Tatilde Bilgisayar Nasıl Kullanılmalı?

Tatile çıkıyor ve bilgisayarınızı yanınıza alıyorsanız, korunmaya ihtiyacınız var demektir. "Önleminizi alın, öyle yola çıkın" diyen ESET Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Alev Akkoyunlu, siber dünyada güvenli kalabilmek için tatile çıkmadan önce, tatil sırasında ve tatilden döndükten sonra dikkat edilmesi gerekenleri sıraladı. 

Korunmak virüsü temizlemekten daha iyidir. Verilerinizi mutlaka yedekleyin ve güvenli bir ortamda saklayın. Böylece bilgisayarınız ya da tabletiniz çalındığı veya kaybolduğu zaman verilerinizi de kaybetmemiş olursunuz. 

Karmaşık şifreler kullanın: Veriler ve veri depolama cihazları her zaman şifre korumalı olsun. Şifreler "123456" gibi basit değil, harfli-rakamlı karmaşık şekilde oluşturulsun. Hatta en iyisi özel bir şekilde şifrelenmiş (encrypt) olursa yanlış ellere geçtiğinde işe yaramaz hale gelsin. 

Taşınabilir diskleri ve USB aygıtları virüse karşı kontrol edin: Taşınabilir aygıtlar şu anda virüslerin yayılmasını sağlayan en yaygın taşıyıcı durumundalar. Taile çıkmadan önce ya da işten çıkmadan önce taşınabilir diskinizi güncel bir virüs tarayıcı ile tarayın. Bunu yapmadan önce, virüslerin sadece taşınabilir medyayı (USB bellek) takınca bulaşabilmesine sebep olan AutoRun (otomatik çalıştır) özelliğini devre dışı bırakın. Bir ipucu daha: dijital fotoğraf makinesi belleğini ilk kullanımdan önce kamera içinde formatlayın. Yeni belleklerde virüs olma olasılığı düşük de olsa bu işlemle bu riski tamamen ortadan kaldırabilirsiniz. 

Antivirus yazılımı yükleyin ve güncelleyin: Her zaman antivirüs programı kullanın ve sürekli son sürüm kullanıldığından emin olun. 

TATİL SIRASINDA 

Tozdan ve kumdan uzak tutun: Taşınabilir bilgisayarları soğutmak için kullanılan aktif fanlar toz ve kum gibi cisimlere karşı oldukça hassasdırlar. Taşınabilir bilgisayarların plaj gibi ortamlarda kullanılması durumunda, bilgisayarın içine kaçabilecek toz ve kum parçacıkları fanı kısa sürede kullanılmaz hale getirerek bilgisayarın aşırı ısınmasına ve sıcaktan zarar görmesine sebep olabilir. 

Bilgisayarınızı serin tutun: Yüksek sıcaklıklar her zaman elektronik cihazların düşmanıdır. Masaüstü bilgisayarlara göre daha çabuk ısınan bir yapıya sahip olan normal bir dizüstü bilgisayarın çalışma ortamı sıcaklığı 25 – 30 derece arasında olmalı. Bu nedenle doğrudan güneşin sıcaklık etkisine maruz kalan bir cihazın, çalışma ortam sıcaklığı pek çok tatil yöresinde dışarıda 50 dereceyi bulabiliyor. Bu sıcaklıklar da özellikle işlemcinin çok fazla ısınmasına, pilin ömrünün azalmasına ve bilgisayarın düzgün çalışmasını engelleyebiliyor. Uzun şekilde bu ortamda kullanım kalıcı hasarlara da sebep olabilir. 

Suyla temastan kaçının: Taşınabilir bilgisayarlar, tüm elektronik cihazlar gibi hatta daha fazla sıvı temasına karşı hassastırlar. Özellikle bilgisayar çalışırken meydana gelen sıvı temasları bilgisayara kalıcı hasarlar verebilir. Özelikle tuzlu teması, elektronik cihazın geri dönülemeyecek şekilde hasar görmesine sebep olabilir. Sıvı temaslarında yapılacak en iyi şey, hemen bilgisayarın gücünü kesip, pilini çıkarmak ve olabildiğince yakın bir zamanda yetkili bir servise ulaştırmaktır. 

Kaliteli bir taşıma çantası kullanın: Taşınabilir bilgisayarlar hem satın alma değeri olarak, hem de içerisinde taşıdığı veriler olarak oldukça değerli cihazlardır. Bu nedenle seyahat ederken, taşınabilir bilgisyarlar için özel tasarlanmış, toza, sıcağa, darbelere dayanıklı bir taşıma kılıfı ve çantası kullanılmalı. Bu çantalar yolculuk sırasında ayrı bagaja verilmemeli, el bagajı olarak kabinde taşınmalı. 

Hırsızlara karşı dikkatli olun: Taşınabilir bilgisayarın, tabletin veya cep telefonunun çalınması günüzü berbat edebilir. Riski minimize etmek için bilgisayar güvenli yerde tutulmalı ve mümkünse güvenlik kilidi kullanılmalı. 

Kablosuz ağlar: Herkese açık kablosuz ağları kullanırken, temkinli olun. Bankacılık işlemleri ya da online alışveriş gibi işlemlerden mümkünse uzak durun. İnternete erişmek için kendi taşınabilir modeminizi ya da telefonunuzu kullanmak, açık ve güvensiz kablosuz bağlantıları kullanmaktan daha güvenlidir. 

Veri hırsızlarına karşı dikkatli olun: İnternet kafelerde bilgisayar kullanırken internet bankacılığı, e-posta şifreleriniz, sosyal medya siteleri giriş bilgileriniz gibi önemli bilgileri girmekten kaçınmaya dikkat edin. Bu makinelerde keylogger (klavyeden basılan tuşları kaydeden ve şifrelerinizi çalabilen kötü niyetli bir yazılım türü) olabilir. Ayrıca USB belleklerinizi kullanırken de zararlı yazılım bulaştırabilme olasılığı bulunduğunu da unutmayın. 

Yeni bir e-posta hesabı açın: Normal mailinize gelen mesajların yönlendirilmek üzere ayarlandığı bir tatil hesabı açarak, tatilde bu e-posta hesabınız ele geçirilse bile uğrayacağınız zararın sadece tatil süresi içinde kalmasını sağlayabilirsiniz. Tatil sonrası yönlendirmeyi kaldırarak normal hesabınıza dönerek minimum zararla atlatabilirsiniz. 

Bilgisayarınızı taratın (en azından online tarayıcı ile): Mümkün olan yerde taşınabilir bilgisayarınızı güvendiğiniz bir online tarayıcı ile virüslere karşı tarayın. Bu tür bir online tarayıcı ESET web sitesinde mevcut.