 |
| |
ANKARA - ODTÜ Gıda Mühendisliği Bölümü
öğretim görevlisi Dr. Uğur Göğüş’ün, son yıllarda dünya genelinde
görülme sıklığı artan çeşitli kanser türlerinden korunma ve tedavi
sürecinde tüketilmesi faydalı olan besinlerle ilgili “Kansere Karşı
Gıda Rehberi” isimli kitabı çıktı.
Dr. Uğur Göğüş, Pehlivan Yayınlarından piyasaya sürülen kitabında,
kansere doğrudan etkisi olan gıdalar, beslenme türünün kanserle
ilişkisi, seçilecek gıdaların tüketilmesi ile kanserden korunma yolları
ve tedavi sürecinde hangi yiyeceklerin tüketilmesi gerektiği gibi
birçok konuya açıklık getiriyor.
Araştırmalara göre, kanser
vakalarının yüzde 65’inin doğrudan alınan gıdalarla ve beslenme tipine
bağlı geliştiğini belirten Göğüş, bunlarla birlikte sigara ve alkol
tüketimi ile hareketsiz yaşam biçiminin benimsenmesinin bu oranı yüzde
85’e çıkardığını bildirdi.
Kanserden korunmada ve zararlı
oksidanların dışarı atılması için antioksidan tabletlerin kullanılması
ya da bundan zengin asidik ve narenciye meyvelerin tüketilmesini öneren
Göğüş, antioksidan kullanılırken B ve C vitaminlerinin tercih
edilmesini, karaciğer ve böbrekte yağlanmaya neden olduğu için A ve E
vitaminlerinden uzak durulmasını öneriyor.
KANSERE YAKALANMADAKİ RİSK FAKTÖRLERİ
Göğüş,
hareketsiz yaşam biçimi, sigara ve alkol tüketimi, yağlı kırmızı et ve
et ürünleri, yağlı kanatlı et ve et ürünlerinin yenilmesi, fazla yağlı
gıda tüketimi, unlu mamullerin alınması, yemeklerde fazla tuz
kullanılması, sebze, meyve, baklagil, su ve tam buğday gıdalarının
tüketimine önem verilmemesinin kansere yakalanma riskini artırdığını
belirtti.
Kansere karşı mücadelede bağışıklık sisteminin
kuvvetli olmasının en önemli silah olduğuna dikkati çeken Göğüş,
bağışıklık sisteminin güçlenmesi için bol antioksidan alınması
gerektiğini vurguladı.
SOYA PROTEİNLERİ VE LİFLİ GIDALARIN KANSERE ETKİSİ
Göğüş’ün,
kitabında yer verdiği bilgilere göre, soya fasulyesi ve soyalı
ürünlerde bulunan soya proteinler, hayvansal proteinlerin kalitesine
yakın bitkisel protein grubunu oluşturuyor ve içindeki “daidzein” ve
“genistein” maddeleri özellikle prostat ve göğüs kanseri riskini
azaltıyor, kontrol altına alıyor.
Brokoli, karnabahar, beyaz
lahana gibi iç içe yapraklı, dallı ve köklü sebzeler de içindeki
“isotiyonat” adlı maddenin etkisiyle kanser oluşumunu engelliyor. Bu
madde, en çok brokolide bulunuyor.
Kansere karşı korunmada, sebze ve meyvelerin, kabuk, zar, sap, çekirdek
gibi sindirilmeyen kısımlarını oluşturan lifli gıdaların tüketilmesi
gerekiyor. Bu nedenle özellikle mide ve bağırsak kanserinden korunmak
için patates kızartırken kabuklarının soyulmaması, elma, şeftali,
domatesin kabuklu tüketilmesi öneriliyor. Çünkü, lifler sayesinde
kanserojen maddelerin bağırsaklardan emilerek kana karışması ve diğer
organlarda kanser oluşturma riski azalıyor.
Bitkisel yağların
kızartmalarda çok az ve bir kez kullanılması, ayrıca sucuk, salam ve
ızgara yapılan gıdaların sık tüketilmemesi gerekiyor.
İçerdiği
Omega 3 yağ asitleri dolayısıyla kansere karşı koruyucu olan balık
tüketilmesi, günde 8-10 adedi geçmeyecek şekilde kabuklu yemiş
yenilmesi, havuç, domates, soğan, sarımsak, kereviz, enginar ve
semizotunun mutfakta bol kullanılması, sütsüz bitter çikolata
tüketilmesi ve sentetik östrojen hapları yerine soya ve soyalı
ürünlerdeki bitkisel östrojenlerin tercih edilmesi, hazır turşu, ekmek,
kek ve çorba gibi gıdalardan uzak durulması, un, tuz ve şekerin
olabildiğince az tüketilmesi öneriliyor.
Özellikle enginar ve
kereviz, kandaki kolesterolün fazlasını safra asidine dönüştürerek,
kolesterolün dengede tutulmasını sağlıyor, damar kireçlenmesine karşı
koruyor, proteinlerin kan, kemik, hormon, sinir ve hücre yapımında daha
rahat kullanılmasını sağlıyor, kandaki yağ ile toksiklerin dışkı ile
atılımınını sağlayarak kansere yakalanma riskini azaltıyor.
Et
ve et ürünlerinin 65-70 dereceden fazla ısı düzeyinde pişirilmemesi, bu
ürünlerin sınırlı tüketilmesi, aşırı yağlı yemeklerden uzak durulması
gerekiyor.
Güçlü bir antioksidan olan C vitamini içeren meyve
ve sebzelerin her gün düzenli olarak tüketilmesi öneriliyor. Özellikle
gıdanın ekşilik ve sululuk oranı arttıkça C vitamini oranının da
arttığına dikkat çekiliyor. Ancak bu besinler tüketilirken doğrama,
parçalama, ısıtma, ızgara ve haşlama sırasında vitamin değerinin
azaldığı belirtilerek, mümkün olduğunca işlem görmeden taze tüketilmesi
tavsiye ediliyor.
Prostat ve mide kanserlerine yakalanma
riskini düşürmede özellikle yeşil ve sarı renkte olan portakal, limon,
muz, şeftali, kayısı, brokoli, ıspanak, maydanoz, semiz otu gibi
gıdaların tüketilmesi gerekiyor.
Mantarların da kansere karşı koruyucu etkisi olduğu, bağışıklık sistemini kuvvetlendirdiği ifade ediliyor.
Ahududunun da kansere yakalanma riskini azalttığı, özellikle siyah
ahududunun yemek borusu kanserine yakalanma riskini düşürdüğü, tümör
oluşumundan itibaren de tümörün gelişimini yavaşlattığı belirtiliyor.
Birçok ülkede sık tüketilen yosunun da hücrelere kanserojen madde
girişini engelleme özelliğine sahip olduğu, yer elmasının da hücre
içine toksik girişini önlediği, bu nedenle mevsiminde bu tür gıdaların
tüketilmesi gerektiği tavsiye ediliyor.
FAZLA DEMİR ALIMI RİSK FAKTÖRÜ
Normal
şartlarda kan hücrelerinin çoğalmaları ve kan yapımı için demir
yönünden zengin gıdaların tüketilmesinin önemli olduğu, ıspanakta ve
pek çok bitkisel gıdada bulunan demirin, “kaliteli” demir olmadığı,
kırmızı et, balık, kanatlı etleri ile yumurtada bulunan demirin ise
“sindirilebilir, kana karışabilir” özellikli ve yüksek oranlı olduğu
belirtiliyor.
Araştırmalara göre, kandaki fazla miktardaki
demir içeriği ile kanser arasında sıkı ilişki bulunuyor. Özellikle
bağışıklık sistemi zayıf, genetik olarak kansere yatkın bireyler,
ihtiyacından fazla demiri, et ve et ürünleri ile vücutlarına
aldıklarında kansere yakalanma riski artıyor. Bu nedenle, kansere
yakalanma riski genetik nedenlerle yüksek olan bireylerin özellikle
demir yönünden kan testlerini düzenli yaptırmaları öneriliyor.
Kansere karşı mücadeledeki ilk adım ise karaciğer sağlığının
korunmasından geçiyor. Vücuda zararlı ürünler ve mikroplar, karaciğerde
etkisiz hale getirildiği için karaciğer tahrip oluyor ve bağışıklık
sistemi zayıflıyor. Bu nedenle karaciğere zarar verebilecek gıdalardan
uzak durulması gerekiyor.
|
|
|
