 |
| |
İSTANBUL - Kardiyolog Prof. Dr. Ahmet
Oktay, sadece büyük tansiyonun 14ün üzerinde, buna karşın küçük
tansiyonun normal veya düşüklüğünün sık görülen bir durum olduğunu
kaydetti.
Bu hastaların kalp yetersizliği ve kardiyovasküler komplikasyonlar
bakımından yüksek risk altında olduğunu belirten Prof. Dr. Ahmet Oktay, izole sistolik hipertansiyon hastalarının kontrollu ilaçla tedavi
çalışmalarında, büyük kan basıncının aşağıya çekilmesi ile inme, kalp
krizi, kalp yetersizliği gibi risklerde anlamlı bir azalma
sağlanabildiği tartışma götürmeyecek şekilde kanıtlanmıştır dedi.
Sadece
büyük(sistolik) kan basıncının (tansiyon) yüksek olması, küçük
(diyastolik) kan basıncının normal veya düşük olması mümkün müdür?
Gerçekten
de sadece büyük tansiyonun yüksek olması (140 mm Hgnın, ya da halk
arasında bilindiği şekilde 14ün üzerinde), buna karşın küçük
tansiyonun normal veya düşük kalması (90 mm Hg’nın (9un) altında) pek
de nadir görülmeyen bir durumdur. Hekimlerin izole sistolik
hipertansiyon olarak isimlendirdikleri bu durum, özellikle yaşlılarda
karşımıza çıkmaktadır. Bu tip hipertansiyonun kansızlık, tiroid bezinin
fazla çalışması gibi bazı nadir nedenleri söz konusuysa da, izole
sistolik hipertansiyon hemen daima kalpten çıkan ana atar
damarın(aortun) ve onun ana dallarının yaş ve damar sertliğine bağlı
olarak sertleşmesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Sertleşen damar duvarı
kanın pompalanmasıyla beklendiği oranda esneyip genişleyemeyeceğinden
damar içindeki kan basıncı yükselmek zorunda kalmaktadır. Esasında
büyük kan basıncı hem kadınlarda, hem de erkeklerde yaşla sürekli bir
artış eğilimindeyken, küçük kan basıncı her iki cinsiyette de 55-60
yaşlarından itibaren azalma eğilimi gösterir. Böylece yaşlılarda
hipertansiyon sıklıkla sadece büyük tansiyonun yüksekliği şeklinde
ortaya çıkar.
Yalnızca büyük kan basıncının yüksek
olması(izole sistolik hipertansiyon), hem büyük hem de küçük kan
basıncının yüksek olması kadar tehlikeli veya kalp-damar hastalıklarını
tetikleme açısından riskli midir?
Topluca değerlendirilen
gözlemsel çalışma sonuçlarına göre hem büyük, hem de küçük kan
basıncının yükselmesinin birbirinden bağımsız olarak ve benzer şekilde
inme ve kalp krizine bağlı ölüm riskini artırdığı bilinmektedir.
Özellikle yaşlılarda yapılmış gözlemsel çalışmalarda ise, ilginç olarak
riskin büyük kan basıncının artmasıyla doğru orantılı olarak arttığı,
buna karşın küçük kan basıncı ile ters orantılı olduğu (yani küçük kan
basıncının azalması ile riskin arttığı) belirlenmiştir. Sonuç olarak,
sadece büyük kan basıncı yüksekliği, küçük kan basıncının yüksekliği
kadar olumsuz ve riskli bir durumdur. Sevindirici olarak, sadece büyük
kan basıncı yüksek olanlarda (izole sistolik hipertansiyon hastaları)
kontrollu ilaçla tedavi çalışmalarında, büyük kan basıncının aşağıya
çekilmesi ile inme, kalp krizi, kalp yetersizliği gibi risklerde
anlamlı bir azalma sağlanabildiği tartışma götürmeyecek şekilde
kanıtlanmıştır.
Yalnızca büyük kan basıncı yüksek olan yaşlı
kişilerde küçük kan basıncının fazlaca düşük olması kalp-damar
hastalıkları açısından daha yüksek bir risk getirir mi?
Kanıtlar
çok güvenilir olmamakla birlikte elimizdeki gözlemsel veriler yaşlı
hipertansiyon hastaları grubunda, küçük tansiyon değeri düştükçe
riskin, yani olumsuz sonuçların ortaya çıkması ihtimalinin arttığına
işaret etmektedir. Bir başka ifade tarzıyla büyük kan basıncıyla küçük
kan basıncı arasındaki fark ne kadar genişlemişse veya açılmışsa,
kişinin riski o oranda artmakta gibi gözükmektedir. Farklı bir
anlatımla büyük kan basıncı yüksek, ancak küçük kan basıncı düşük(60 mm
Hgdan (6dan) düşük) yaşlı hipertansiyonlular özellikle yüksek risk
taşıyan bir grubu temsil etmektedirler. Son yıllarda ortaya konmuş bu
husus, sadece büyük kan basıncı yüksekliği olan hastaların tedavisinde
bazı sorun ve kuşkuların da kaynağı olmaktadır.
Sadece büyük
kan basıncı yüksek olanlarda, tedavi ile hem büyük kan basıncı, hem de
küçük kan basıncını düşürmenin bir olumsuzluğu(zararı) söz konusu mudur?
Hipertansiyon
konusunun iyi cavaplandırılamamış hususlarından biri de bu sorundur.
Teorik olarak ve de bazı gözlemsel çalışmalara bakarak, özellikle
koroner kalp hastalığı bulunanlarda küçük kan basıncının 60 mm Hgnın
(6nın) altına çekilmesinin kalp krizi ve ölüm riskini artırabileceği
söylenebilir. Ancak izole sistolik hipertansiyon hastalarında yapılan
kontrollu ilaç çalışmaları küçük kan basıncının çok düşürülmesinin kalp
krizi olaylarını artırdığını gösterememiştir. Bu bulgular çok
sevindirici olmakla beraber, bazı nadir olgularda küçük kan basıncının
çok düşürülmesinin olumsuz etkileri söz konusu olabilir. Bu çekinceye
rağmen, izole sistolik hipertansiyonlu hastalarda ilaç tedavisinin kalp
krizi riskini azaltmak da dahil olmak üzere genel yararlarının
çalışmalarda gayet net olarak ortaya konmuş olması son derecede
önemlidir. Bu nedenle, izole sistolik hipertansiyonun tedavisinde,
küçük tansiyonu fazla düşürmenin bazı sakıncaları olabileceği akılda
tutulmakla beraber, büyük tansiyonun normal sınırlara çekilmesi için
azami çaba sarfedilmelidir. Hem hekim, hem de hasta açısından zor olan,
hatta bazen olanak dışı bulunan, büyük kan basıncını normal değerlere
çekerken küçük kan basıncının aşırı düşmesine meydan vermemektir.
|
|
|
