Genel Bilgiler

Kýsýrlýk (infertilite), 1 yýl süreyle hiçbir korunma yöntemi kullanýlmaksýzýn cinsel iliþkide bulunulduðu halde hamile kalamamak anlamýna gelir.

Kýsýrlýk sadece kadýndan deðil erkekten de kaynaklanan bir problem olmasýndan dolayý doktor randevusuna giderken erkeðin de bulunmasý hekimin tedavisine büyük yarar saðlamaktadýr.

Kýsýrlýðýn baþlýca sebepleri aþaðýda sýralanmýþtýr:

Erkekten kaynaklanan sebepler
Yumurtlama bozukluklarý
Tüplerdeki zedelenme, týkanma, yapýþýklýklar ve endometriozis
Rahimden kaynaklanan sebepler
Servikal mukus-sperm iliþkisinde bozukluklar


Kýsýrlýk nedeniyle doktora baþvuran çiftlerde saptanan problemin %25-40’ý erkek faktöründen kaynaklanmaktadýr. Erkeklerdeki kýsýrlýk nedeni de sperm sayýsýnýn azlýðý, yokluðu, þekil ve hareket bozukluðu gibi spermiogramdaki anormalliktir. Azospermi, semende hiç sperm bulunmamasý durumudur, bu durum testislerden kaynaklanabilir veya kanallarda bir týkanýklýk nedeniyle meydana gelebilir. Oligospermi sperm sayýsýnýn normalin altýnda olmasý halidir, nedenleri arasýnda testislerdeki rahatsýzlýklar, hormon bozukluklarý ve enfeksiyonlar sayýlabilir. Varikosel erkek kýsýrlýðýnýn önemli bir nedenidir. Bu, testisi çevreleyen damarlarýn geniþlemesinden kaynaklanýr, testisin sýcaklýk derecesini arttýrýr, bu durum sperm yapýsýný etkiler ve cerrahi olarak düzeltilmesi gerekir. Cinsel yoldan bulaþan enfeksiyonlar sperm kanallarýný týkayabilir, spermlere hasar vererek dölleme yeteneðini bozabilir veya spermleri öldürebilir. Kabakulak gibi ateþli hastalýklar testisin enfeksiyonuna sebep olabilir (orþit), bunun sonucunda testiste sperm üretimi bozulabilir. Bazý erkeklerde ise sperm üretimi tamamen normal olduðu halde yapýsal bozukluktan kaynaklanan bir sebeple spermler ejekulasyon anýnda idrar torbasýna boþalýr.

Bazen kýsýrlýk sebebi tamamen cinsel problemlerden kaynaklanabilir. Erkekten kaynaklanan ereksiyon problemleri veya erken boþalma spermin yumurta ile karþýlaþmasý olasýlýðýný azaltýr.

Kadýnlarda kýsýrlýk sebeplerinin %30-40’ý yumurtlama bozukluklarýndan kaynaklanýr. Tanýsý kolaydýr ve tedaviye iyi yanýt verir. Kadýn vucudunda her iki tarafta yer alan yumurtalýklar her adet döneminde döllenmeye hazýr bir olgun yumurta oluþturur. Bu yumurta geliþimini tamamladýðýnda çatlar, spermle birleþtiðinde gebelik gerçekleþir. Eðer yumurtlama olmazsa gebelik gerçekleþemez.

Anovulasyon (yumurtlamanýn olmamasý) veya oligoovulasyon (yumurtlamanýn seyrek olmasý) hallerinde yapýlan hormon tetkikleri ve ultrasonografi tanýya yardýmcý olur. Hiperprolaktinemi, kanda prolaktin hormonunun aþýrý yüksekliði sonucu anovülasyon dediðimiz adet görememe durumuna yol açabilir.

Kadýn kýsýrlýðýnýn diðer %30-40 sebebi de Fallop tüpleri dediðimiz yumurtalarý rahimle birleþtiren kanallardan kaynaklanan sebepler olabilir. Fallop tüplerindeki týkanýklýklar, yapýþýklýklar veya bu tüplerin oluþumundaki anormallikler yumurtanýn geçiþ yolunu týkayabilir. Endometriosis denen durumda da yumurtalarýn fallop tüplerine geçiþi engellenebilir ve böylece kýsýrlýða yol açabilir. Tüplerin açýklýðýnýn saptanmasýnda yapýlacak ilk test Histerosalpingografi (HSG) dir, adetin 6.-11. günleri arasýnda yapýlýr. Laparaskopide de bütün pelvik organlar, rahimde yer alan myomlar, tüpler ve yumurtalýklarýn etrafýndaki yapýþýklýklar ve endometriozis olup olmadýðý deðerlendirilir.

Bazen ovülasyon ( yumurtlama) normal þekilde gerçekleþir ve yumurta fallop tüplerinden baþarýyla geçer. Ancak rahim içi kusurlar, þekil bozukluklarý, polip dediðimiz rahim içi çýkýntýlar, myomlar, rahim aðzýndaki kusurlar oluþmuþ gebeliðin rahim içine yerleþmesini ve büyümesini engeller. Bu durumda da hasta abortus ( düþük ) þeklinde bebeðini kaybeder. Bunlarýn cerrahi olarak düzeltilmesi yarar saðlar.

Servikal faktor ise kýsýrlýðýn %5inden daha az bir bölümünden sorumludur. Bazý kadýnlar sperme alerjiktir ve salgýlanan mukus denilen akýntýda spermleri öldüren antikorlar bulunur.

Tedavide; öncelikle kýsýrlýða neden olan durum araþtýrýlýp tedavi edilmelidir. Bu sebeple medikal (ilaç, hormon) veya cerrahi (ameliyat) tedavi gerekebilir. Tüm sebepler araþtýrýlýp ilk basamak tedavileri düzenlendikten sonra doktorunuzun yönlendirmesine göre tüp bebek gibi yardýmcý üreme teknikleri uygulanabilir.