 |
| |
Türkiyede taş hastalığında genetik yatkınlığın önem taşıdığını
söyleyen Üroloji Uzmanı Doç. Dr. Murat Şamlı, taş hastalığı oranının
özellikle İç Anadolu, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde
yüksek olduğunu belirtti. Yetişkinlerin yüzde 10-20sinde hayatlarının
bir döneminde taş hastalığı oluştuğunu anlatan Doç. Dr. Murat Şamlı, en
sık 20-40 yaşlarında görülen taş hastalığının, bebeklik dönemleri de
dahil olmak üzere her yaşta görülebileceğini dile getirdi.
Taş hastalığında erkekler 2-3 kat meyilli
Erkeklerde
taş hastalığının kadınlara göre 2-3 kat daha fazla ortaya çıktığına
değinen Doç. Dr. Şamlı, Günümüzde taş tedavisi ESWL (Extracorporeal
Shockwave Lithotripsy) sistemiyle vücut dışından şok dalgalarının
uygulanmasıyla yapılıyor. Cihaz, enerji kaynağı, odaklama sistemi,
görüntüleme sistemi ve şokun iletimini sağlayan sistemlerden oluşuyor.
Şok dalga jeneratörü yüksek enerjili şok dalgası meydana getiriyor.
Dalgalar şok iletim cihazı aracılığıyla hastanın vücuduna iletiliyor.
Floroskopi adı verilen x-ışını cihazları veya ultrasonografik
yöntemlerle böbrek içinde taşların yerleri tespit edilerek
odaklanılıyor. İşlem genellikle 45 dakika ile 1 saat arasında sürüyor.
ESWL tedavisi hastaneye yatmaksızın gerçekleştiriliyor. Anesteziye
çocuk hastalar dışında nadiren gerek duyuluyor. İşlem sırasında
hastanın hissettiği ağrılar şok dalgalarının ciltten geçerken neden
olduğu hafif batmalardan ibarettir. Tedavi sonrasında tedavi bölgesinde
hassasiyet ve morarma görülmesi normaldir. Ağrı için birkaç gün ağrı
kesiciler kullanılabilir dedi.
Tedavide çıkabilecek engeller
İki
santimetreden küçük böbrek taşları ve üreter taşları için yöntemin
ideal olduğunu söyleyen Şamlı, Taşların boyutu, böbrek içinde
yerleşimleri gibi faktörler cerrahi yöntemlerin uygulanmasını zorunlu
kılabiliyor. Kişinin tek böbrekli olması taş kırma için engel
oluşturmuyor. Ancak idrar çıkışı, vücut ısısının kontrolü ve düşen
parçaların sistemi tıkayıp tıkamadığının izlenmesi gerekiyor. Öte
yandan idrar kanalına düşerek sistemi tıkayan taşlar için ESWL yöntemi,
bu durumun çözülmesi için de işe yarıyor. Büyük, yoğun, tam tıkayıcı,
görüntülenmesi zor olan ve beraberinde böbrek iltihabı bulunan taşlarda
stent kullanılması gerekmektedir. ESWL tedavisi için en önemli engel
akut idrar yolu enfeksiyonu, düzeltilmemiş kanama bozukluğu, gebelik,
bakterinin kana karışması ve taşın çıkış yolunda tıkanıklık olması gibi
durumlardır. 135 kilogramın üzerindeki kişilerde, odaklama problemleri
sebebiyle taş üzerine yeterli şok dalgası oluşturmak güç olabiliyor.
Ortopedik sorunlar veya omurga problemleri, atnalı böbrek gibi doğuştan
gelen böbrek anomalileri, odaklama problemleri veya böbrekten idrar
akımının sorunlu olması sebebiyle teknik güçlük yaşanabilir. Daha
önceden var olan ve kontrol altına alınamayan hipertansiyon varlığında
işlem sonrası böbrek etrafında kanama oluşabilir. Akciğer ve kalp
problemleri bulunan kişiler uygun anestezi yöntemi ile işleme
hazırlanabilir. Kalp pili bulunan hastalar için taş kırma tedavisi
yasak olmamakla birlikte taş kırma tedavisi için uygun aday
sayılmamaktadır diye konuştu.
Günde 2 litre sıvı tüketilmeli
İşlem
sonrası kontrol grafileri ve ultrasonografiyle taş kırıntılarının
temizlenip temizlenmediği, tıkanma gelişip gelişmediğinin izlendiğini
belirten Şamlı, işlemin başarılı olup olmadığının üçüncü ayda yapılan
tetkiklerde sistemin taştan arınmış olması veya 4 milimetreden küçük
taş parçalarının kalmasıyla ölçüldüğünü ifade etti. Günde 2 litre idrar
oluşturacak kadar sıvı tüketilmesi, tuz, et ve et ürünleri tüketiminin
sınırlandırılması gerektiğini vurgulayan Şamlı, Kalsiyum tüketimi
belli bir seviyede tutulmalıdır. Az veya fazla kalsiyum tüketimi taş
oluşumunu artırmaktadır. Tek böbrekli hastalar, kronik ishal, obezite
nedenli cerrahi geçirmiş hastalar, böbrek yetmezliği ve nefrokalsinozis
adı verilen böbrek hastalığı olanlar ve taş hastalığı olan tüm
çocuklara metabolik testler uygulanmalıdır. Bu incelemede 24 saatlik
idrar biriktirilmekte, idrarda ve kanda bazı elektrolitler, ürik asit
ve kalsiyum ölçümleri yapılmaktadır şeklinde konuştu.
|
|
|
