsisi)