 |
| |
Diyabet henüz klasik bulgularını, yani çok su içme, sık idrara çıkma,
ağız kuruluğu, kilo alma gibi belirtilerini vermeden 15 - 20 yıl
süresince belirtisiz gelişebiliyor. Bu dönem gizli şeker olarak
adlandırılıyor. Gizli şeker aslında 20 yıl önceden kendine özgü
birtakım semptomları gösterse de, bu bulgular çoğu kez ihmal ediliyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) son uyarısına göre, açlık kan şekeri
100ün üzerinde olan herkes diyabet riski altında. Bunun anlamı ne, ne
yapmak gerekiyor? Türk Diyabet Vakfı Başkanı Prof. Dr. Temel Yılmaz,
gizli şekeri anlattı...
Gizli şekerin seyri nasıldır?
- İlk ortaya çıkan bulgu, reaktif hipoglisemi adını verdiğimiz şeker
düşme ataklarıdır. En önemli özelliği; açken değil, yemek yedikten
sonra hipoglisemi atakları olmasıdır. Buna tokluk hipoglisemileri adını
veriyoruz. Bu kişiler sabah uyandıklarında fazla acıkmazlar, genellikle
kahvaltı yapmazlar, öğle yemeğini hafif geçiştirirler, ama ilk yemeği
yedikten itibaren uyuyuncaya kadar sürekli hipoglisemi atakları olur ve
sürekli yemek yerler. Kan şekerinin düşüklüğü, sinirlilik, soğuk
terleme, fenalık hissi, bazı kişilerde baş ağrısı, konsantrasyon
bozukluğu gibi bulgular görülür. Akşama doğru tatlı krizi, çikolata
isteği baş gösterir. Bir grup hastada gece uykudan uyanıp yemek yeme
vardır.
Kimler dikkat etmeli?
- Özellikle 50 yaşın altında ortaya çıkan hipertansiyon, koroner
hastalığı, enfarktüste mutlaka gizli şeker aranmalıdır. Toplumda
şişmanlıkların genetik olanlar dışında, yaklaşık yüzde 80’inde reaktif
hipoglisemi var. Şişmanlığın tedavisi ancak bu metabolik bozukluğu
bulduktan sonra yapılıyor. Genellikle hipoglisemide temel sorun
açlıktır. Herhangi bir diyet uzmanına, zayıflama merkezlerine
gidildiğinde hastalara hipokalorik yani bir anlamda açlık diyeti
veriliyor. Hasta dişini sıkıp açlık diyeti uyguluyor ama bıraktıktan
sonra verdiği kilodan fazlasını alıyor. Açlığı açlıkla tedavi
edemezsiniz.
Gizli şeker nasıl tespit edilir?
- Şeker hastalığı bulgularını verinceye kadarki 10 - 20 yıllık süreçte
hep açlık kan şekeri normal düzeydedir. Toplumda yanlış bir kanı var. Şeker hastalığı olup olmadığını anlamak için açlık şekerini ölçtür
diye öneriyorlar. Oysa gizli şekerde hiçbir zaman açlık kan şekeriyle
teşhis konulmaz. Hastanın glikoz yükleme testi yaptırması gerekir. Bu
teste 75 gram glikoz içeren şekerli su verilir. Şekerli suyu içtikten
sonra 5 saat kan şekeri izlenir. Ama hastalar bu teste 4 saat
ayıramayabilir. Bunun için karışık diyet adını verdiğimiz 75 gramlık
karbonhidrat diyeti var. 5 dilim ekmek, 2 kaşık reçel, 2 kesme şeker
alınan kahvaltıdan 2 saat sonraki kan şekeri ölçülür.
Hipoglisemi hayatı nasıl etkiler?
Yaşam kalitesini bozar. İnsan ilişkilerini olumsuz etkiler. İş
performansını bozar. Tedavi, uygun bir diyet programı, günde 6-8 öğün,
sık sık ama azar azar yiyecek programıyla çözümlenir. 3 öğün düzenli
yemek, yemek aralarında kepekli bisküvi, sandviç, uykudan önce de bir
bardak süt, birkaç bisküvi olabilir.
|
|
|
