Genellikle iltihabi reaksiyonlar sonucu kanda yükselmeye başlayan , karaciğer tarafından üretilen ve akut faz reaktanları olarak adlandırılan proteinlerden birisidir. Akut faz reaktanları bu enflamatuar süreçte artış veya azalış gösterebilir. Bunlardan özellikle artış gösterenlerden CRP en sık akut faz reaktanı olarak kullanılır.
CRP:3mg/l veya 6 mg/l altında olması normal değerde olmasını gösterir. Veya mg/dl olarak belirtirsek 0.3 mg/dl veya 0.6 mg/dl altında olması normal değerlendirilir. Bazı laboratuarlar 3 mg/l (0.3 mg/dl) altını, bazı labaratuvarlar 6 mg/l (0.6 mg/dl) altını normal değer(referans değer) olarak kabul eder.
Labaratuvarlar referans aralığı olarak 0-3 mg/l(0-0.3 mg/dl) veya 0-6 mg/l(0-0.6 mg/dl) olarak belirtirler. Bu farklı kit kullanılmasından kaynaklanır. Labaratuvar hatası ile ilgisi yoktur. Yani farklı birim kullanmanın kitle (kullanılan malzeme)ilgisi yoktur. Aynı birimdeki referans değerinin biraz farklı olması farklı laboratuarların kitleri ile ilgilidir.Aynı laboratuarda 3 mg/l altı referans değeri 0.3 mg/dl referans değeri ile aynıdır. Farklı laboratuar için 6 mg/l altı referans değeri 0.6 mg/dl referans değeri ile aynıdır.
Genellikle enfeksiyonlar olmak üzere,doku hasarı,immünolojik tepkimler, enflamatuar süreçler organizmada kısa süre içerisinde ortaya çıkan-saatler ya da günler içerisinde sistemik yanıta yol açar. Bu yanıta genel olarak akut faz yanıtı adı verilir.Bu dönemde plazma düzeyinde artışı ya da azalışı saptanan ve karaciğerde saptanan proteinlere de akut faz proteinleri ya da akut faz reaktanları adı verilir. Doku makrofajlarından salınan sitokinlerin etkisi ile karaciğerde sentezlenirler.
Pozitif akut faz reaktanları (artış gösteren akut faz proteinleri)
1-C-reaktif protein(CRP),
2- Fibrinojen,
3- Haptaglobulin,
4- Seruloplazmin,
5- Alfa 1 antitripsin,
6- Ferritin
Negatif akut faz reaktanları (azalış gösteren akut faz proteinleri)
1-Albumin,
2- Prealbumin,
3-Transferrrin,
4-Retinol Bağlayıcı Protein
Çocuklarda CRP yüksekliği Nedenlerine bakış
1- Enfeksiyonlar; Özellikle akut bakteriyel enfeksiyonlarda yükselir.
Bakteriyel olan;
a) üst solunum yolu enfeksiyonları(otit,sinüzit,tonsillit,farenjit),
b) alt solunum yolu enfeksiyonları(zatüre,bakteriye bağlı bronşitler,tüberküloz),
c) idrar yolu enfeksiyonları(özellikle pyelonefrit)
d)sepsis( kanda mikrop olması ve hayati organları tehdit eder klinik durumun olması),bakteriyemi(kanda mikrop olması)
e)Menenjit(beyin zarının iltihabı)
f) septik artrit(eklem iltihabı)
g) osteomyelit(kemik iliği iltihabı)
h) bakteriye bağlı lenfadenitler
ı) abse;cilt dokusu,üst solunum yolları, iç organlar
Bu enfeksiyonların (a,b,c,d,e,f,g,h,ı) bakteriye bağlı olanlarında akut (erken) dönemde crp yükselir. Viral enfeksiyonlarda da bazen crp yükselir,ancak çok yüksek düzeylerde olmaz.
2- Enflamatuar barsak hastalıkları (crohn,ülseratif kolit)
3- Kollejen doku hastalıkları, romatizmal hastalıklarda atak durumlarında, ya da hastalığın başlangıcında veya şikayetler alevlendiğinde.Bu hastalıklar JRA(juvenil romatoid artrit), FMF(Ailevi akdeniz ateşi),ARA(Akut romatizmal ateş),HSP (Henoch schönlein purpurası) vb kollejen doku hastalığı veya romatizmal hastalıklar olabilir.
4 Çocuklarda shunt operasyonları (hidrosefali için) sonrası ilk 5 gün crp yükselmeye başlar,5-10. gün arası sabit kalır,10. günden sonra azalmaya başlayarak normale gelir. Crp ile birlikte sedimantasyonda da yükselme olabilir (herzaman olmasa da), ancak sedimantasyon(eritrositlerin çökme hızı) daha geç yükselip daha geç düşer.
Yine CRP ile birlikte genellikle lökosit değeri yükselir(lökositoz). Ancak bazı bakteriyel enfeksiyonlarda lökositler düşebilir veya normal de olabilir.Lökosit çeşitlerinden nötrofiller(granülosit) genellikle crp ile beraber yaşa göre artış gösterirler. Ancak bazı enfeksiyonlarda lökosit azalışı ile beraber nötrofiller(granülositler) de azalabilir.
CRP nin en çok yükseldiği durum akut bakteriyel enfeksiyonlardır. Kronik hastalıklardan romatizmal hastalıklar veya kollejen doku hastalıkların başlangıcında veya alevlenme dönemlerinde yükselir.
