Disk hernisi (fıtık) nedir?

Omurga “omur” adı verilen bir birine bağlı kemik dizininden oluşur. Disk, bir omuru diğerine bağlayan güçlü bağ dokulardan oluşturur ve omurlar arasında yastık görevi görür. Diskin dış tabakasında “annulus fibrozis” adı verilen bir dış tabaka ile merkezinde “nükleus pulpozus” adı verilen jelimsi tabaka yer alır. Yaşlandıkça diskin merkezi sıvı içeriğini kaybeder; bu da diski şok emme açısından daha az etkili hale getirir. Disk bozulurken dış tabakası da yırtılabilir. Bu durum, dış tabakada çatlak boyunca diskin merkezinin sinir ve omurilik için var olan boşluğa doğru yer değiştirmesine (fıtıklaşmış ya da kopmuş disk) neden olabilir. Disk hernilerinin çoğu belin hemen aşağısında bel omurlarının iki taban diskinde meydana gelir.

Lumbal disk hernisi omurgadaki sinirler üzerine bası yapabilir ve “siyatik” adı verilen ve bacakta ağrı, uyuşukluk, karıncalanma ve kuvvetsizliğe neden olabilir. Genellikle 30-50 yaşları arasındaki insanların %1-2’sini siyatik etkiler.

Bel ağrısı tek başına (bacak ağrısı olmaksızın) disk hernisinden daha fazla nedenden kaynaklanabilmesine rağmen lumbal disk hernisi de bel ağrısına neden olabilir.

 

Akut lumbar disk hernisi olan hastaların çoğu (%80-90) cerrahi olmadan iyileşir. Doktor genellikle tedaviye cerrahi olmayan metotlarla başlar. Tedavi bittikten sonra ağrı hala normal yaşantınızı etkiliyorsa, doktorunuz cerrahi önerebilir. Cerrahi bacak kuvvetini normale dönüştüremese de, bacağınızın daha fazla güçsüzleşmesini durdurabilir ve bacak ağrısını azaltabilir. Bacak ağrısının azalması için cerrahi sıklıkla önerilebilir (%90 başarı); bel ağrısını azaltmada cerrahi daha az etkilidir.

 

Doktorunuz, kısa istirahat periyotları, şişliği azaltmak için anti-inflamatuar ilaçlar, ağrıyı kontrol etmek için analjezik (ağrı kesici) ilaçlar, fizik tedavi, egzersiz ya da epidural steroid enjeksiyon tedavisini içeren cerrahi olmayan yaklaşımları önerebilir. İstirahat etmeniz istenirse ne kadar yatak istirahati edeceğinizle ilgili olarak doktorunuzun önerilerini takip edin. Çok fazla yatak istirahati eklemlerinizin sertleşmesine ve kaslarınızın güçsüzleşmesine neden olarak ağrıyı azaltmaya yarayacak günlük yaşam aktivitelerini de yapmanızı zorlaştırabilir. Tedavi edildiğiniz süreçte işe devam edip etmemeniz gerektiğini doktorunuza sorun.

Doktorunuz, fizyoterapist ya da bir hemşire yardımıyla, belinize ek stres yüklemeyecek günlük yaşam aktiviteleri konusunda bilgilendirmeye ve spesifik egzersiz eğitimine de başlayabilir.

Cerrahi olmayan tedavinin amaçları arasında; sinir veya diskin irritasyonunu azaltmak, omurgayı korumak için hastanın fiziksel durumunu geliştirmek ve genel fonksiyonu arttırmaktır. Bu işlem, disk hernisi hastalarının çoğunda çeşitli tedavi metotlarını birleştiren organize bir tedavi programıyla başarılı olur.

Ultrason, elektrik uyarımı, sıcak su torbaları, soğuk su torbaları ağrı ve kas spazmını azaltmak için bir egzersiz programına başlamayı kolaylaştıracak el ile tedavi gibi tedavi yaklaşımları doktorunuzun önerdiği ilk tedaviler olabilir. Traksiyon, bazı hastalar için ağrıda limitli de olsa azalma sağlayabilir. Genellikle tedavinin başlangıcında doktorunuz bel ağrınızı azaltmak için herni diskin iyileşmesine yardım etmemesine rağmen lumbal korse (yumuşak, fleksibil sırt ortezi) takmanızı önerebilir. Manipulasyon, spesifik olmayan bel ağrısında kısa süreli ağrı azalması sağlayabilir ancak disk hernilerinin çoğunda sakınılmalıdır.

Öncelikle, bel ağrınızı ve bacak semptomlarınızı azaltmak için yapacağınız egzersizlerde basit germe ve postür değişikliklerini öğrenmeyle başlanabilir. Ağrınız azaldığında fleksibilite , kuvvet ve enduransı arttırmak; normal yaşam kapasitesine geri dönüşü sağlamak için daha şiddetli egzersizlere ilerlenebilir. Egzersiz önerilerine hemen başlanmalı ve iyileşmeye göre modifiye edilmelidir. Ev egzersiz ve germe programının öğrenilmesi ve devam ettirilmesi tedavinin önemli bir parçasını oluşturur.