 |
 |
Güncellenme : 16.06.2012 |
| |
|
|
Online Randevu Al
|
|
|
|
|
Giriş |
Sebepleri |
Yakınma ve Bulgular |
Tanı ve Testler
|
Tedavi |
Tümüne Gözat
|
| |
Giriş
Ülser ; Mide veya duedenum (onikiparmak barsağı)un mide asidi ve sindirim sıvıları (örneğin:pepsin) tarafından harabiyeti sonucunda meydana gelen doku kaybıdır. Doku kaybı asit ve pepsinin etkisiyle daha derinlere inebilir. asit ve pepsinin etkileri yemek borusu alt ksımlarında da ülser yapabilir.
Epidemioloji, sıklık
Toplumumuzda herhangi bir zamanda mevcut ülserli hasta (yeni geçiren veya geçirmiş) yüzdesi %2-6 dır. Duedenal (onikiparmak barsağı) ülseri , mide ülserine göre çok daha fazla görülür. Duedenal ülser 30-50 yaşları arasında daha sık olup , erkeklerde kadınlara göre 2-4 kat daha fazladır. Mide ülseri 60 yaşından sonra daha sık gözlenir ve kadınlarda daha çok görülür.
Etyoloji, Sebepler, Risk Faktörleri
Başlıca nedenleri:
- Helicobacter Pylori adı verilen bakteri
- Uzun süreli aspirin veya antienflamatuvar ilaç kullanımı
- Kan grubu 0 olan kimseler
- Psikolojik stres
- Travma, cerrahi operasyon gibi çeşitli fiziksel stresler
- Alkol, kafein ve sigara kullanımı
En büyük neden "Helicobacter pylori" adlı bir mikroptur ve düzenli NSAİ ilaçlar (aspirin, antiromatizmal ilaçlar) alımıdır. Diğer muhtemel nedenler arasında genetik yatkınlık (irsiyet) , her türlü stresler , kortizon türü ilaçlar , alkol , sigara , kahve alışkanlığı , çevre kirliliği sayılabilir.
NSAİ ilaçlar (Aspirin ve benzeri ilaçlar) ın "ülser yapıcı" etkileri
Ülseri meydana getiren ikinci büyük sebep; düzenli NSAİ ( Ağrı kesici ve romatizmal ilaçlar ) ilaç kullanmaktır. ancak tek doz NSAİ ilaçları ile de kanama gelişebilir. NSAİ ilaçların bu kötü etkileri uygun ilaçlarla önlenebilir. Ülseri olanlar çeşitli hastalıklar için doktora gittiklerinde , doktora ülserli olduğunu söylemelidirler. Doktor gerektiğinde vereceği ağrı kesici ilaçlarla birlikte gastrointestinal yan etkileri önleyecek ilaç verebilir ya da yan etkileri olmayan ilaçlar (paracetamol gibi) kullanılabilecektir. NSAİ almak zorunda olan kişiler dispeptik şikayetleri var ise mide koruyucu ilaçlarla beraber almalıdırlar.
Semptom ve Yakınmalar
Belirtileri ülserin yerine göre değişir. midede olan ülserler daha çok yemek yedikten sonra karın üst orta ve sol kesiminde ağrı yaparken, duodenal ülserler yemek yendiğinde yatışmaya meyillidir. duodenal (oniki parmak barsağı) ülserlerinde en sık rastlanan belirti karnın üst kısmında kemirme ve yanma şeklinde ağrı olmasıdır. Genellikle öğün aralarında meydana gelir. Gece hastayı uykudan uyandırabilir (daha çok duedenal ülserde). Yemek yemekle ve antiasit dediğimiz mide asidini nötürleyen çiğneme tableti ve pastillerle birkaç dakika ile birkaç saat arasında ağrı hafifler. Sonbahar ve ilkbaharda ağrıların sıklığı artar. Ülserli hastalarda daha az sıklıkla meydana gelen belirtiler bulantı , kusma (özellikle ağrı varken oluşur, kusunca ağrının azalması veya kesilmesi çok tipiktir) , iştahsızlık ve kilo kaybıdır.
Komplikasyonlar
Mide Kanaması
Sindirim sistemi kanamalarının en büyük nedeni ülserlerdir. Bazen daha önce hiç mide ağrısı şikayeti olmayan kişilerde bile görülebilir. Bu kişiler "kahve telvesi" renkli bir materyel kusarlar ya da "katran renkli" siyah gaita dışkılarlar. Oldukça pis kokuludur. bu koku diğer ilaçlara bağlı gaita siyahlaşmalarında görülmez. özellikle demir hapı alanlarda gaita siyahlaşır, ama koku olmaz. Başka belirti olmadan , gaitasının siyah renkli olduğunu farkeden kişilerin mutlaka bir sağlık kurumuna acil olarak başvurması gereklidir.
Kusma ve siyah renkli feçes olmadan önce aniden fenalık gelmesi , soğuk soğuk terleme halinde üst gastrointestinal kanamadan kuşkulanılmalıdır.
Perforasyon ( Mide delinmesi)
Mevcut ülserin derinliğinin artması ve tüm mide-duedenum katmanlarını geçerek delinmesidir. Mide asit-pepsin içeriğinin karın boşluğuna geçmesi sonucu aniden ve şiddetli bir ağrı oluşur. Karın tahta gibi sertleşir , kıpırdama ve yürüme ağrı nedeniyle zorlaşır. Tedavi ameliyat iledir.
Tıkanma
Özellikle duedenum ve pylor kanalında (mide çıkış kanalı) akut ülserin doku ödemi (şişliği) meydana getirmesiyle veya uzun süredir derin ülserin olması sonucunda nedbe dokusu oluşması nedeniyle , yiyecek , içecek ve mide suyunun geçimini (pasajın) daralması (stenoz) , hatta tıkanmasına neden olur. Hasta yediği ve mide suyunun devamlı salgılanmaya devam etmesi sonucu mide içinde biriken , ileriye gidemeyen materyali kusar. Kusma bol ve süreklidir. Hasta yese bile yiyecekler hazmeden organlara geçemediğinden (hazım-emilim- mide değil,onikiparmak barsağı ve ince barsaktadır), sürekli kilo verme mevcuttur. Teşhis biran önce yapılıp , ameliyat edilmelidir.
Penetrasyon
Ülserin dokudan dışarı doğru delinirken yakın organlara yapışarak deşmesi kastedilir. en sık pankreas üzerine yapışarak deşilme olur. bir nevi kapalı kalan delinmedir. tedavisi ameliyaladır.
Laboratuvar testleri, özel testler
Fizik muayene ve ultrason ile ülser herhangi bir işaret vermez. Ancak bize başka hastalıkları ekarte etme şansı verir.
Ülser tanısı için üst sindirim sisteminin radyolojik tetkiki veya daha iyisi üst sindirim sistemi endoskopisi (Işıklı hortum yutturularak yapılan mide içerisinin gözle görülmesi esasına daynaır) (özofagogastroduedenoskopi) ile konur.
Endoskopik bulgular
Endoskopi (Gastroskopi):
Küçük , ışıklı , kıvrılabilen bir boruyla yemek bousu , mide ve onikiparmak barsağının gözle direkt olarak gözlenmesidir. Görülmesi gereken organların yaklaşık her yeri net bir şekilde gözlenebilir. İşlem hastaya genellikle sakinleşmesi için bir ilaç verilerek yapılır. İşlem sırasında , patolojik tetkik ve üreaz testi için biopsi alınabilir. Biopsi alımı herhangi bir rahatsızlık veya ağrıya neden olmaz.
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dışı tedavi önerileri
DİYET:
Geçmişte baharatlı , acı , ekşi , turşudan , yağlı ve asidik yiyeceklerden kaçınılması gerektiği söylenip , süt tedavisi verilirdi. Bugün ülser için özel bir diyet olmadığı gibi , gece yatmadan önce içilen sütün zararı bile olabilir. Özel diyetin ülseri iyileştirmede katkısı olmadığı deneylerle gösterilmiştir. Şu anda kişisel olarak şikayetine sebep olduğu düşünülen yiyecek maddesinin kısıtlanması gerektiği söylenmektedir. (Örneğin ülserli bir kişiye soğan yemek dokunmuyorsa yemesinde bir sakınca yoktur). Ancak ülserli hasta sigarayı (eğer çok içiyorsa) bırakmalıdır. Sigara içiminin ülser iyileşmesini geciktirdiği , sık ülser tekrarlanmalarının ( nüks ) neden olduğu gösterilmiştir. Genellikle ülserli hastalar aspirin ve benzeri romatizma ilacı almamalıdır. Alkol alımı , yüzeyel mukoza direncini bozarak , gastrite ve ülser iyileşmesinde gecikmeye yol açabilir. akut ülserde özellikle alınmamasında yarar vardır.
İLAÇLAR:
Gastroözofajial reflü tedavisinde ve ülserde kullanılan ilaçlar H2 reseptör blokerleri (Ranitidin , Famotidin , Nizatidin) ve proton pompa inhibitörleri (omeprozol , lansoprol) dir. Bunlar mide asitlerini azaltarak yakınmaları rahatlatırlar. Ayrıca mide asitinin ülser üzerine etkisini ortadan kaldırarak , iyileşmeyi sağlarlar. protein pompa inhibütörleri asiditeyi azaltmada , H2 reseptör blokerlerine oranla daha güçlüdür , ancak daha pahalıdırlar. helikobacter pylori saptanan hastalarda , protein pompa inhibütörleri antibiyotiklerle birlikte helikobacter pyloriyi yok etmede ( eradikasyon ) kullanılmaltadır.
Helicobakter pilori yokedildikten sonra ülser tekrarlama oranı yıllık % 4 lere kadar düşmüştür. önceleri bu oran yılda %70 ler kadar yüksekti.
%30 ülser vakasında H.Pilori etken olmayabilir. NSAİ kullanımı varsa özellikle proton pompa inihibitörleri uzun süreli tedavi ve engelleme için kullanılması gerekecektir.
Cerrahi tedavi
Ülser nedeniyle Ameliyat ne zaman gereklidir?:
Birçok ülserler ilaçla iyileşirler. Kanama , stenoz (daralma -tıkanma) , delinme ve penetrasyon (deşilme) meydana gelirse , tıbbi tedaviye cevap vermezse acilen ameliyat gereklidir.
İlgili Kelimeler Listesi: duodenal ülser,helikobakter pilori,NSAİD ilaçlar,gastroskopi,mide ülseri,endoskopi videoları
Not: Aşağıdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek tıkla site içi arama yapabilirsiniz..
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
|
|
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
( Gulsuyu Metro duragi karsisi)
|
İlgili Kelimeler Listesi: duodenal ülser,helikobakter pilori,NSAİD ilaçlar,gastroskopi,mide ülseri,endoskopi videoları
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
|
|
