BEL FITIĞI (LOMBER DİSK HERNİSİ)

Bel Fıtığı Nedir?

İnsanların % 80 ı hayatının bir döneminde bel ağrısı yaşamaktadırlar.Bel fıtığı daha çok 30-50 yaş grubundaki  çalışan, üreten insanlarda görülen bir hastalık olduğundan ciddi iş gücü kaybına da neden olan bir rahatsızlıktır.

Bel fıtığı omurga kemiklerimiz arasında bir süspansiyon görevi gören kıkırdak yastıkçığın etrafındaki lifleri yırtarak dışarı taşması sonucu oluşur.

Bel Fıtığında Ne Tür Şikayetler Olur?

Fıtıklaşan bu kıkırdak yapı omurgadan çıkan sinirleri sıkıştırarak, kalçalara ve bacağa doğru yayılan ağrı, uyuşma, çekme hissi, güçsüzlük gibi yakınmalara neden olur. Hastaların büyük bir kısmında bel ağrısından çok bacak ağrısı ön plandadır ve bazı hastalar  kendilerine bel fıtığı tanısı konduğunda, nasıl olur bende bel ağrısı yok ki derler. Bu tamamen bacağa giden sinirin sıkışması ile ilgili bir durumdur. Ağrının tipik özelliği öksürmekle , ıkınmakla, gülmekle artmasıdır.

Bel Fıtığından Şüphe Edildiğinde Nereye Başvurulmalıdır?

Bel ağrısı yapan bir çok neden içinde, bel fıtıkları aslında küçük bir dilimi oluşturmaktadır. Gerçek anlamda  bel fıtığına bağlı bel ağrısı, tüm bel ağrılarının sadece %5 inden sorumludur. Bel ağrılarının çok büyük kısmının sebebi bel kaslarının zayıf olmasına, aşırı yüklenmelere bağlı belin tekrarlayıcı incinmelerine bağlıdır. Bel fıtıklarında tedavi % 90 konservatif tedavi dediğimiz ilaç, istirahat, korse, fizik tedavi uygulamalarından oluşmaktadır. Bu nedenle bel ağrılarında ve bel fıtığı şüphelerinde öncelikle bir fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının muayenesinden geçmek doğru bir yaklaşım olacaktır. Çünkü %90 sorununuz bu uzman tarafından çözülecek, %5-10 ise cerrahi gerekecek ve farklı bir uzmana yönlendirileceksiniz.

Bel Fıtığında Radyolojik Yöntemler

Hastane şartlarında istenecek siyah beyaz röntgenlerde kireçlenmeler, kanallarda daralmalar, fıtık oluşmuş olabileceğine dair bazı şüpheli bulgular gözlenebilir, ancak günümüzde bel fıtığını en net şekilde ortaya koyacak tetkik ise MRdır. Herhangi bir nedenle MRa giremeyen hastalarda ise tomografiye başvurulabilir. Bazen arada kalınan durumlarda ise EMG denilen test istenebilmektedir.

Kırmızı ok bel fıtığını göstermektedir.

 Ancak unutulmaması gereken en önemli nokta tek başına radyolojik görüntülemeye dayanarak bir hastaya bel fıtığı tanısı konulmamalıdır. Hastanın mutlaka şikayetleri incelenmeli gerekli hallerde diğer romatizmal hastalıklardan ayırıcı tanısı yapılmalıdır.  Bel fıtığına bağlı hiç bir yakınması olmayan hastalarda MR çekildiğinde bazı ufak ve orta dereceli fıtık görünümlerinin insanların çoğunda gözlenebildiği çalışmalarda ortaya konmuştur. Bu durumun önemini bir örnekle açıklamak gerekirse; diyelim ki bel ağrısı nedeniyle bel MRı çektirildi ve bel fıtığı olduğunuz söylendi, bu durum sizin ağrınızın kesinlikle bu fıtıklardan kaynaklandığı anlamına gelmeyebilir. Klinikte bir çok ankilozan spondilit(omurgayı tutan iltihabi romatizmal bir hastalık)  hastasının bel fıtığı diye yıllarca tedavi edildiği bazılarının ise ameliyat edildiğine rastlamak mümkündür. 

 Bel Fıtığında Tedavi Yöntemleri

1.Günlük yaşam aktivitelerinin düzenlenmesi ve eğitim: Ağır kaldırma , uzun süre aynı pozisyonda durma yasaklanır, yerden bir nesne alırken direk belden eğilme yerine dizlerin üzerine çömelerek alınması , yataktan direk değil yan dönerek ve yavaşça kalkılması bel fıtığı olan hastaların dikkat etmesi gereken hususlardır.

2.Fizik Tedavi: Çeşitli elektrik akımları , sıcak-soğuk uygulamalar, traksiyon yani bel çekme  (fizik tedavi uzmanları tarafından özel cihazlar ile uygulanan tıbbi bir işlemdir), kaplıca, masaj, korse uygulamaları gibi yöntemler ile bel fıtığı hastalarında çok iyi sonuçlar alınmaktadır.

  Traksiyon (bel çekme)

 Fizik tedavi ile fıtığın sinir üzerine olan basısında azalma, bazı fıtıklarda bir miktar gerileme sağlanması mümkün olabilmektedir. En kısa sürede egzersizlere başlanmalı uzun süre yatak istirahatinden kaçınılmalıdır (Genellikle 5-7 günlük yatak istirahati yeterlidir).

3.İlaç Tedavileri : Basit ağrı kesici ilaçlardan , kuvvetli morfin benzeri ilaçlara kadar çok geniş aralıkta ilaçlara, bazı hastalarda eşlik eden kasılmayı kırmak için kas gevşeticilere, sinir sıkışmasına özel ilaçlara başvurulabilmektedir.

4.Cerrahi Tedavi: Hastaların %5-10 luk kısmında cerrahi tedaviye ihtiyaç duyulmaktadır.

                                    Uzm.Dr. Volkan SUBAŞI