Crohn hastalığının klinik belirtileri ve bulguları nelerdir?

Hastalar tanı almadan önce yıllarca yakınmalar olabilir. Halsizlik, karın ağrısı ile birlikte uzun süreli ishal, kilo kaybı ateş bazen kanlı ishal Crohn Hastalığı hastalığın ana bulgularıdır.

Crohn hastalığında tutulan bölgeden bağımsız olarak karın ağrısı olur. Hastalığın transmural  tutulum göstermesi sonucunda duvarlarda kalınlaşma ve lümende daralma olmaktadır. Bu daralmalar sıklıkla ince bağırsak seviyesinde ve nadiren kalın barsak seviyesinde tıkanıklığa sebep olabilmektedir. Distal ileum tutulumu olan hastalarda sıklıkla sağ alt kadran ağrısı olmaktadır. Nadiren hastalarda daralmalar nedeniyle kabızlık gelişine kadar yakınma olmayabilir veya hasta obstrüksiyon bulgularıyla karşımıza çıkabilir.

İshal, sık bir bulgudur. Ancak dalgalanma gösterebilir. Dışkıda kan görülmeden uzun süreli seyreden ishal durumlarında birlikte inflamatuar barsak hastalığının cilt, göz , eklem bulguları veya aile öyküsü olan vakalarda Crohn Hastalığı düşünülmelidir. Crohn  hastalığında ishalin gelişme mekanizmaları şunlardır. 

İnflamasyonlu ince veya kalın barsak segmentlerinin sıvı absorbsiyonunu yapamaması ve fazladan sıvı sekresyonunda bulunması. 

Hastalıklı ileum bölgesi nedeniyle safra tuzlarının emilememesi. 

Safra tuzlarının kaybına bağlı olarak steatore (yağların emilememesine bağlı olarak yağ içeriği fazla bir şekilde fazla dışkılama olması) gelişmesi.

Crohn Hastalığı hastalığında gaitada gizli kanın sıklıkla pozitif olur. Onunla beraber makroskopik kanama görülmesi nadirdir. Kolonun tutulumunda daha fazla kanama görülebilir.

Hastalığın transmural tutulum göstermesi sinüs traktı oluşmasına ve bunlarında  daha sonra fistüle dönüşmesine yol açar. Fistüller genellikle akut karına yol açmaz. Yavaş yavaş gelişen bir prosestir. Fistüller iki epitelli organı arasında bağlantı  sağlayan tüneller gibidir. Bu tüneller fistüller barsaklar ile mesane arasında, barsaklarla cilt arasında, barsakla başka bir barsak segmenti arasında ve barsakların vajen arasında olabilmektedir. Sulan bölgelere göre fistüllere isim verilmektedir. Yukardakiler için sırasıyla enterovezikal, enterokütanöz, enteroenterik ve enterovajinal fistüller denilebilir.

Yapılan çalışmalarda on ila 20 yıl içerisinde Crohn Hastalığı hastalarında fistül gelişme riski sırasıyla %33 ve %50dir. Vakaların %40ında tanı konmadan önce bir fistül geliştiği söylenmektedir.

Fistüllere bağlı yakınmalar fistülün tuttuğu organlarla alakalıdır.

Enteroenterik fistüller yakınmasız olabilir veya ele gelen bir kitle şeklinde karşımıza çıkabilir.

Enterovesical fistüller tekrarlayıcı idrar yolu enfeksiyonları ve pnömotüri (idrar yaparken, idrar içinde gaz gelmesi) ye yol açabilirler. İdrar yolu enfeksiyonu birden fazla organizmayla oluşabilmektedir. 

Retroperitoneal bölgeye fistül geliştiği taktirde psoas apsesi veya hidronefrozla birlikte üreteral obstrüksiyona neden olabilir.

Enterovajinal fistüller vajenden gaz gelmesi veya dışkı gelmesine sebep olabilir. 

Enterokütanöz fistüller bağırsak içeriğinin cilt yüzeyine taşınmasına ve sızıntı yapmasına neden olabilir. 

Bütün sinüs traktusları fistüle yol açmaz. Bazılarında flegmon yani bakteriyel bir enfeksiyonu olmadan inflamatuar bir kitle oluşabilir. İleum bölgesinin tutumunda bu bölgede bir kitle olarak geri gelebilir.

Bazı sinüs traktusları ise ateş peritoneal hassasiyet ile birlikte giden akut karın tablosu oluşturan apse oluşumuyla son bulabilir. Apsenin perfore olması ve buna bağlı diffüz peritonit gelişmesi nadir görülür.

Terminal ileum bölgesinin elli ile 60. Santimetrelik kısmı hastalandığında veya rezeksiyon uygulandığında safra tuzlarıyla ilgili emelim bozukluğu oluşur. Emilemeyen safra tuzları kolona geçer kolonda bu safra tuzları sekretuar tipte bir ishale neden olur. Kaybedilen safra tuzlarının yerine koymak için karaciğer daha fazla miktarda safra tuzları üretir. Ancak hastalıklı bölge veya rezeksiyon kısmı 100 cm nin üzerinde olduğunda bu ekstra üretim yeterli olmaz. Böylece safra tuzu havuzu boşalır ardından yağ malabsorbsiyonu başlar. Yağ malabsorbsiyonu başladıktan sonra safra asitlerinin kolon üzerindeki etkisi nedeniyle sulu bireysel gelişebilir. Steatore gelişebilir. Bu hastalarda aynı zamanda steatore bakteriyel aşırı çoğalma enterokolit fistüller veya aşırı  jejunal tutulum nedeniyle olabilir. 

Steatore nin komplikasyonu olarak  malnütrisyon ve yağda eriyen vitaminlerin eksikliği geleşeceğinden bunların sonucu, koagülasyon faktör bozukluğu ( Vit K eksikliği), osteomalazi, hipokalsemi (vit D eksikliği) görülebilir. Hipokalsemi hastada tetani gelişecek kadar ileri olabilir.

Ağız içinde aftöz ülserler, ağız içinde ve dişetlerinde ağrı

odynofaji ve disfaji ile giden özofagus tutulumu

Gastroduodenal Crohn Hastalığı %5 vakada görülebilir üç batında ağrı ve mide çıkışında darlık şeklinde kendini gösterebilir.

Safra kesesi taşları oluşumunda artış. Bunu sebebi safra sıvısı içerisindeki safra asitlerinin azalması ve nisbi olarak kolesterol miktarının artması olduğu söylenebilir.

Halsizlik, iştahsızlık, zayıflama ve ateş Crohn biçimsel hastalığında görülebilir. Halsizlik ve ateşin sebebi inflamatuar prosesin kendisidir. İştahsızlık kısmi daralmalardan dolayı hasta yemediği zaman daha çok rahat ettiği içindir. Bu aynı zamanda zayıflamanın da sebebidir. Ayrıca emme yüzeylerinin bozulmasından dolayı oluşacak olan malabsorbsiyon zayıflamanın diğer bir sebebidir.